وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

ایده‌ای جذاب در دل اضطراب آشنا «The Perfect Score» از موقعیتی ساده اما پرکشش آغاز می‌شود: شش دانش‌آموز سال آخر دبیرستان که هرکدام آینده‌ای را به نمرهٔ آزمون اس‌ای‌تی گره زده‌اند، تصمیم می‌گیرند پاسخ‌های آزمون را بدزدند. ماجرا از همان ابتدا ظرفیت یک کمدی سرقت نوجوانانه را دارد؛ نقشه‌ای خلاف‌کارانه، گروهی ناهمگون و فشار زمانی‌ای که می‌تواند هر تصمیم را به دردسر تازه‌ای بدل کند.

بااین‌حال، فیلم به‌جای آنکه فقط بر هیجان اجرای نقشه تکیه کند، می‌کوشد مسئله‌ای جدی‌تر را نیز پیش بکشد: وقتی موفقیت با یک عدد سنجیده می‌شود، مرز میان تلاش، تقلب و ناامیدی کجا قرار می‌گیرد؟ این کشمکش، هستهٔ فکری اثر است، هرچند پرداخت آن همیشه به اندازهٔ ایده‌اش گیرا نیست. فیلم به‌درستی درمی‌یابد که آزمون برای این نوجوانان صرفاً یک امتحان نیست؛ هرکدام در آن تصویری از آیندهٔ مطلوب خود می‌بینند و از شکست در آن، بیش از خود نمره می‌ترسند.

همین اضطراب به طرح سرقت معنا می‌دهد و آن را از یک شوخی بی‌پایه فراتر می‌برد. اما اثر در ادامه گاه بیش از آنکه فشار روانی و پیامد اخلاقی تصمیم شخصیت‌ها را بکاود، به رخدادهای نقشه بسنده می‌کند. حاصل، ایده‌ای است که توجه را جلب می‌کند، ولی به‌تمامی به عمق بالقوهٔ خود نمی‌رسد. شش چهره و یک مسئلهٔ مشترک گروه اصلی، ترکیبی از نوجوانانی با خاستگاه‌ها و انگیزه‌های متفاوت است: از دانش‌آموزی که برای ورود به رشته‌ای خاص می‌کوشد تا ورزشکاری که نمرهٔ آزمون را مانعی در مسیر دانشگاه می‌بیند.

حضور Scarlett Johansson، Chris Evans، Erika Christensen و دیگر بازیگران جوان، به فیلم نیرویی طبیعی می‌دهد؛ بازیگران در قاب جوانی‌شان جذابیت تماشایی دارند و انرژی لازم را به موقعیت‌های گروهی می‌بخشند. فیلم همچنین در چند لحظه از کنار هم قرار گرفتن این چهره‌ها و تفاوت خلق‌وخوهایشان سود می‌برد.

« این کشمکش، هستهٔ فکری اثر است، هرچند پرداخت آن همیشه به اندازهٔ ایده‌اش گیرا نیست. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

بااین‌همه، تفاوت در پیشینه و خواسته‌ها همیشه به شخصیت‌پردازیِ متمایز منجر نمی‌شود. بعضی از اعضای گروه بیشتر نمایندهٔ یک تیپ آشنا هستند تا فردی با تناقض‌ها و لایه‌های شخصی. فیلم انگیزه‌های آنان را معرفی می‌کند، اما برای بسیاری فرصت کافی نمی‌گذارد تا از چارچوب نخستین برداشت بیرون بیایند.

در نتیجه، تماشاگر ممکن است از جمع و انرژی آن لذت ببرد، بی‌آنکه پس از پایان فیلم تصویر روشنی از همهٔ اعضا در ذهن داشته باشد. این محدودیت به‌ویژه در داستانی اهمیت دارد که بخش بزرگی از جذابیتش باید از همکاری و اصطکاک میان شخصیت‌ها سرچشمه بگیرد. بازیگران جوان؛ نیرویی که همیشه به کار نمی‌آید بازیگران جوان، مهم‌ترین سرمایهٔ انسانی فیلم‌اند.

حضور آنان به اثر حال‌وهوای دورانی مشخص می‌دهد و برای مخاطبی که بعدها بازیگران را در نقش‌های دیگر دیده است، تماشای این ترکیب چهره‌ها می‌تواند به‌تنهایی لذت‌بخش باشد. Scarlett Johansson در نقش Francesca و Chris Evans در نقش Kyle از جمله چهره‌هایی‌اند که نگاه را به خود جلب می‌کنند، درحالی‌که Bryan Greenberg، Darius Miles و Leonardo Nam به جمع تنوعی می‌افزایند که طرح داستان به آن نیاز دارد.

نام‌های شخصیت‌ها و ترکیب بازیگران در این گروه شش‌نفره، بخشی از ساختار مرکزی فیلم را شکل می‌دهد. با وجود این، فیلم همواره از ظرفیت بازیگران برای ساختن رابطه‌هایی به‌یادماندنی بهره نمی‌گیرد. گاه شخصیت‌ها بیشتر در خدمت پیشبرد نقشه‌اند تا اینکه خودِ رابطه‌هایشان داستان را پیش ببرند. شوخی‌ها و رفتارهای اغراق‌شده نیز ممکن است برای برخی تماشاگران جذاب باشند، اما برای برخی دیگر به‌سرعت تکراری یا آزاردهنده شوند.

« بااین‌همه، تفاوت در پیشینه و خواسته‌ها همیشه به شخصیت‌پردازیِ متمایز منجر نمی‌شود. »

شخصیت‌ها و اجرا

مسئله صرفاً تفاوت سلیقه در طنز نیست؛ وقتی شوخی‌ها با شخصیت‌پردازی پیوند محکمی ندارند، کمتر به شناخت افراد کمک می‌کنند و بیشتر به وقفه‌هایی میان مراحل داستان بدل می‌شوند. سرقت؛ نقطهٔ اوج هیجان و فرصتی از دست‌رفته بهترین بخش‌های «The Perfect Score» زمانی شکل می‌گیرند که فیلم واقعاً به فضای سرقت نزدیک می‌شود: ورود شبانه به ساختمان، اضطراب پنهان‌کاری و ضرورت هماهنگی میان نوجوانانی که هنوز به‌درستی نمی‌دانند تا کجا حاضرند پیش بروند.

صحنهٔ ورود به ساختمان از بخش‌های پرتحرک و ماندگارتر فیلم است، زیرا برای مدتی کشمکش عملی و هیجان‌آمیز را جایگزین گفت‌وگوهای توضیحی می‌کند. تماشاگر در این لحظات بهتر حس می‌کند چرا ایدهٔ مرکزی می‌توانست به یک کمدی سرقت پرکشش تبدیل شود. اما این هیجان به‌طور یکنواخت در سراسر فیلم ادامه پیدا نمی‌کند.

داستان بارها از موقعیتی که می‌تواند تنش بسازد فاصله می‌گیرد و با مکث‌ها و شوخی‌هایی روبه‌رو می‌شود که همیشه کارکرد روایی روشنی ندارند. بخش‌هایی از نقشه نیز به‌جای آنکه به‌تدریج پیچیده‌تر شوند، صرفاً زمان می‌گیرند. فیلم در نتیجه میان دو خواسته معلق می‌ماند: از یک سو می‌خواهد ماجرایی سرگرم‌کننده دربارهٔ سرقت باشد و از سوی دیگر قصد دارد دربارهٔ فشار تحصیلی و ارزش موفقیت حرف بزند.

این دو مسیر گاهی همدیگر را تقویت می‌کنند، اما گاهی نیز هرکدام دیگری را از نفس می‌اندازد. طنزی با ضرباهنگ ناپایدار کمدی فیلم بر تفاوت‌های گروه و موقعیت‌های نامتعارف تکیه دارد، اما میزان موفقیت شوخی‌ها یکسان نیست. برخی لحظه‌ها از تضاد میان جدیت برنامه و ناپختگی نوجوانان نیرو می‌گیرند؛ در عوض، شوخی‌های دیگر بیش از اندازه روی یک رفتار یا تیپ شخصیتی می‌مانند و پیش از آنکه به نتیجه‌ای تازه برسند، فرسوده می‌شوند.

« تماشاگر در این لحظات بهتر حس می‌کند چرا ایدهٔ مرکزی می‌توانست به یک کمدی سرقت پرکشش تبدیل شود. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

اگر تماشاگر با لحن طنز فیلم همراه نشود، این لحظات نه‌تنها خنده‌آور نخواهند بود، بلکه سرعت روایت را نیز کاهش می‌دهند. ریتم، به‌خصوص در میانهٔ اثر، از همین ناپیوستگی آسیب می‌بیند. فیلم گاهی چنان‌که باید به سوی مرحلهٔ بعدی نقشه حرکت نمی‌کند و زمان خود را صرف حاشیه‌هایی می‌کند که تأثیر چشمگیری بر تنش یا شناخت شخصیت‌ها ندارند.

بنابراین، حس کش‌آمدن داستان برای بخشی از مخاطبان قابل‌درک است. مسئله این نیست که فیلم باید بی‌وقفه پرهیجان باشد؛ بلکه مکث‌های آن باید یا رابطه‌ها را عمیق‌تر کنند یا مفهوم مرکزی را گسترش دهند. هرجا چنین پیوندی برقرار نمی‌شود، کمدی و ماجراجویی هر دو کم‌رمق‌تر به نظر می‌رسند. موفقیت، آزمون و معنای یک عدد زیرِ لایهٔ کمدی نوجوانانه، فیلم پرسشی قابل‌اعتنا دارد: آیا یک آزمون می‌تواند استعداد، ارزش یا آیندهٔ آدم‌ها را تعریف کند؟

شخصیت‌ها گمان می‌کنند نمرهٔ بهتر، دری را به سوی زندگی دلخواهشان باز می‌کند و همین باور، وسوسهٔ دست‌بردن در قواعد را تقویت می‌کند. فیلم از این موقعیت برای نقد فشار نظامی استفاده می‌کند که در آن نوجوانان آینده را وابسته به یک نتیجهٔ محدود می‌بینند. اما این مضمون بیشتر به‌صورت نقطهٔ عزیمت حضور دارد تا کاوشی کامل و چندجانبه.

اثر نشان می‌دهد که شخصیت‌ها زیر فشارند، ولی همیشه پیامدهای اجتماعی و شخصی این فشار را با ظرافت پی نمی‌گیرد. از این جهت، «The Perfect Score» جذاب‌تر از چیزی است که گاه در اجرا از کار درمی‌آید. داستان نه صرفاً ماجرای دزدیدن پاسخ‌هاست و نه درامی سنگین دربارهٔ آموزش؛ میان این دو، پرسشی دربارهٔ ارزش‌گذاری آدم‌ها قرار دارد.

« ریتم، به‌خصوص در میانهٔ اثر، از همین ناپیوستگی آسیب می‌بیند. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

بااین‌حال، چون شخصیت‌ها عمق محدودی دارند و طنز و ریتم نیز نوسان می‌کنند، مضمون اصلی به‌اندازهٔ کافی در تجربهٔ تماشاگر رسوخ نمی‌کند. فیلم آن را مطرح می‌کند، اما به‌ندرت اجازه می‌دهد که از دل موقعیت‌ها به کشفی تازه برسد. جمع‌بندی «The Perfect Score» فیلمی است با پیش‌فرضی سرگرم‌کننده و گروهی از بازیگران جوان که به آن شور و جذابیت می‌بخشند، اما اجرای آن به اندازهٔ ایده‌اش پخته نیست.

لحظات پرتنشِ ورود به ساختمان نشان می‌دهند که ماجرا می‌توانست بسیار هیجان‌انگیزتر و منسجم‌تر پیش برود؛ در مقابل، شوخی‌های نابرابر، ریتم کش‌دار و شخصیت‌هایی که فرصت چندانی برای ماندگار شدن نمی‌یابند، از اثرگذاری کلی فیلم می‌کاهند. فیلم همچنین پرسشی دربارهٔ فشار تحصیلی و سنجش موفقیت مطرح می‌کند، اما پاسخ‌جویی‌اش اغلب سبک و گذراست.

تماشای آن برای علاقه‌مندان به کمدی‌های نوجوانانه و دیدن بازیگران جوان در آغاز مسیر حرفه‌ای‌شان می‌تواند خوشایند باشد، به‌ویژه اگر انتظار یک ماجرای ساده و گهگاه سرگرم‌کننده را داشته باشند. اما برای فیلمی که ایده‌اش چنین ظرفیت روشنی دارد، نتیجه اندکی کم‌جان می‌ماند: اثری که به‌خوبی می‌داند از کجا می‌توان داستانی جذاب آغاز کرد، ولی همیشه نمی‌داند چگونه آن را تا پایان از نظر درام، طنز و شخصیت‌پردازی زنده نگه دارد.

« فیلم آن را مطرح می‌کند، اما به‌ندرت اجازه می‌دهد که از دل موقعیت‌ها به کشفی تازه برسد. »