نقد و بررسی
نقد The X-Treme Riders | 2023
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد
شتابِ خطر و ناتوانیِ روایت «The X-Treme Riders» اثری اکشن و درام است که خواهر و برادری را در تنگنای بحران خانوادگی قرار می‌دهد: برای فراهم‌کردن هزینهٔ درمان مادرشان، هر یک به مسیری پرمخاطره قدم می‌گذارند. فان به مسابقات خشن مبارزه روی می‌آورد و کلا، بدلکار موتورسوار، با گروه خود درگیر نقشه‌ای خطرناک برای انتقام و سرقت مواد مخدر از یک باند تایلندی می‌شود.
فیلم از همین تقابل، میان نیاز شخصی، خشونت خیابانی و خطرهای جهان زیرزمینی، نیروی محرکهٔ خود را می‌گیرد؛ اما در تمام مسیر نمی‌تواند این عناصر را به درامی هم‌سنگِ هیجان اکشن بدل کند. دو مسیر برای یک بحران ساختار دوگانهٔ قصه در آغاز نویدبخش است. دو شخصیت اصلی از راه‌های متفاوت با فشار مالی و تهدید روبه‌رو می‌شوند و هرکدام به شکلی می‌کوشند برای خانواده کاری انجام دهند.
این جدایی مسیرها می‌توانست تصویری چندوجهی از درماندگی و انتخاب‌های دشوار بسازد: یک سو بدن در میدان مبارزه، سوی دیگر مهارت و جسارت روی موتورسیکلت. در عمل، اما پیوند میان این دو خط داستانی به اندازهٔ کافی محکم نمی‌شود. فیلم ایده‌های جذابی را معرفی می‌کند، ولی بیش از آن‌که آن‌ها را بپروراند، شتاب دارد از یک موقعیت پرتنش به موقعیت بعدی برسد.
« دو مسیر برای یک بحران ساختار دوگانهٔ قصه در آغاز نویدبخش است. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
در نتیجه، بحران خانوادگی بیشتر نقش نقطهٔ آغاز و توجیهی برای حرکت شخصیت‌ها را پیدا می‌کند تا نیرویی که در تمام لحظات داستان حضور داشته باشد. انگیزهٔ درمان مادر روشن است، اما پیامدهای عاطفی و اخلاقی آن به‌ندرت فرصت می‌یابند عمق پیدا کنند. قصه می‌خواهد هم‌زمان دربارهٔ بقا، وفاداری، انتقام و پیوند خواهر و برادری سخن بگوید، ولی میان این مضمون‌ها پیوندی به‌قدر کافی استوار شکل نمی‌گیرد.
اکشن؛ جایی که فیلم جان می‌گیرد قوی‌ترین جنبهٔ «The X-Treme Riders» صحنه‌های پرتحرک آن است. بدلکاری‌های موتوری و تعقیب‌وگریزها انرژی دیداری فیلم را بالا می‌برند و به آن ضرباهنگی می‌دهند که در بخش‌های روایی کمتر دیده می‌شود. حرکت، سرعت و خطر در این صحنه‌ها فقط آرایه‌ای برای پرکردن زمان نیستند؛ به‌خوبی با جهان کاری کلا و گروهش تناسب دارند و یادآوری می‌کنند که شخصیت‌ها در محیطی زندگی می‌کنند که مهارت‌های نمایشی می‌توانند به‌سرعت به ابزار بقا تبدیل شوند.
مبارزه‌ها نیز با اجرای پرانرژی و بدنی، حس برخورد و فرسودگی را منتقل می‌کنند. فیلم در طراحی این لحظات می‌داند چگونه تماشاگر را درگیر نگه دارد و از نیروی جسمانی بازیگران بهره ببرد. بااین‌حال، جذابیت صحنه‌های اکشن همیشه به معنای انسجام آن‌ها با داستان نیست. گاه به نظر می‌رسد فیلم از شور حرکتی خود مطمئن‌تر از مسیر روایی‌اش است؛ صحنه‌ها هیجان دارند، اما اهمیتشان برای تحول شخصیت‌ها یا پیشبرد معنایی قصه به همان اندازه روشن نیست.
« انگیزهٔ درمان مادر روشن است، اما پیامدهای عاطفی و اخلاقی آن به‌ندرت فرصت می‌یابند عمق پیدا کنند. »
شخصیت‌ها و اجرا
شخصیت‌ها زیر فشار زمان فان و کلا می‌توانستند دو برداشت متفاوت از مسئولیت خانوادگی باشند: یکی با ورود به مبارزه و دیگری با خطرکردن در دنیای بدلکاری و جرم. چنین تقارنی ظرفیت خوبی برای ساختن رابطه‌ای پیچیده میان خواهر و برادر فراهم می‌کند. فیلم نیز به این ظرفیت بی‌توجه نیست، اما برای شکل‌گیری صمیمیت و کشمکش میان آن دو زمان کافی اختصاص نمی‌دهد.
تغییرات عاطفی گاه زودتر از آن رخ می‌دهند که زمینهٔ لازم برای باورپذیری‌شان فراهم شده باشد. شخصیت‌های پیرامونی نیز اغلب بیشتر به کارکرد داستانی نزدیک‌اند تا به انسان‌هایی با خواسته‌ها و تضادهای مستقل. این مسئله باعث می‌شود برخی تصمیم‌ها به‌جای آن‌که از دل شخصیت‌ها برآیند، همچون قطعه‌هایی برای رساندن قصه به صحنهٔ بعدی جلوه کنند.
فیلم برای انتقال اطلاعات و حفظ حرکت عجله دارد و همین شتاب، فرصت مکث بر واکنش‌ها، تردیدها و پیامدهای انتخاب‌ها را محدود می‌کند. در نتیجه، تماشاگر می‌تواند خطر را بفهمد، اما لزوماً با همهٔ بار عاطفی آن همراه نمی‌شود. درام خانوادگی و مسئلهٔ پیوند مادر و هزینهٔ درمان او محور عاطفی قصه‌اند، اما این محور به‌ندرت به نیرویی مستقل و ملموس تبدیل می‌شود.
« چنین تقارنی ظرفیت خوبی برای ساختن رابطه‌ای پیچیده میان خواهر و برادر فراهم می‌کند. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
خانواده در کلام و انگیزه‌ها اهمیت دارد، ولی حضور دراماتیک آن به اندازه‌ای نیست که بتواند با هیجان صحنه‌های مبارزه و تعقیب‌وگریز رقابت کند. از همین رو، فاصله‌ای میان آنچه فیلم می‌خواهد دربارهٔ فداکاری خانوادگی بگوید و آنچه واقعاً روی پرده تجربه می‌شود پدید می‌آید. تقابل میان ضرورتِ پول و خطرِ راه‌های دستیابی به آن، زمینهٔ مناسبی برای طرح پرسش‌های اخلاقی فراهم می‌کند: تا کجا می‌توان برای نجات خانواده پیش رفت؟
انتقام چه نسبتی با عدالت دارد؟ فیلم این پرسش‌ها را مطرح می‌کند، اما کمتر در آن‌ها درنگ می‌کند. بیشتر به استفاده از آن‌ها برای پیش‌بردن کنش بسنده می‌کند و به همین دلیل، لایهٔ اخلاقی داستان به اندازهٔ ظرفیت اولیه‌اش رشد نمی‌یابد. ریتم، اوج و انسجام ریتم سریع فیلم در بخش‌هایی امتیاز محسوب می‌شود؛ روایت گرفتار مکث‌های طولانی نیست و صحنه‌های اکشن، تماشاگر را در حالت انتظار نگه می‌دارند.
اما همین شتاب در بخش‌های دراماتیک به نقطه‌ضعف بدل می‌شود. رابطه‌ها مجال شکل‌گیری نمی‌یابند، تغییر موضع شخصیت‌ها گاهی ناگهانی به نظر می‌رسد و اطلاعاتی که می‌توانستند به درک انگیزه‌ها کمک کنند، به‌سرعت از کنار صحنه می‌گذرند. در اوج فیلم، انتظار می‌رود خط مبارزه، نقشهٔ کلا و دغدغهٔ خانوادگی به یکدیگر برسند و تنش‌های پراکنده معنای مشترکی پیدا کنند.
« فیلم این پرسش‌ها را مطرح می‌کند، اما کمتر در آن‌ها درنگ می‌کند. »
قوت‌ها و کاستی‌ها
بااین‌حال، پیوند میان این بخش‌ها چندان نیرومند نیست. اکشن و درام گاهی کنار هم قرار می‌گیرند، بی‌آن‌که کاملاً در یک تجربهٔ واحد ادغام شوند. به همین دلیل، پایان‌بندیِ مسیر تنش‌آفرینی فیلم از نظر هیجان بصری قابل‌قبول است، اما از حیث بار عاطفی و جمع‌بندی مضمون‌ها اثرگذاری کمتری دارد؛ بی‌آن‌که لازم باشد برای توصیف این کاستی‌ها به جزئیات داستانیِ سرنوشت شخصیت‌ها اشاره شود.
جمع‌بندی «The X-Treme Riders» بیش از هر چیز فیلمی است که در صحنه‌های بدلکاری، تعقیب‌وگریز و مبارزه توانایی سرگرم‌کننده‌اش را نشان می‌دهد. ترکیب فضای مسابقات و اجرای بدلکاری با درامی دربارهٔ خانواده و نیاز مالی، نقطهٔ شروع جذابی برای یک اثر اکشن است؛ و فیلم در لحظات پرتحرک، انرژی و جسارت قابل‌توجهی دارد.
اما این نقاط قوت زیر بار داستانی قابل‌پیش‌بینی، شخصیت‌پردازی کم‌عمق و پیوند سست میان اکشن و درام تا حدی کم‌رنگ می‌شوند. تماشاگرانی که در درجهٔ نخست به دنبال صحنه‌های پرتحرک و مبارزه‌های پرانرژی‌اند، احتمالاً از بخش‌هایی از فیلم لذت خواهند برد. بااین‌حال، برای کسانی که انتظار دارند رابطهٔ خواهر و برادر، فشار بحران خانوادگی و پیامدهای انتخاب‌های خطرناک با ظرافت بیشتری بسط یابند، فیلم تجربه‌ای ناتمام باقی می‌گذارد: اثری که ایده و نیروی نمایشی دارد، اما در تبدیل آن‌ها به روایتی عاطفی و ماندگار به اندازهٔ کافی پیش نمی‌رود.
« بااین‌حال، پیوند میان این بخش‌ها چندان نیرومند نیست. »
ثبت دیدگاه