نقد و بررسی
نقد The Pirates | 2014
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد
ماجراجویی‌ای بر فراز دریا و میان افسانه «The Pirates» فیلمی تاریخی نیست که بخواهد گذشته را با سخت‌گیری مستند بازسازی کند؛ گذشته در آن بیشتر صحنه‌ای رنگارنگ برای یک ماجرای پرهیاهو است. ماجرا در آستانهٔ بنیان‌گذاری چوسان آغاز می‌شود: نهنگی مُهر سلطنتیِ فرستاده‌شده از سوی دودمان مینگ را می‌بلعد و جست‌وجوی آن، راهزنان کوهستانی و دزدان دریایی را به رقابتی خطرناک می‌کشاند.
این ایده از همان ابتدا حال‌وهوای فیلم را روشن می‌کند: تاریخ، افسانه و کمدی قرار نیست جدا از هم حرکت کنند، بلکه با هم وارد سفری می‌شوند که منطق واقع‌گرایانه را عمداً به حاشیه می‌راند. فیلم با کارگردانی Lee Seok-hoon، در اصل ماجراجوییِ سرگرم‌کننده‌ای است که قرار نیست مخاطب را به تأملی سنگین دربارهٔ تاریخ یا سیاست وادارد.
ارزشش را باید در انرژی و شوخ‌طبعی‌اش جست، نه در ادعای بازنمایی دقیق دوره‌ای تاریخی. این انتخاب هم امتیاز فیلم است و هم محدودیتش: جهان داستانی آن خیال‌انگیز و آسان‌پذیر می‌شود، اما گاهی از باورپذیری و پیوستگی درونی فاصله می‌گیرد. روایت؛ ایده‌ای جذاب، قصه‌ای پرازدحام هستهٔ داستان، رقابت دو گروه با خاستگاه‌هایی متفاوت است: دسته‌ای از راهزنان که زندگی‌شان به کوهستان گره خورده و گروهی از دزدان دریایی که در دریا خانه دارند.
« ارزشش را باید در انرژی و شوخ‌طبعی‌اش جست، نه در ادعای بازنمایی دقیق دوره‌ای تاریخی. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
جست‌وجوی مُهر، این دو جهان را به هم می‌رساند و برخوردشان زمینهٔ اصلی شوخی‌ها، اختلاف‌ها و همکاری‌های ناگزیر را فراهم می‌کند. در این چارچوب، فیلم از یک موقعیت ساده و خوش‌ساخت بهره می‌برد: کسانی که برای رسیدن به یک هدف مشترک، نه مهارت‌های یکسان دارند و نه تصوری مشابه از رهبری و خطر.
بااین‌حال، قصه به‌تدریج شخصیت‌ها و خطوط روایی متعددی را وارد میدان می‌کند. نتیجه، روایتی پرتحرک اما گاه نامتمرکز است. بعضی اتفاق‌ها بیشتر بهانه‌ای برای گذر به صحنهٔ اکشن یا شوخی بعدی‌اند تا حلقه‌هایی در زنجیرهٔ علّی داستان. فیلم معمولاً آن‌قدر سریع از یک موقعیت به موقعیت دیگر می‌پرد که فرصت نمی‌یابد پیامدهای عاطفی یا منطقی رخدادها را بکاود.
این شتاب در بخش‌هایی از اثر جذابیت می‌آفریند، اما در بخش‌هایی دیگر انسجام را کاهش می‌دهد و مسیر رقابت را کم‌وبیش پراکنده می‌کند. دو رهبر و نیروی تضاد جانگ سا جونگ و یو وول، دو قطب اصلی ماجرا هستند. تضاد میان آن‌ها تنها در تفاوت میان خشکی و دریا خلاصه نمی‌شود؛ هر یک از منظومه‌ای متفاوت از عادت‌ها، مهارت‌ها و تصورهای رهبری می‌آید.
« بااین‌حال، قصه به‌تدریج شخصیت‌ها و خطوط روایی متعددی را وارد میدان می‌کند. »
شخصیت‌ها و اجرا
جانگ سا جونگ گاه با غرور و جسارتش پیش می‌رود و گاه در برابر موقعیت‌هایی که از کنترلش بیرون‌اند، دستپاچه می‌شود. یو وول در مقابل، حضوری محکم و صاحب‌اختیار دارد و اقتدارش را نه از ادعا، بلکه از توانایی و رابطه‌اش با افراد گروه می‌گیرد. این تقابل، موتور دلپذیر فیلم است. برخورد دو شخصیت هم موقعیت‌های طنز می‌سازد و هم به ماجرا نوعی کشش می‌بخشد: تماشاگر منتظر می‌ماند ببیند تفاوت منش آن‌ها در مواجهه با خطر و هدف مشترک چگونه خود را نشان خواهد داد.
بازی‌های Kim Nam-gil و Son Ye-jin نیز به این دو نقش نیرویی دیدنی می‌دهد؛ به‌ویژه یو وول که فرماندهی‌اش صرفاً پوششی برای جذابیت ظاهری نیست و در عمل یکی از محورهای مهم روایت باقی می‌ماند. بااین‌همه، فیلم چندان درونیات این دو را نمی‌کاود. شخصیت‌ها بیشتر با رفتارهای آشکار و واکنش‌های سرگرم‌کننده شناخته می‌شوند تا با تحول روانی پیچیده.
همین امر باعث می‌شود رابطه‌ها گاهی از حدِ جاذبهٔ اولیه فراتر نروند. فیلم برای سرگرم نگه‌داشتن مخاطب به حضور پررنگ قهرمانانش متکی است، اما به آن‌ها زمان کافی نمی‌دهد تا لایه‌های تازه‌ای از خود آشکار کنند. کمدی؛ از شوخی موقعیت تا آشوب کنترل‌شده کمدی «The Pirates» بر حرکت، برخورد و غافلگیری استوار است.
« بااین‌همه، فیلم چندان درونیات این دو را نمی‌کاود. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
تفاوت میان کسانی که در کوهستان زیسته‌اند و کسانی که در دریا مهارت دارند، به‌خودی‌خود سرچشمهٔ شوخی می‌شود؛ زیرا هر گروه در محیط تازه ناچار است ناتوانی‌ها و عادت‌هایش را آشکار کند. فیلم همچنین از اغراق بدنی، واکنش‌های تند و تعقیب‌های پرشتاب بهره می‌برد تا فضای ماجراجویی را زنده نگه دارد.
بخش بزرگی از انرژی کمیک فیلم از بازیگران مکمل می‌آید؛ از جمله Yoo Hae-jin که حضورش به صحنه‌ها جنب‌وجوش می‌دهد و در برخی لحظات توجه را از قهرمانان می‌رباید. چنین حضوری برای فیلمی با این لحن سودمند است، اما سازوکار شوخی همیشه تازه نمی‌ماند. بعضی لطیفه‌ها بیش از آن‌که از شخصیت‌ها یا موقعیت داستانی بجوشند، بر تکرار واکنش‌های پرتحرک تکیه دارند.
وقتی این تکرار زیاد می‌شود، کمدی به‌جای آن‌که روایت را غنی کند، آن را برای مدتی متوقف می‌سازد. اکشن و جلوه‌های بصری؛ هیجان در برابر تصنع صحنه‌های اکشن از عناصر اصلی جذابیت فیلم‌اند. تعقیب‌ها، درگیری‌ها و برخوردهای پرجنب‌وجوش با میزانسن‌هایی طراحی شده‌اند که هدفشان حفظ حرکت و سرگرمی است، نه نمایش خشونتی واقع‌گرایانه.
« فیلم همچنین از اغراق بدنی، واکنش‌های تند و تعقیب‌های پرشتاب بهره می‌برد تا فضای ماجراجویی را زنده نگه دارد. »
قوت‌ها و کاستی‌ها
فیلم در لحظاتی که گروه‌ها ناچارند از مهارت‌های نامأنوس خود استفاده کنند، بهترین بهره را از ایدهٔ مرکزی‌اش می‌برد:
ثبت دیدگاه