نقد و بررسی
نقد ترفند زندگی و عشق (The Trick of Life and Love) | 2021
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد
طرح آشنا، موتور محرکِ رابطه «The Trick of Life and Love» کمدی‌رمانتیکی چینی درباره‌ی دو آدمی است که رابطه‌شان پیش از آن‌که فرصت شکوفایی پیدا کند، زیر سایه‌ی دلخوری‌های قدیمی شکل گرفته است. لی چیان، زنی باهوش و عمل‌گرا، پس از تصادفی که نینگ چنگ‌مینگ را دچار فراموشی می‌کند، ناخواسته وارد بازی‌ای از پنهان‌کاری و نزدیکی می‌شود.
او زمانی شاگرد این مدیرعامل سخت‌گیر بوده و حالا باید با همان مردی کنار بیاید که بیش از هر کس دیگری از او دل خوشی ندارد. سریال از این موقعیت برای ساختن کشمکشی عاشقانه بهره می‌گیرد: گذشته‌ی پرتنش دو شخصیت در کنار حالِ آشفته‌ی مرد، فضایی می‌سازد که هم امکان شوخی دارد و هم زمینه‌ی تحول عاطفی.
این ایده، هرچند جذاب و مناسب یک کمدی‌رمانتیک سبک است، تازگی چندانی ندارد. فراموشی حافظه، رابطه‌ی ساختگی و تفاوت میان شخصیت سرد و چهره‌ی نرم‌ترِ مرد، از مصالح آشنای این ژانرند. بنابراین پرسش اصلی نه این است که داستان چه غافل‌گیری تازه‌ای عرضه می‌کند، بلکه این است که بازیگران و رابطه‌ی مرکزی تا چه اندازه می‌توانند به این مصالح جان بدهند.
« این ایده، هرچند جذاب و مناسب یک کمدی‌رمانتیک سبک است، تازگی چندانی ندارد. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
پاسخ سریال در بخش‌های موفقش مثبت است؛ اما همین تکیه بر فرمول‌های شناخته‌شده، دامنه‌ی پیش‌بینی‌پذیری آن را نیز افزایش می‌دهد. لی چیان؛ هوشمندی در دل موقعیتی دشوار لی چیان صرفاً قهرمانی نیست که در انتظار نجات یا انتخاب‌شدن بماند. او در محیط کار نقشی فعال دارد، موقعیت‌ها را می‌سنجد و بار مسئولیت‌هایی را به دوش می‌کشد که گاه از جایگاه رسمی‌اش فراتر می‌روند.
شوخ‌طبعی و زیرکی او، به‌ویژه در برخورد با نینگ چنگ‌مینگ، به سریال ریتم می‌دهد و باعث می‌شود رابطه‌ی این دو از همان ابتدا تنها بر جذابیت ظاهری یا کشش رمانتیک استوار نباشد؛ میانشان سابقه‌ای از رقابت و رنجش وجود دارد که به گفت‌وگوهایشان اصطکاک می‌بخشد. بااین‌حال، یکی از دشوارترین جنبه‌های شخصیت‌پردازی او به دروغ‌هایی مربوط می‌شود که برای مدیریت وضعیت تازه برمی‌گزیند.
این تصمیم‌ها از نظر پیش‌برد موقعیت کمدی قابل‌فهم‌اند، اما همیشه از منطق عاطفی و اخلاقی محکمی برخوردار نیستند. هرچه پنهان‌کاری بیشتر ادامه می‌یابد، پذیرش رفتار او برای بیننده دشوارتر می‌شود؛ به‌خصوص وقتی داستان پیامدهای آن را به اندازه‌ی کافی جدی نمی‌گیرد. در نتیجه، لی چیان هم‌زمان شخصیتی دوست‌داشتنی و گاه مایه‌ی دل‌زدگی است: هوشمندی‌اش جذاب است، اما همان هوشمندی گاهی بهانه‌ای برای پیچیده‌کردن بی‌دلیل موقعیت‌ها می‌شود.
« لی چیان؛ هوشمندی در دل موقعیتی دشوار لی چیان صرفاً قهرمانی نیست که در انتظار نجات یا انتخاب‌شدن بماند. »
شخصیت‌ها و اجرا
نینگ چنگ‌مینگ و نمایش تغییر بخش مهمی از جذابیت سریال از دگرگونی نینگ چنگ‌مینگ می‌آید. او در آغاز مردی سرد، سلطه‌جو و سخت‌گیر است؛ چهره‌ای که دیگران را وادار به احتیاط می‌کند و خاطره‌ی استاد سخت‌گیر سابقش را برای لی چیان زنده نگه می‌دارد. پس از حادثه، فراموشی او زمینه‌ای برای مواجهه با وجهی متفاوت از شخصیتش فراهم می‌آورد.
تفاوت میان این دو حالت، هم منشأ کمدی است و هم ابزار اصلی ساختن کشش عاشقانه. بازی بازیگر در انتقال این دوگانگی از نقاط قوت مجموعه است. نینگِ گیج و بی‌دفاعِ پس از حادثه، با نینگِ مقتدر و کنترل‌گرِ پیشین یکسان نیست و همین فاصله، تعامل‌های او با لی چیان را تماشایی می‌کند. بااین‌همه، تغییر شخصیت گاه بیش از آن‌که حاصل فرایندی تدریجی و روان‌شناختی باشد، به اهرمی روایی برای نزدیک‌کردن زوج اصلی شباهت دارد.
فراموشی حافظه در اینجا فقط فقدان خاطره نیست؛ راهی است برای بازآرایی رابطه و آشکارکردن جنبه‌هایی که پیش‌تر پنهان مانده‌اند. این تمهید در لحظه‌های سرگرم‌کننده جواب می‌دهد، اما از نظر واقع‌نمایی چندان استوار نیست. شیمی زوج اصلی و لحظه‌های صمیمیت قانع‌کننده‌ترین دلیل برای ادامه‌دادن سریال، زوج مرکزی آن است.
« نینگ چنگ‌مینگ و نمایش تغییر بخش مهمی از جذابیت سریال از دگرگونی نینگ چنگ‌مینگ می‌آید. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
شیمی میان لی چیان و نینگ چنگ‌مینگ به گفت‌وگوهای پرکنایه، واکنش‌های کوچک و فاصله‌ی میان خصومت و صمیمیت وابسته است. آن‌ها از همان ابتدا به‌سادگی با هم سازگار نمی‌شوند؛ همین ناسازگاری، زمینه‌ی مناسبی برای شکل‌گیری لحظه‌های بامزه و گاه شیرین فراهم می‌کند. کشش میانشان زمانی بیش از همه به چشم می‌آید که سریال اجازه می‌دهد واکنش‌ها و مکث‌ها به‌جای توضیح‌های آشکار، بار عاطفی صحنه را بر دوش بکشند.
رابطه‌ی این دو، با وجود اتکای آشکار به کلیشه‌ی «دشمنان تا دلدادگان»، به لطف بازی بازیگران جان می‌گیرد. جذابیت زوج اصلی نه از تازگی مسیر داستان، بلکه از کیفیت تعامل‌شان می‌آید: طعنه‌ها، سوءتفاهم‌ها و لحظه‌هایی که خصومت اولیه اندک‌اندک جای خود را به توجه می‌دهد. برای بیننده‌ای که عمدتاً به دنبال عاشقانه‌ای سبک و خوش‌تماشا است، همین جنبه می‌تواند کافی باشد؛ اما کسی که انتظار رابطه‌ای پیچیده‌تر و تحول عاطفی دقیق‌تری دارد، احتمالاً با محدودیت‌های متن روبه‌رو خواهد شد.
ریتم، کمدی و جهان پیرامونی نیمه‌ی نخست سریال با شتابی کم پیش می‌رود و گاه بیش از اندازه در معرفی موقعیت‌ها و شخصیت‌ها مکث می‌کند. این کندی ممکن است پیش از آن‌که رابطه‌ی اصلی به مرحله‌ی جذاب‌تری برسد، صبر مخاطب را بیازماید. برخی گره‌ها نیز با رفت‌وبرگشت‌های طولانی یا واکنش‌هایی که به نظر می‌رسد برای حفظ سوءتفاهم طراحی شده‌اند، کش می‌آیند.
« رابطه‌ی این دو، با وجود اتکای آشکار به کلیشه‌ی «دشمنان تا دلدادگان»، به لطف بازی بازیگران جان می‌گیرد. »
قوت‌ها و کاستی‌ها
در مقابل، با شکل‌گرفتن تدریجی صمیمیت میان دو شخصیت اصلی، سریال در بخش‌های بعدی سرگرم‌کننده‌تر می‌شود و تماشای آن آسان‌تر پیش می‌رود. کمدی مجموعه بر اغراق‌های موقعیتی، تضاد میان دو چهره‌ی نینگ چنگ‌مینگ و رفتارهای اطرافیان استوار است. خانواده و دوستان نیز فضایی گرم‌تر به داستان می‌بخشند و در لحظه‌هایی که خط اصلی بیش از اندازه درگیر کشمکش‌های اداری یا پنهان‌کاری می‌شود، به آن رنگ‌وبویی صمیمی‌تر می‌دهند.
بااین‌حال، شخصیت‌های فرعی همیشه فرصت کافی برای پرداخت پیدا نمی‌کنند و تعدد چهره‌ها گاهی تمرکز را از زوج اصلی می‌گیرد. حضورشان بیشتر به گسترش فضای سرگرم‌کننده‌ی سریال کمک می‌کند تا ساختن خطوط داستانی مستقل و عمیق. کلیشه‌ها و انسجام روایی این مجموعه آگاهانه در قلمرو کمدی‌رمانتیک حرکت می‌کند و از الگوهایی بهره می‌گیرد که مخاطب این ژانر با آن‌ها آشناست: مدیرعامل سرد، قهرمان زن زیرک، گذشته‌ی پرتنش، حادثه‌ی سرنوشت‌ساز و رابطه‌ای که از دل موقعیتی غیرعادی شکل می‌گیرد.
چنین انتخابی به‌خودی‌خود نقص نیست؛ کلیشه‌ها اگر با شخصیت‌پردازی دقیق و اجرای باظرافت همراه شوند، همچنان می‌توانند سرگرم‌کننده باشند. مشکل زمانی پدیدار می‌شود که روایت برای رسیدن به صحنه‌ی بعدی، منطق تصمیم‌ها را کنار می‌گذارد یا از شخصیت‌ها می‌خواهد رفتارهایی کنند که بیش از آن‌که با منششان جور باشد، برای دوام یک سوءتفاهم لازم است.
« کمدی مجموعه بر اغراق‌های موقعیتی، تضاد میان دو چهره‌ی نینگ چنگ‌مینگ و رفتارهای اطرافیان استوار است. »
جمع‌بندی
از همین رو، دروغ‌های لی چیان و بعضی چرخش‌های داستانی گاه بیش از حد ساختگی جلوه می‌کنند. سریال برای حفظ لحن سبک خود، پیامدهای برخی انتخاب‌ها را کم‌رنگ می‌کند؛ اما این آسان‌گیری ممکن است درام را کم‌اعتبار سازد. همچنین ایده‌ی فراموشی، با وجود ظرفیت کمدی و عاطفی، آن‌قدر آشناست که مسیر کلی داستان به‌سختی غافل‌گیرکننده می‌شود.
نقطه‌ی قوت اثر در این نیست که قواعد ژانر را می‌شکند، بلکه در این است که گاهی با بازی و شیمی زوج اصلی، همان قواعد آشنا را خوش‌تماشا می‌کند. جمع‌بندی «The Trick of Life and Love» سریالی سبک و خوش‌گذران است که بیش از هر چیز بر جذابیت زوج اصلی تکیه دارد. بازی بازیگران، کشمکش شیرین میان لی چیان و نینگ چنگ‌مینگ و فضای گرم خانواده و دوستان، به آن لحظه‌هایی دلنشین می‌بخشد.
در برابر، شروع کند، تکیه بر فرمول‌های آشنا، پنهان‌کاری‌های نه‌چندان قانع‌کننده و انسجام ناپایدار داستان، مانع از آن می‌شوند که اثر به کمدی‌رمانتیکی متمایز یا عمیق بدل شود. تماشاگرانی که رابطه‌ی مرکزی و حال‌وهوای سبک را مهم‌تر از تازگی پیرنگ می‌دانند، احتمالاً از همراهی با آن لذت خواهند برد؛ اما کسانی که روایتی فشرده، شخصیت‌پردازی دقیق و غافل‌گیری‌های جدی می‌خواهند، ممکن است در نیمه‌ی نخست و میان پیچ‌وخم‌های آشنا، حوصله‌شان سر برود.
« از همین رو، دروغ‌های لی چیان و بعضی چرخش‌های داستانی گاه بیش از حد ساختگی جلوه می‌کنند. »
ثبت دیدگاه