وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

بازگشت مومیایی؛ ماجرایی برای شب‌های هالووین «Under Wraps» محصول سال ۲۰۲۱، بازسازی فیلمی تلویزیونی با همین نام از سال ۱۹۹۷ است؛ اثری خانوادگی که وحشت را نه برای ترساندن جدی مخاطب، بلکه برای ساختن ماجرایی سبک و پرجنب‌وجوش به کار می‌گیرد. محور داستان سه دوست نوجوان‌اند که با مومیایی‌ای به نام هارولد روبه‌رو می‌شوند و می‌کوشند او را از دست جنایتکارانی نجات دهند که به دنبال سود بردن از او هستند.

در این میان، زمان نیز علیه آنان کار می‌کند: هارولد باید پیش از نیمه‌شب هالووین به آرامگاهش بازگردد. فیلم از همان آغاز روشن می‌کند که قرار نیست با روایتی پیچیده یا هراسی عمیق روبه‌رو باشیم؛ هدف، فراهم کردن سرگرمی‌ای خانوادگی با چاشنی هیجان و حال‌وهوای جشن هالووین است. این فیلم را الکس زام کارگردانی کرده و فیل رایت نقش هارولد را بازی می‌کند.

قصه‌ای ساده با ضرباهنگ آشنا ساختار روایی فیلم بر پایه الگوی شناخته‌شدهٔ ماجراجویی نوجوانانه بنا شده است: گروهی از دوستان با وضعیتی غیرمعمول روبه‌رو می‌شوند، اختلاف‌ها و نگرانی‌های شخصی‌شان را کنار می‌گذارند و برای حل مسئله‌ای مشترک دست به کار می‌شوند. این الگو به فیلم امکان می‌دهد مخاطب کم‌سن‌وسال را بی‌درنگ وارد ماجرا کند؛ اما در عین حال، مسیر داستان را نیز قابل پیش‌بینی می‌سازد.

خطرها به‌سرعت معرفی می‌شوند، تعقیب‌وگریزها و موقعیت‌های پرتنش در جایگاه مورد انتظار خود قرار می‌گیرند و داستان کمتر فرصتی برای پیچش یا غافلگیری واقعی پیدا می‌کند. تنگنای زمانیِ بازگرداندن هارولد پیش از نیمه‌شب، موتور حرکت قصه است و پیوسته شخصیت‌ها را از یک موقعیت به موقعیتی دیگر می‌کشاند.

« در این میان، زمان نیز علیه آنان کار می‌کند: هارولد باید پیش از نیمه‌شب هالووین به آرامگاهش بازگردد. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

این تمهید برای فیلمی با مخاطب کودک و نوجوان مناسب است، چون مسئله را روشن و ملموس نگه می‌دارد. بااین‌حال، تعقیب هدف گاه جای پرداخت دقیق‌تر به رابطه‌ها را می‌گیرد. فیلم به‌جای آنکه از هر مرحله برای افزودن لایه‌ای تازه به دوستی سه نوجوان بهره ببرد، اغلب شتاب می‌کند تا ماجرای بعدی را به جریان بیندازد.

سه دوست و شکل‌گیری گروه مارشال، گیلبرت و ایمی سه شخصیت با خلق‌وخوها و نگرانی‌های متفاوت‌اند؛ همین تفاوت، زمینهٔ مناسبی برای شوخی، دلخوری و همکاری فراهم می‌کند. فیلم همچنین به زندگی شخصی نوجوانان بی‌اعتنا نیست: مارشال با تغییراتی در خانواده‌اش کنار می‌آید و ایمی نیز با زندگی در شهری تازه و شرایط خانوادگی خود روبه‌روست.

این خطوط داستانی می‌توانند ماجراجویی را از یک بازی پرتحرک فراتر ببرند و به آن رنگی عاطفی‌تر بدهند، هرچند پرداختشان در حدی فشرده باقی می‌ماند. روابط میان سه دوست در بهترین لحظات فیلم، صمیمی و باورپذیر است؛ نه به این دلیل که شخصیت‌ها تحول‌هایی عمیق را از سر می‌گذرانند، بلکه چون اختلاف و رقابت‌های کودکانه‌شان برای فضای داستان مناسب است.

با این همه، گیلبرت و برخی از شوخی‌های وابسته به رفتارهای اغراق‌آمیز شخصیت‌ها ممکن است برای تماشاگر بزرگسال زود خسته‌کننده شوند. فیلم می‌خواهد انرژی بالای گروه را حفظ کند، اما همیشه میان سرزندگی و شلوغی مرز دقیقی نمی‌گذارد. هارولد؛ مرکز جذابیت فیلم هارولد مهم‌ترین امتیاز فیلم است.

« این تمهید برای فیلمی با مخاطب کودک و نوجوان مناسب است، چون مسئله را روشن و ملموس نگه می‌دارد. »

شخصیت‌ها و اجرا

فیل رایت به مومیایی حرکتی نمایشی و انعطاف‌پذیر می‌دهد و همین تضاد میان ظاهر باستانی و رفتار پرتحرک او، سرچشمهٔ بخش مهمی از طنز فیلم می‌شود. هارولد فقط موجودی عجیب برای پیشبرد ماجرا نیست؛ رفتار بی‌پیرایه و حضور فیزیکی‌اش به او جذابیتی انسانی می‌بخشد و تماشاگر را به همدلی با او دعوت می‌کند.

برخی از لحظات بامزه و خاطره‌انگیز فیلم نیز از همین بازی بدنی و واکنش‌های او سرچشمه می‌گیرند. بااین‌حال، فیلم می‌توانست رابطهٔ هارولد با آدم‌های اطرافش را بیشتر بکاود. فرصت‌های قابل‌توجهی برای شوخی با ناآشنایی او با جهان امروز وجود دارد، اما اثر همیشه به اندازهٔ کافی از این موقعیت‌ها بهره نمی‌برد.

در نتیجه، هارولد گاهی بیشتر به نیرویی برای ایجاد حرکت و سرگرمی بدل می‌شود تا شخصیتی که حضورش روابط انسانی داستان را دگرگون کند. با وجود این محدودیت، بازی پرتحرک رایت به شخصیت گرما می‌بخشد و فیلم را از تکرار کامل کلیشه‌های مومیاییِ ترسناک دور می‌کند. طنز، هراس و فضای هالووین «Under Wraps» وحشت را به‌صورت ملایم و کنترل‌شده به کار می‌گیرد.

تاریکی، راز، هیئت مومیایی و تهدیدهای داستان، برای ساختن حس دلهره کافی‌اند؛ اما فیلم به‌سرعت با شوخی یا لحظه‌ای سبک، آن فشار را کاهش می‌دهد. از این جهت، اثر برای کودکانی که از فیلم‌های ترسناک جدی پرهیز می‌کنند گزینه‌ای مناسب است: فضای هالووینی دارد، اما قصد ندارد تماشاگر را به کابوس بسپارد.

« برخی از لحظات بامزه و خاطره‌انگیز فیلم نیز از همین بازی بدنی و واکنش‌های او سرچشمه می‌گیرند. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

روایت نیز ماجراجویی هارولد را بیش از آنکه داستانی دربارهٔ نابود کردن هیولا بداند، بر پذیرش او و دوستی با موجودی ناآشنا استوار می‌کند. ضعف این انتخاب آن است که شوخی‌ها اغلب به طنز کودکانه و واکنش‌های آشکار متکی‌اند. تماشاگر بزرگسال ممکن است بسیاری از لحظات کمدی را پیش‌بینی کند یا از تکرار آن‌ها فاصله بگیرد.

تعادل میان دلهره و خنده، در کل، خوشایند است؛ اما گاه طنز چنان سریع وارد صحنه می‌شود که فرصت شکل‌گیری تعلیق را از میان می‌برد. فیلم بیشتر در پی آسودگی و تفریح است تا ساختن فضایی رازآمیز یا دلهره‌آور. بازسازی و مسئلهٔ تازگی بازسازی یک فیلم محبوب قدیمی همیشه با پرسشی دشوار روبه‌روست: چه چیزی به داستان افزوده شده که تکرار آن را توجیه کند؟

نسخهٔ ۲۰۲۱ کوشیده است زندگی خانوادگی و ترکیب شخصیت‌ها را به روزگار خود نزدیک‌تر کند، اما این نوسازی بیش از آنکه به دگرگونی اساسی در مضمون یا ساختار منجر شود، در جزئیات و زمینهٔ شخصیت‌ها دیده می‌شود. خود فیلم همچنان بر همان هستهٔ آشنای دوستی، خطر و مومیایی تکیه دارد و از این نظر برای مخاطبی که با نسخهٔ پیشین خاطره دارد، ممکن است تازگی چندانی نداشته باشد.

از سوی دیگر، بازسازی در مقایسه با آنچه می‌توانست از رابطهٔ نوجوانان و هارولد بسازد، کم‌رمق‌تر به نظر می‌رسد. پیوند عاطفی داستان گاه زیر سایهٔ تعقیب‌وگریزها و شوخی‌های پیاپی قرار می‌گیرد. منتقدانی نیز به نبود عمق احساسی نسخهٔ تازه در قیاس با فیلم اصلی اشاره کرده‌اند؛ نکته‌ای که با تجربهٔ تماشاگر آشنا با نسخهٔ پیشین می‌تواند پررنگ‌تر شود.

« ضعف این انتخاب آن است که شوخی‌ها اغلب به طنز کودکانه و واکنش‌های آشکار متکی‌اند. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

بااین‌حال، فیلم برای مخاطبی که با نسخهٔ ۱۹۹۷ آشنایی ندارد، همچنان ماجرایی مستقل و قابل‌فهم عرضه می‌کند. کارگردانی و ریتم الکس زام فیلم را با سرعتی مناسب برای مخاطب نوجوان پیش می‌برد. اطلاعات لازم دربارهٔ خطر اصلی و هدف گروه بی‌دردسر عرضه می‌شود و روایت کمتر در مکث‌های طولانی متوقف می‌ماند.

این شتاب به سرگرم‌کننده ماندن فیلم کمک می‌کند، اما بهایی هم دارد: بعضی موقعیت‌ها پیش از آنکه به نتیجهٔ عاطفی یا کمیکِ کامل خود برسند، جای خود را به صحنهٔ بعدی می‌دهند. فیلم به‌جای مکاشفهٔ آرام شخصیت‌ها، انرژی و حرکت را برمی‌گزیند. فضای جشن و هالووین در شکل‌گیری هویت بصری فیلم نقش مهمی دارد.

عناصر آشنا ــ راز، لباس‌های مبدل، موجود عجیب و تهدیدی که باید پیش از موعد مهار شود ــ به اثر حال‌وهوایی متناسب با تماشای فصلی می‌بخشند. بااین‌حال، جذابیت اصلی نه در نوآوری بصری چشمگیر، بلکه در ترکیب همین نشانه‌های آشنا با حضور کمیک هارولد و همراهی سه دوست نهفته است. جمع‌بندی «Under Wraps» فیلمی سبک، پرتحرک و مناسب تماشای خانوادگی است که با مومیایی دوست‌داشتنی‌اش و فضای هالووینی، سرگرمی ساده‌ای فراهم می‌کند.

بازی فیل رایت به هارولد انرژی و جذابیت می‌بخشد و آمیزش ملایم دلهره و شوخی، فیلم را برای مخاطب کم‌سن‌وسال پذیرفتنی می‌کند. در مقابل، قصه قابل پیش‌بینی است، شوخی‌ها گاه بیش از اندازه کودکانه‌اند و رابطه‌های شخصیت‌ها عمقی کمتر از ظرفیت خود پیدا می‌کنند. بازسازی نیز برای تماشاگر آشنا با فیلم اصلی، لزوماً تازگی یا غنای عاطفی چشمگیری به همراه ندارد.

« بااین‌حال، فیلم برای مخاطبی که با نسخهٔ ۱۹۹۷ آشنایی ندارد، همچنان ماجرایی مستقل و قابل‌فهم عرضه می‌کند. »

جمع‌بندی

این اثر بیش از آنکه بخواهد اثری ماندگار یا پیچیده باشد، به‌دنبال یک شب سرگرم‌کننده در کنار خانواده است. اگر از آن انتظار ماجرایی پرکشش اما ساده، ترسی ملایم و شخصیتی مومیایی با حضوری بامزه داشته باشیم، «Under Wraps» به مقصود خود می‌رسد؛ اما برای مخاطبی که به طنزی ظریف‌تر یا روایتی تازه‌تر نیاز دارد، جذابیتش محدودتر خواهد بود.

« این اثر بیش از آنکه بخواهد اثری ماندگار یا پیچیده باشد، به‌دنبال یک شب سرگرم‌کننده در کنار خانواده است. »