نقد و بررسی
نقد بازداشت (The Takedown) | 2022
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد
بازگشت دو قطب متضاد «The Takedown» در ظاهر از همان دستور آشنای کمدی‌های پلیسیِ زوج‌محور پیروی می‌کند: دو مأمور با خاستگاه و خلق‌وخوی متفاوت، پس از مدتی دوباره کنار هم قرار می‌گیرند و پرونده‌ای که ساده به نظر می‌رسد، ابعادی پیچیده‌تر پیدا می‌کند. عثمان دیاکیته، با حضور پرانرژی عمر سی، و فرانسوا مونژ، با بازی لوران لافیت، هستهٔ اصلی فیلم را شکل می‌دهند؛ دو شخصیتی که اختلاف‌هایشان هم سرچشمهٔ شوخی است و هم موتور حرکت داستان.
فیلم برای ورود به جهان این دو به شناخت قسمت پیشین وابستگی چندانی ندارد و می‌کوشد از همان ابتدا رابطهٔ ناتمام و پرتنششان را دوباره زنده کند. بااین‌حال، آشنایی فرمول به‌خودی‌خود نقص نیست. چنین آثاری معمولاً قرار نیست قواعد ژانر را از نو بنویسند؛ قرار است با ریتمی خوش‌دست، چند موقعیت سرگرم‌کننده و دو بازیگر هماهنگ، تجربه‌ای سبک بسازند.
مسئله آن است که «The Takedown» گاه چنان به الگوهای آشنا تکیه می‌کند که از ساختن شخصیت‌ها و موقعیت‌هایی به‌یادماندنی بازمی‌ماند. فیلم از یک‌سو به کلیشه‌های زوج‌پلیسی وفادار است و از سوی دیگر می‌خواهد دربارهٔ نژاد، طبقه و تصویر عمومی پلیس نیز حرف بزند؛ پیوند این دو مسیر همیشه طبیعی و قانع‌کننده از کار درنمی‌آید.
بازیگران؛ نیروی محرک فیلم مهم‌ترین امتیاز فیلم، هماهنگی عمر سی و لوران لافیت است. سی با حضور گرم و اعتمادبه‌نفس جسمانی‌اش، عثمان را به شخصیتی بدل می‌کند که حتی در صحنه‌های شلوغ نیز مرکز توجه می‌ماند. بازی او به فیلم نیرویی انسانی می‌دهد و از خستگیِ بعضی لحظات می‌کاهد. لافیت در سوی دیگر، فرانسوا را با خودشیفتگی، دست‌وپاچلفتی بودن و نوعی بی‌خبری کمیک می‌سازد؛ شخصیتی که گاهی با اعتمادبه‌نفس بیش از اندازه‌اش خود را گرفتار می‌کند.
« بااین‌حال، آشنایی فرمول به‌خودی‌خود نقص نیست. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
تقابل این دو، در بهترین لحظات، به گفت‌وگوها و واکنش‌هایی جان می‌دهد که از خود ماجرای جنایی سرگرم‌کننده‌ترند. یکی معمولاً با موقعیت کنار می‌آید و دیگری با اصرار بر تصویری که از خودش ساخته، آن را پیچیده‌تر می‌کند. از همین شکاف رفتاری است که شوخی‌ها پدید می‌آیند. بااین‌حال، شیمی بازیگران نمی‌تواند همیشه جای پرداخت دقیق رابطه را بگیرد.
فیلم انتظار دارد مخاطب پیوند و صمیمیتی را بپذیرد که گاه بیش از آنکه در رفتار و تحول شخصیت‌ها شکل بگیرد، از پیش مفروض گرفته شده است. هرگاه شوخی‌ها از این رابطه فاصله می‌گیرند، ضعف فیلمنامه آشکارتر می‌شود. کمدی و شوخی‌هایی با مرزهای لرزان کمدی فیلم به تضاد شخصیتی، سوءتفاهم و موقعیت‌های اغراق‌آمیز متکی است.
بعضی از لحظاتش از جنس سرگرمی بی‌تکلف‌اند: دو مأمور که در محیطی نامأنوس باید با یکدیگر کنار بیایند، هم‌زمان درگیر پرونده باشند و رقابت شخصی‌شان را نیز رها نکنند. فیلم در این بخش‌ها ریتمی سرزنده پیدا می‌کند و بازیگران فرصت می‌یابند با مکث‌ها، نگاه‌ها و واکنش‌هایشان شوخی را کامل کنند.
اما طنز «The Takedown» همیشه به یک اندازه سنجیده نیست. شوخی‌هایی که به نژاد و تفاوت‌های اجتماعی مربوط می‌شوند، گاه میان نقد تبعیض و استفادهٔ آسان از همان کلیشه‌ها سرگردان می‌مانند. فیلم آشکارا می‌خواهد تناقض‌های موجود در رفتار پلیس و جامعه را به نمایش بگذارد، ولی صرفِ قرار دادن یک جملهٔ آزاردهنده در دهان شخصیت، لزوماً به معنای نقد مؤثر آن نیست.
« تقابل این دو، در بهترین لحظات، به گفت‌وگوها و واکنش‌هایی جان می‌دهد که از خود ماجرای جنایی سرگرم‌کننده‌ترند. »
شخصیت‌ها و اجرا
بعضی شوخی‌ها چنان سریع از کنار پیامدهایشان می‌گذرند که به‌جای آنکه پرسشی جدی ایجاد کنند، ممکن است برای بخشی از مخاطبان ناخوشایند یا سطحی جلوه کنند. این ناهماهنگی، به‌خصوص در لحظاتی محسوس است که لحن سبک فیلم ناگهان با موضوعی حساس برخورد می‌کند و فرصت کافی برای پرداخت آن نمی‌دهد. پرونده‌ای بزرگ‌تر از ظرفیت روایت ماجرا با تحقیق دربارهٔ معامله‌ای مشکوک آغاز می‌شود و به‌تدریج جنبه‌های گسترده‌تر و خطرناک‌تری پیدا می‌کند.
این گسترش، در اصل، می‌تواند برای یک کمدی اکشن زمینه‌ای مناسب فراهم کند: هر سرنخ، زوج را به موقعیتی تازه می‌کشاند و فرصت تعقیب، درگیری و شوخی را افزایش می‌دهد. حضور آلیس، با بازی ایزیا ایژلن، نیز حلقهٔ دیگری به رابطهٔ این دو اضافه می‌کند و رقابت قدیمی‌شان را دوباره به سطح می‌آورد.
بااین‌همه، فیلمنامه گاهی میان مسیر پلیسی، رقابت شخصی و اشاره‌های اجتماعی پراکنده می‌شود. عناصر مهمی مطرح می‌شوند، اما همه به یک اندازه بسط نمی‌یابند و برخی از آنها بیشتر شبیه ابزارهایی برای پیش‌بردن صحنهٔ بعدی‌اند تا بخش‌هایی از یک روایت منسجم. در نتیجه، پرونده هرچه بزرگ‌تر می‌شود، لزوماً تعلیق یا پیچیدگی بیشتری تولید نمی‌کند.
فیلم از مخاطب می‌خواهد خطر ماجرا را جدی بگیرد، اما لحن شوخ و پیش‌بینی‌پذیری بعضی از گره‌ها، اثر عاطفی آن را کاهش می‌دهد. برای پرهیز از افشای جزئیات، کافی است گفت مسیر کلی داستان چندان دور از انتظار نیست و کشش آن بیش از غافلگیری‌های روایی، بر حضور دو بازیگر اصلی تکیه دارد. اکشن؛ جنب‌وجوش به جای وضوح لوئی لتریه صحنه‌های اکشن را با انرژی و حرکت فراوان اجرا می‌کند.
« بااین‌همه، فیلمنامه گاهی میان مسیر پلیسی، رقابت شخصی و اشاره‌های اجتماعی پراکنده می‌شود. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
تعقیب‌ها و درگیری‌ها پیوسته می‌کوشند دامنهٔ ماجرا را بزرگ‌تر کنند و فیلم را از ایستایی دور نگه دارند. در بعضی بخش‌ها، برخورد میان فضای شهری و آشفتگی تعقیب‌وگریزها به موقعیت‌هایی کمیک می‌انجامد و ترکیب اکشن و کمدی به‌درستی کار می‌کند. فیلم می‌داند که قرار نیست خشونت را کاملاً واقع‌گرایانه عرضه کند؛ اغراق، بخشی از بازی آن است.
مشکل، زمانی پدید می‌آید که حرکت دوربین و تدوین به‌جای افزایش هیجان، وضوح صحنه را کم می‌کنند. برش‌های سریع و جابه‌جایی‌های ناگهانی گاه تشخیص جایگاه شخصیت‌ها و پیگیری حرکات را دشوار می‌سازند. به‌جای آنکه هر ضربه یا تعقیب به‌روشنی طراحی شود، تصویر در بعضی لحظات بیش از اندازه شتاب‌زده به نظر می‌رسد.
این انتخاب با انرژی کلی فیلم سازگار است، اما تداوم آن خسته‌کننده می‌شود؛ به‌خصوص وقتی صحنه‌ها فرصت مکث ندارند و دوربین مدام می‌کوشد از خود اتفاق‌ها پرجنب‌وجوش‌تر باشد. ریتمی که از نفس می‌افتد «The Takedown» بیش از آنکه با کمبود اتفاق روبه‌رو باشد، از تراکم و امتداد بیش از اندازهٔ بعضی بخش‌ها آسیب می‌بیند.
فیلم مدام میان شوخی، تعقیب، درگیری و توضیح تازه‌ای از پرونده جابه‌جا می‌شود، اما این تنوع همیشه به معنای پیشرفت دراماتیک نیست. گاهی صحنه‌ها صرفاً زمان می‌خرند تا زوج اصلی بار دیگر با یکدیگر کل‌کل کنند یا ماجرا به تعقیبی پرسر‌وصدا برسد. در چنین لحظاتی، جذابیت اولیهٔ تضاد دو شخصیت کم‌کم فرسوده می‌شود.
« تعقیب‌ها و درگیری‌ها پیوسته می‌کوشند دامنهٔ ماجرا را بزرگ‌تر کنند و فیلم را از ایستایی دور نگه دارند. »
قوت‌ها و کاستی‌ها
تدوین نیز همیشه به پالایش این پراکندگی کمک نمی‌کند. بعضی گذارها ناگهانی‌اند و برخی صحنه‌ها آن‌قدر کش می‌آیند که ضرباهنگ کمدی و اکشن افت می‌کند. فیلم در بهترین حالت، سرگرمی پرشتابی است که از بازیگرانش نیرو می‌گیرد؛ در ضعیف‌ترین حالت، مجموعه‌ای از خرده‌موقعیت‌هاست که به‌جای ساختن اوجی منسجم، صرفاً پشت سر هم قرار گرفته‌اند.
همین دوگانگی توضیح می‌دهد چرا ممکن است یک تماشاگر از شوخی‌ها و حضور بازیگران لذت ببرد، اما تماشاگر دیگر فیلم را کش‌دار و حوصله‌سربر بیابد. جمع‌بندی «The Takedown» فیلمی است متکی بر دو بازیگر خوش‌حضور و فرمولی آشنا. عمر سی و لوران لافیت به صحنه‌ها انرژی می‌بخشند و در لحظاتی که فیلم بر رابطهٔ پرتنش و بامزهٔ آن دو تمرکز می‌کند، سرگرمی ساده و دلپذیری پدید می‌آید.
ترکیب اکشن و کمدی نیز برای تماشایی سبک ظرفیت دارد؛ اما داستان پیش‌بینی‌پذیر، ریتم نابرابر، تدوین گاه آشفته و شوخی‌هایی که در پرداخت موضوع نژاد و تبعیض به تعادل نمی‌رسند، مانع از آن می‌شوند که فیلم از حد یک محصول متوسط ژانری فراتر برود. این اثر بیشتر برای کسانی مناسب است که از همراهی دو بازیگر اصلی و کمدی موقعیت لذت می‌برند و انتظار روایت جنایی تازه یا نگاه اجتماعی عمیق ندارند.
جذابیتش در جرقه‌های میان عثمان و فرانسواست؛ ضعفش در آن است که این جرقه‌ها را نمی‌تواند در سراسر فیلم به نیرویی یکدست و پایدار تبدیل کند.
« تدوین نیز همیشه به پالایش این پراکندگی کمک نمی‌کند. »
ثبت دیدگاه