وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

بازگشت به یک آشوب خانوادگی «Your Christmas or Mine 2» ساختهٔ Jim O’Hanlon، دنباله‌ای است که به‌جای تکرار دقیق بازیِ جابه‌جاییِ قسمت نخست، دامنهٔ آشوب را گسترش می‌دهد: این بار پای دو خانواده، دو شیوهٔ متفاوتِ گذراندن تعطیلات و رابطه‌ای که هنوز در حال تعریف آیندهٔ خود است، به میان می‌آید.

هیلی و جیمز همراه خانواده‌هایشان به آلپ اتریش می‌روند؛ اما اشتباه در هماهنگی سفر، هر خانواده را به اقامتگاهی جداگانه و متفاوت می‌فرستد و کولاک نیز راه بازگشت را می‌بندد. فیلم از همین وضعیت برای ساختن کمدیِ برخوردها و سوءتفاهم‌ها بهره می‌گیرد، اما هم‌زمان می‌کوشد پرسشی جدی‌تر را پیش بکشد: آیا رابطه‌ای تازه‌بالغ‌شده می‌تواند زیر فشار خانواده، گذشته و تصمیم‌های آینده تاب بیاورد؟

نقطهٔ عزیمت فیلم جذاب و سرراست است؛ تعطیلاتی که قرار بوده فرصتی برای نزدیکی باشد، ناگهان به مجموعه‌ای از دردسرهای لجستیکی و عاطفی بدل می‌شود. بااین‌حال، این طرح بیش از آنکه به کشفی تازه برسد، تکیه‌گاه آشنای یک کمدی رمانتیک کریسمسی است. فیلم می‌داند چه می‌خواهد عرضه کند: برف، خانواده‌های پرسر‌وصدا، شوخی‌های موقعیتی و کشمکش‌هایی که سرانجام باید به گرمای آشتی و صمیمیت برسند.

در این محدوده، گاه دلنشین و سرگرم‌کننده است؛ اما همیشه از آشناییِ بیش‌ازحدِ مصالح خود فراتر نمی‌رود. بازی با جغرافیا و تفاوت طبقاتی یکی از ایده‌های مرکزی فیلم، فاصلهٔ میان دو اقامتگاه است؛ فاصله‌ای که فقط جغرافیایی نیست. یک سوی دره، آسایش و تجمل قرار دارد و سوی دیگر، شرایطی ساده‌تر و ناخوشایندتر.

« بااین‌حال، این طرح بیش از آنکه به کشفی تازه برسد، تکیه‌گاه آشنای یک کمدی رمانتیک کریسمسی است. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

این تضاد می‌تواند زمینه‌ای برای شوخی دربارهٔ پول، منزلت و توقعات خانوادگی باشد؛ همچنین به فیلم امکان می‌دهد نشان دهد که اعضای دو خانواده چگونه در محیطی متفاوت، عادت‌ها و حساسیت‌هایشان را آشکار می‌کنند. برف و راه‌های بسته نیز مانع‌های بیرونی را به شکلی تصویری و ملموس وارد ماجرا می‌کنند.

اما فیلم از ظرفیت این تقابل به اندازهٔ کافی بهره نمی‌گیرد. ایدهٔ جدایی خانواده‌ها و تفاوت میان اقامتگاه‌ها، در آغاز نوید مجموعه‌ای از موقعیت‌های کمدی و تنش‌های تازه را می‌دهد، ولی خیلی زود بخشی از نیروی خود را از دست می‌دهد. جابه‌جایی‌ها و سوءتفاهم‌هایی که باید موتور روایت باشند، گاهی بیشتر نقشِ وسیله‌ای برای رساندن شخصیت‌ها به صحنهٔ بعدی را پیدا می‌کنند تا سرچشمهٔ یک کمدیِ منسجم.

در نتیجه، چشم‌انداز جذاب آلپ از نظر بصری حضوری پررنگ دارد، اما ساختار قصه همواره به همان اندازه از این فضا الهام نمی‌گیرد. رابطهٔ هیلی و جیمز؛ میان صمیمیت و آزمون هیلی و جیمز همچنان محور عاطفی فیلم‌اند، اما رابطه‌شان این بار در میان جمعی شلوغ‌تر و مسئله‌هایی بزرگ‌تر قرار می‌گیرد.

نگرانی دربارهٔ آینده، حضور عشق قدیمی و ورود دوست‌دختر تازهٔ پدر جیمز، هرکدام می‌توانند فشار متفاوتی بر پیوند این دو وارد کنند. فیلم از این عوامل برای یادآوری این نکته استفاده می‌کند که رابطهٔ عاشقانه در خلأ شکل نمی‌گیرد؛ خانواده‌ها، تاریخ شخصی و انتظاراتی که آدم‌ها از آینده دارند، همگی در آن دخیل‌اند.

« برف و راه‌های بسته نیز مانع‌های بیرونی را به شکلی تصویری و ملموس وارد ماجرا می‌کنند. »

شخصیت‌ها و اجرا

Asa Butterfield و Cora Kirk در نقش جیمز و هیلی، بازی‌هایی خوش‌برخورد و دلپذیر ارائه می‌کنند. جذابیت این زوج بیشتر از آنکه بر کشش پرهیجان یا پیچیدگی روان‌شناختی بنا شود، بر صمیمیت و آشنایی استوار است؛ گویی مخاطب از پیش با آن‌ها آشناست و تماشای دوباره‌شان، بخشی از لذت فیلم به شمار می‌آید.

همین پیوند میان بازیگران و شخصیت‌ها به بعضی لحظه‌های احساسی جان می‌دهد، اما فیلمنامه گاهی از آن‌ها می‌خواهد واکنش‌هایی شدیدتر از آنچه رابطه تا آن لحظه ساخته، نشان دهند. در چنین لحظه‌هایی، بحران به‌جای آنکه ناگزیر و باورپذیر احساس شود، کمی تحمیلی به نظر می‌رسد. خانواده‌ها؛ سرمایهٔ اصلی کمدی هرجا فیلم از شخصیت‌های خانوادگی و برخوردشان با یکدیگر بهره می‌گیرد، جان بیشتری پیدا می‌کند.

اعضای خانواده‌های هیلی و جیمز، هرکدام با منش و توقعات ویژهٔ خود وارد موقعیت می‌شوند و همین تفاوت‌ها، فضای دورهمی را پرتحرک می‌کند. پدر هیلی، با رفتارهای نمایشی و لحظه‌های کمیکش، از چهره‌هایی است که به فیلم انرژی می‌دهد؛ شوخی‌های او اغلب از دل شخصیت‌پردازی‌اش بیرون می‌آیند و صرفاً به یک جملهٔ خنده‌دار محدود نمی‌مانند.

بازیگران نیز در حفظ این حس جمعی نقش مهمی دارند. Daniel Mays، Angela Griffin، Alex Jennings و دیگر بازیگران گروه، به خانواده‌ها گرما و قابل‌باوربودن می‌بخشند، حتی وقتی رفتارها و موقعیت‌ها از منطق روزمره فاصله می‌گیرند. فیلم از این جهت، بیش از آنکه قصهٔ دو عاشق در برابر جهان باشد، کمدیِ یک جمع خانوادگی است؛ جمعی که گاهی دوست‌داشتنی و گاهی آزاردهنده می‌شود.

« Asa Butterfield و Cora Kirk در نقش جیمز و هیلی، بازی‌هایی خوش‌برخورد و دلپذیر ارائه می‌کنند. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

همین شلوغی، هم منبع جذابیت است و هم محدودیت: شمار شخصیت‌ها و خطوط فرعی، تمرکز روایت را پراکنده می‌کند و بعضی رابطه‌ها مجال کافی برای شکل‌گیری نمی‌یابند. طنز و حال‌وهوای کریسمسی طنز فیلم بر سوءتفاهم، تضاد خلق‌وخو و ناهمخوانی میان انتظار و واقعیت تکیه دارد. در بهترین لحظه‌ها، شوخی‌ها از موقعیت بیرون می‌آیند: آدم‌هایی که می‌خواهند تعطیلاتی بی‌دردسر داشته باشند، اما ناچارند در شرایطی نامناسب و کنار خویشاوندانی با عادت‌های متفاوت سر کنند.

این جنس کمدی برای فیلمی خانوادگی و مناسب تعطیلات جواب می‌دهد، زیرا به‌جای طعنه‌ای تلخ یا طنزی گزنده، بیشتر به آشفتگیِ دوست‌داشتنیِ جمع متکی است. بااین‌همه، لحن فیلم همیشه یکدست نیست. گاهی شوخی‌ها به‌خوبی می‌نشینند و گاهی اغراق یا رفتار نامعقول شخصیت‌ها، خنده را به سردرگمی تبدیل می‌کند.

فیلم میان کمدیِ سبک، درام رابطه‌ای و فضای رمانتیک کریسمسی رفت‌وآمد می‌کند، اما این گذارها همیشه نرم و حساب‌شده نیستند. بنابراین، حال‌وهوای جشن و صمیمیت در صحنه‌هایی موفق‌تر است که از جزئیات خانوادگی و واکنش‌های انسانی نیرو می‌گیرند، نه از تصادف‌های پیاپی یا تنش‌هایی که ناگهان شدت می‌یابند.

فیلمنامه و ریتم؛ فرصت‌های ازدست‌رفته مهم‌ترین ضعف فیلم، فیلمنامه‌ای است که ایده‌های متعدد دارد، اما در پیوند دادن آن‌ها همیشه موفق نیست. قصه می‌خواهد هم ماجرای جابه‌جایی و اقامتگاه‌های متفاوت را پیش ببرد، هم روابط میان دو خانواده را بکاود، هم عشق‌های گذشته و تازه را وارد بازی کند و هم آیندهٔ هیلی و جیمز را به آزمون بگذارد.

« طنز و حال‌وهوای کریسمسی طنز فیلم بر سوءتفاهم، تضاد خلق‌وخو و ناهمخوانی میان انتظار و واقعیت تکیه دارد. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

این انباشت، گاهی به جای غنا، پراکندگی می‌آورد. برخی اتفاق‌ها برای پیشبرد روایت رخ می‌دهند، نه به این دلیل که از تصمیم‌ها و ویژگی‌های شخصیت‌ها به‌طور طبیعی برآمده باشند. ریتم نیز از همین نابرابری آسیب می‌بیند. بخش‌هایی از فیلم با شوخی و برخوردهای خانوادگی روان پیش می‌روند، اما در میانهٔ راه، روایت در موقعیت‌هایی می‌ماند که تازگی‌شان کاهش یافته است.

از سوی دیگر، ایدهٔ اصلیِ جدایی دو خانواده و تفاوت میان محل اقامتشان زودتر از انتظار جمع می‌شود و فیلم ناچار می‌شود برای حفظ تنش، به بحران‌های عاطفی پررنگ‌تری تکیه کند. وقتی این بحران‌ها به‌خوبی زمینه‌چینی نشده باشند، اثرگذاری‌شان محدود می‌شود؛ حتی اگر بازیگران با جدیت آن‌ها را اجرا کنند.

تصویر برفی و کارکرد فضا آلپ اتریش یکی از امتیازهای آشکار فیلم است. منظره‌های پوشیده از برف، کوهستان و اقامتگاه‌های تعطیلاتی، به اثر کیفیتی کارت‌پستالی می‌دهند و از همان ابتدا وعدهٔ فرار کوتاهی از روزمرگی را پیش چشم می‌گذارند. این محیط برای کمدی کریسمسی انتخابی طبیعی است: سرمای بیرون، گرمای دورهمی را برجسته می‌کند و کولاک، مانعی بیرونی می‌سازد که شخصیت‌ها را ناچار به ماندن کنار یکدیگر می‌کند.

بااین‌حال، فضا بیشتر در مقام پس‌زمینه‌ای زیبا عمل می‌کند تا عنصری که بر زبان بصری یا معنای فیلم اثر بگذارد. برف و دره در ظاهر موانع روایی‌اند، اما فیلم کمتر از آن‌ها برای ساختن تعلیق یا تأملی عمیق‌تر دربارهٔ تنهایی و نزدیکی استفاده می‌کند. نتیجه اثری خوش‌نما و مناسب فصل است که از تماشای محیطش لذت می‌بریم، هرچند زیبایی تصویر همیشه به عمق روایت منتقل نمی‌شود.

« این انباشت، گاهی به جای غنا، پراکندگی می‌آورد. »

جمع‌بندی

جمع‌بندی «Your Christmas or Mine 2» دنباله‌ای گرم و خوش‌تماشا است که بیش از هر چیز بر بازیگران دوست‌داشتنی، شوخی‌های خانوادگی و منظره‌های برفی تکیه دارد. فیلم در ایجاد حس دورهمی و سرگرمیِ سبک موفقیت‌هایی دارد و برای مخاطبی که از شخصیت‌های قسمت نخست خوشش آمده، می‌تواند همراهی دلپذیری در تعطیلات باشد.

اما قصه‌اش چندان تازه نیست، بعضی بحران‌ها باورپذیری کافی ندارند و ایدهٔ جغرافیاییِ جذابش زودتر از آنچه باید به حاشیه می‌رود. اثر در نهایت نه می‌کوشد کمدی کریسمسی را از نو تعریف کند و نه در همهٔ لحظه‌ها از ظرفیت بازیگران و فضای خود بهره می‌برد. ارزش تماشایش بیشتر در شیرینیِ جمع خانوادگی و لحظه‌های کمیک پراکنده نهفته است تا در انسجام یا تازگی روایت.

اگر انتظار تجربه‌ای سبک، برفی و صمیمی وجود داشته باشد، فیلم تا اندازه‌ای آن را فراهم می‌کند؛ اما اگر قرار باشد دنباله از قسمت نخست فراتر برود، مسیرش پر از فرصت‌هایی است که نیمه‌کاره رها شده‌اند.

« ارزش تماشایش بیشتر در شیرینیِ جمع خانوادگی و لحظه‌های کمیک پراکنده نهفته است تا در انسجام یا تازگی روایت. »