وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

طرح آشنا، برخوردی پرهیاهو «Why Him?» ساختهٔ John Hamburg، کمدی‌ای دربارهٔ پدری است که با انتخاب دخترش کنار نمی‌آید و در تعطیلات کریسمس ناچار می‌شود با مردی روبه‌رو شود که از هر جهت با تصور او از یک شریک مناسب تفاوت دارد. Ned Fleming، پدری محافظه‌کار و سخت‌گیر، در برابر Laird Mayhew قرار می‌گیرد؛ جوانی ثروتمند، بی‌پرده و نامتعارف که به‌جای رعایت تشریفات اجتماعی، قواعد خودش را دنبال می‌کند.

این تقابل، هم موتور اصلی شوخی‌های فیلم است و هم مهم‌ترین سرچشمهٔ کشمکش آن. فیلم از همان آغاز روشن می‌کند که قصد ندارد داستانی پیچیده یا غافلگیرکننده تعریف کند. موقعیت مرکزی به‌سرعت شکل می‌گیرد: Ned باید بسنجد آیا می‌تواند مرد تازه‌وارد را در زندگی دخترش بپذیرد یا نه، و Laird می‌کوشد اعتماد او را به دست آورد.

تازگی اثر بیش از آنکه در طرح داستان باشد، در شیوهٔ اغراق‌آمیزی است که شخصیت‌ها را روبه‌روی یکدیگر می‌گذارد؛ اغراقی که گاهی به کمدی پرجنب‌وجوش می‌انجامد و گاهی خود را به زور به تماشاگر تحمیل می‌کند. نبرد دو جهان در یک سوی ماجرا، Ned نمایندهٔ نسلی است که موفقیت را با زحمت، ثبات و آداب‌دانی می‌سنجد.

در سوی دیگر، Laird قرار دارد که ثروت و جایگاهش را در دنیای فناوری به دست آورده و چندان اعتنایی به هنجارهای آشنا ندارد. اختلاف این دو فقط تفاوت سن‌وسال نیست؛ برخورد دو دستگاه ارزشی است. یکی نظم و احترام را نشانهٔ بلوغ می‌داند و دیگری صراحت و بی‌قیدی را نوعی صداقت تلقی می‌کند. این تضاد ظرفیت خوبی برای طنز دارد؛ به‌ویژه وقتی Ned می‌کوشد با معیارهای خودش Laird را ارزیابی کند، حال آنکه رفتارهای دوست‌پسر دخترش پیوسته معیارهای او را به هم می‌ریزد.

« این تقابل، هم موتور اصلی شوخی‌های فیلم است و هم مهم‌ترین سرچشمهٔ کشمکش آن. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

کل‌کل‌هایشان در بهترین لحظه‌ها از همین سوءتفاهمِ ریشه‌دار نیرو می‌گیرد: هر کدام دیگری را نه فقط عجیب، بلکه تهدیدی برای شیوهٔ زندگی خود می‌بیند. اما فیلم گاهی به‌جای کاوش در این اختلاف، آن را به فهرستی از رفتارهای شوک‌آور تقلیل می‌دهد؛ گویی هرچه موقعیت نامتعارف‌تر باشد، خنده هم خودبه‌خود بیشتر خواهد شد.

بازیگران؛ نیروی محرک فیلم Bryan Cranston در نقش Ned، ترکیبی از اقتدار پدرانه، درماندگی و نگرانی را به نمایش می‌گذارد. او شخصیت را صرفاً به پدری خشمگین و مانع‌تراش محدود نمی‌کند؛ زیر واکنش‌های تندش، ترس از ازدست‌دادن جایگاهش در زندگی دخترش نیز دیده می‌شود. همین لایهٔ عاطفی، حتی وقتی فیلمنامه شخصیت را به موقعیت‌های اغراق‌آمیز می‌کشاند، به بازی او تکیه‌گاهی قابل‌قبول می‌دهد.

James Franco نیز با انرژی و بی‌پروایی، Laird را به حضوری نمایشی بدل می‌کند. او از سکوت و خویشتن‌داری چندانی بهره نمی‌گیرد؛ شخصیتش با حرکات، لحن و واکنش‌های بزرگ پیش می‌رود. نتیجه، بازی‌ای است که با فضای کمیک فیلم تناسب دارد، هرچند گاهی مرز میان شور و شلوغی را پشت سر می‌گذارد. جذابیت اصلی زوج بازیگر در برخورد سبک‌های متفاوت آن‌هاست: Cranston اغلب با انقباض و کنترل واکنش نشان می‌دهد، درحالی‌که Franco همان موقعیت را به سوی بی‌قاعدگی می‌راند.

Zoey Deutch در نقش Stephanie اهمیت داستانی روشنی دارد، اما فیلم فرصت کافی برای آنکه او را از موضوع اختلاف پدر و دوست‌پسر فراتر ببرد فراهم نمی‌کند. در نتیجه، رابطهٔ عاطفی Ned و دخترش بیش از آنکه از گفت‌وگوهای عمیق شکل بگیرد، در سایهٔ رقابت دو مرد قرار می‌گیرد. بازیگران مکمل، از جمله Keegan-Michael Key در نقش Gustav، نیز به فضای شلوغ اثر جان می‌دهند؛ Gustav گاه با ورودش به صحنه ریتمی تازه می‌سازد، اما حضورهای کوتاه و پررنگش جای پرداخت شخصیتی گسترده‌تر را نمی‌گیرد.

« James Franco نیز با انرژی و بی‌پروایی، Laird را به حضوری نمایشی بدل می‌کند. »

شخصیت‌ها و اجرا

شوخی‌های جسورانه و محدودیت‌هایشان «Why Him?» به کمدی خانوادگی مؤدبانه‌ای تکیه نمی‌کند. زبان صریح و شوخی‌های جنسی، بخش مهمی از هویت آن است و فیلم بارها می‌کوشد با شکستن انتظارهای معمول، تماشاگر را غافلگیر کند. در بعضی صحنه‌ها این بی‌پروایی به نتیجه می‌رسد؛ به‌خصوص وقتی موقعیت خجالت‌آور از واکنش شخصیت‌ها و نه صرفاً از خودِ شوخی نیرو می‌گیرد.

دستپاچگی Ned در برابر جهانی که در آن احساس بیگانگی می‌کند، زمینه‌ای مناسب برای کمدی موقعیت فراهم می‌آورد. بااین‌حال، فیلم میان جسارت و تکرار فاصلهٔ مطمئنی برقرار نمی‌کند. شوخی‌ای که بار نخست از نامتعارف‌بودن خود خنده می‌آفریند، ممکن است با تکرار همان لحن و همان نوع اغراق، کارکردش را از دست بدهد.

گاهی به نظر می‌رسد فیلم به جای ساختن ضرباهنگی تازه، شدت شوخی را بالا می‌برد؛ اما بلندی صدا یا رکاکت بیشتر الزاماً به خندهٔ بیشتر نمی‌انجامد. برای برخی تماشاگران، این لحظات نه رهاکننده، بلکه معذب‌کننده و حتی بچه‌گانه‌اند. بنابراین واکنش به فیلم تا حد زیادی به میزان علاقهٔ مخاطب به کمدی رکیک و اغراق‌شده بستگی دارد.

روایت و ریتم فیلم با الگویی آشنا پیش می‌رود: پدرِ بدبین، خواستگارِ نامتعارف و مجموعه‌ای از برخوردها که باید به تغییر نگاه یکی از طرفین منجر شوند. این آشنایی به خودی خود نقص نیست؛ کمدی‌های مبتنی بر تقابل خانوادگی می‌توانند با اجرا و شخصیت‌پردازی تازه، فرمولی شناخته‌شده را زنده کنند.

« شوخی‌های جسورانه و محدودیت‌هایشان «Why Him?» به کمدی خانوادگی مؤدبانه‌ای تکیه نمی‌کند. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

مسئله آن است که «Why Him?» کمتر از ظرفیت طرح خود برای پیچیده‌کردن رابطه‌ها بهره می‌گیرد. بسیاری از مسیرهای روایی به‌راحتی قابل‌حدس‌اند و شخصیت‌ها نیز به‌ندرت از نقش‌هایی که برایشان تعیین شده فراتر می‌روند. ریتم اثر در بخش‌هایی که Ned و Laird رو در روی هم قرار می‌گیرند، سرحال‌تر است.

هر برخورد می‌تواند نوع تازه‌ای از اصطکاک میانشان ایجاد کند؛ اما وقتی فیلم همان تضاد را بارها با شکل‌های کمابیش مشابه بازمی‌سازد، کشش کم می‌شود. طول فیلم و تعدد موقعیت‌های کمیک نیز گاه باعث می‌شود بعضی صحنه‌ها بیش از نیاز داستان ادامه یابند. حاصل، اثری است که لحظه‌های خنده‌دار دارد، اما همیشه نمی‌داند چگونه آن‌ها را در روایتی منسجم و رو به جلو جای دهد.

کریسمس، خانه و فاصلهٔ عاطفی فضای کریسمس به فیلم رنگی گرم و آشنا می‌بخشد. گردهمایی خانوادگی، مهمانی و خانه‌هایی که در مرکز تنش قرار می‌گیرند، زمینه‌ای مناسب برای کنار هم نشاندن شخصیت‌هایی فراهم می‌آورند که ترجیح می‌دهند از یکدیگر فاصله بگیرند. در چنین فضایی، برخوردهای کوچک خانوادگی می‌توانند بار عاطفی پیدا کنند؛ زیرا نزاع فقط بر سر خوش‌آمدن یا نیامدن از یک مهمان نیست، بلکه به نگرانی دربارهٔ آیندهٔ دختر و جایگاه پدر در خانواده مربوط می‌شود.

بااین‌همه، گرمای این بستر گاهی بیش از آنکه از رشد رابطه‌ها به دست آید، از نشانه‌های آشنای فیلم‌های تعطیلاتی می‌آید. بخش احساسی داستان تمایل دارد اختلاف‌ها را به سوی آشتی و صمیمیت هدایت کند، اما چون تغییر شخصیت‌ها همیشه به اندازهٔ کافی زمینه‌چینی نشده، این جمع‌بندی عاطفی ممکن است شتاب‌زده به نظر برسد.

« مسئله آن است که «Why Him?» کمتر از ظرفیت طرح خود برای پیچیده‌کردن رابطه‌ها بهره می‌گیرد. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

فیلم می‌خواهد هم بی‌پروایی کمدی بزرگسالانه را حفظ کند و هم به پایان خوش‌حال‌وهوای خانوادگی برسد؛ این دو لحن گاهی کنار هم می‌نشینند و گاهی به‌سختی با یکدیگر سازگار می‌شوند. جمع‌بندی «Why Him?» کمدی‌ای متکی بر انرژی بازیگران و برخورد بامزهٔ دو شخصیت ناسازگار است. کل‌کل‌های Ned و Laird در لحظه‌های موفق، فیلم را سرپا نگه می‌دارند و فضای کریسمس نیز به آن حال‌وهوایی سرگرم‌کننده می‌بخشد.

اما شوخی‌های رکیک و تکرارشونده، داستان پیش‌بینی‌پذیر و شخصیت‌پردازی محدود اجازه نمی‌دهند اثر از قالب آشنای رقابت پدر و خواستگار فراتر برود. این فیلم برای تماشاگرانی که کمدی پرسر‌وصدا و بی‌پرده را می‌پسندند، می‌تواند گزینه‌ای سبک و گاه خنده‌آور باشد؛ به‌ویژه اگر جذابیت بازیگران و موقعیت‌های خانوادگی برایشان مهم‌تر از تازگی روایت باشد.

اما اگر طنز ظریف، شخصیت‌های چندلایه یا داستانی کم‌قابل‌پیش‌بینی انتظار می‌رود، «Why Him?» احتمالاً کمتر از وعدهٔ نخستین خود رضایت می‌بخشد.

« جمع‌بندی «Why Him?» کمدی‌ای متکی بر انرژی بازیگران و برخورد بامزهٔ دو شخصیت ناسازگار است. »