نقد و بررسی
نقد The Magnificent Meyersons | 2023
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد
خانواده به‌مثابه صحنه‌ای برای مواجهه «The Magnificent Meyersons» در ظاهر روایت یک روز از زندگی خانواده‌ای نیویورکی است؛ روزی که رخدادهای ناگهانی، اعضای خانواده را وادار می‌کند به گذشته، انتخاب‌ها و تصورشان از یکدیگر دوباره نگاه کنند. اما فیلم بیش از آن‌که بر پیشروی رویدادها تکیه کند، بر گفت‌وگو و برخورد دیدگاه‌ها بنا شده است.
خانوادهٔ میر‌سون‌ها نه مجموعه‌ای هماهنگ و صمیمی، بلکه شبکه‌ای از رنجش‌ها، سوءتفاهم‌ها و مهرهای نیمه‌پنهان است؛ پیوندهایی که هم آدم‌ها را به هم نزدیک می‌کنند و هم مانع گفت‌وگوی ساده و بی‌دفاعشان می‌شوند. فیلم از همان ابتدا بیشتر به فضای یک نمایش گروهی شباهت دارد تا درامی متکی بر حادثه‌های پی‌درپی.
شخصیت‌ها وارد موقعیت می‌شوند، حرف می‌زنند، از گذشته یاد می‌کنند و با آنچه در برابرشان قرار گرفته دست‌وپنجه نرم می‌کنند. این انتخاب می‌تواند برای تماشاگرانی که به درام‌های مبتنی بر شخصیت علاقه دارند جذاب باشد؛ اما در عین حال، فیلم را در معرض ایستایی قرار می‌دهد. پرسش اصلی این نیست که «بعد چه اتفاقی می‌افتد؟»، بلکه این است که آدم‌ها چگونه آنچه را رخ داده معنا می‌کنند.
نیویورک، حضوری فراتر از پس‌زمینه نیویورک در فیلم تنها محل وقوع داستان نیست؛ بخشی از حال‌وهوای آن است. شهر با شلوغی، رفت‌وآمد و زندگی روزمره‌اش در برابر بحران‌های خصوصی خانواده قرار می‌گیرد. تضاد میان خیابان‌هایی که بی‌اعتنا به دغدغه‌های شخصیت‌ها به حرکت خود ادامه می‌دهند و خانه‌ای که در آن هر جمله می‌تواند زخمی قدیمی را تازه کند، به اثر کیفیتی ملموس می‌بخشد.
« اما فیلم بیش از آن‌که بر پیشروی رویدادها تکیه کند، بر گفت‌وگو و برخورد دیدگاه‌ها بنا شده است. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
این حضور شهری، با این حال، بیشتر عاطفی است تا توصیفی. فیلم از نیویورک تصویری کارت‌پستالی یا باشکوه نمی‌سازد؛ آن را همچون زیستگاهی آشنا نشان می‌دهد که آدم‌ها در آن به کارهای معمولشان می‌رسند، با دیگران برخورد می‌کنند و ناگهان در میانهٔ روز با پرسش‌هایی بزرگ روبه‌رو می‌شوند. همین عادی‌بودن محیط سبب می‌شود تکانه‌های داستانی، هرقدر بزرگ باشند، در بستری انسانی و روزمره قرار گیرند.
جمعی از شخصیت‌ها و دشواریِ حفظ تمرکز مرکز ثقل داستان دکتر تری میر‌سون با بازی Kate Mulgrew است؛ زنی که در مقام مادر و پزشک، با مسئولیت‌های بیرونی و بار عاطفی خانواده روبه‌روست. فرزندان او ــ رولند، دافنه، دنیل و سوزی ــ هر یک مسیر و گرفتاری خاص خود را دارند. رابطه‌های زناشویی و عاطفی آنان نیز به این مجموعه افزوده می‌شود و فیلم می‌کوشد به جای محدودشدن به یک قهرمان، تصویری چندوجهی از خانواده ارائه کند.
Richard Kind در نقش مورتی و Barbara Barrie در نقش سلست نیز به این جهان خانوادگی وزن و پیشینه می‌بخشند. این گستردگی گاه امتیاز فیلم است، زیرا خانواده را به یک مسئله یا یک رابطه فرو نمی‌کاهد. در عوض، نشان می‌دهد که بحران یک نفر چگونه به شکل‌های متفاوت بر دیگران اثر می‌گذارد. اما شخصیت‌های پرشمار و نسبت‌های گوناگون میان آن‌ها، توجه مستمر می‌طلبند.
برخی چهره‌ها فرصت کافی برای گسترش پیدا نمی‌کنند و بعضی رابطه‌ها بیش از آن‌که به تجربه‌ای کامل بدل شوند، در حد قطعه‌هایی از یک تصویر بزرگ‌تر باقی می‌مانند. فیلم در پی ساختن یک خانوادهٔ پیچیده است، اما همیشه نمی‌تواند همهٔ شاخه‌های این پیچیدگی را با توازن پیش ببرد. بازیگری؛ نیرویی که گفت‌وگوها را زنده نگه می‌دارد مهم‌ترین پشتوانهٔ فیلم، گروه بازیگران آن است.
« این حضور شهری، با این حال، بیشتر عاطفی است تا توصیفی. »
شخصیت‌ها و اجرا
اجراها غالباً طبیعی و صمیمی‌اند و بازیگران می‌کوشند شخصیت‌ها را نه به تیپ‌هایی از پیش تعیین‌شده، بلکه به آدم‌هایی با تناقض‌های روزمره تبدیل کنند. واکنش‌های کوچک، مکث‌ها و تغییر لحن‌ها گاهی بیش از خود دیالوگ‌ها دربارهٔ فاصله یا نزدیکی میان اعضای خانواده سخن می‌گویند. حس آشنایی میان بازیگران نیز کمک می‌کند جمع خانوادگی باورپذیر به نظر برسد، حتی وقتی روایت برای جا دادن شمار زیادی از شخصیت‌ها شتاب می‌گیرد.
Kate Mulgrew حضوری مسلط دارد و می‌تواند هم‌زمان سختی و آسیب‌پذیری تری را منتقل کند. Richard Kind نیز به مورتی کیفیتی انسانی می‌دهد که از داوری ساده دربارهٔ او جلوگیری می‌کند. حضور Shoshannah Stern و Lauren Ridloff در میان بازیگران، به فیلم تنوعی واقعی در تجربه‌های شخصی و ارتباطی می‌بخشد؛ نکته‌ای که در کنار زندگی عاطفی سوزی و تامی، به جهان اثر گستردگی بیشتری می‌دهد.
البته همهٔ نقش‌ها به یک اندازه پرداخت نمی‌شوند: بعضی شخصیت‌ها با ویژگی‌هایی روشن وارد می‌شوند، اما فیلم برای پیچیده‌ترکردن یا تحول کامل آنان زمان چندانی اختصاص نمی‌دهد. دیالوگ؛ جایی میان صداقت و کلیشه فیلمی که بخش بزرگی از نیروی خود را از گفت‌وگو می‌گیرد، به کیفیت دیالوگ وابستگی زیادی دارد.
«The Magnificent Meyersons» در بهترین لحظه‌هایش از این ظرفیت بهره می‌برد: شخصیت‌ها نه فقط اطلاعات داستانی ردوبدل می‌کنند، بلکه از خلال بحث دربارهٔ ایمان، تقدیر، مسئولیت و معنای زندگی، ناخواسته ترس‌ها و نیازهایشان را آشکار می‌سازند. در چنین لحظه‌هایی، کلام به ابزار دفاع و نزدیکی بدل می‌شود؛ آدم‌ها با حرف‌زدن همدیگر را می‌رانند و هم راهی برای بازگشت پیدا می‌کنند.
« Kate Mulgrew حضوری مسلط دارد و می‌تواند هم‌زمان سختی و آسیب‌پذیری تری را منتقل کند. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
اما فیلم در این زمینه یکدست نیست. برخی گفت‌وگوها صریح و تأثیرگذارند، در حالی که بعضی دیگر بیش از اندازه توضیحی یا آشنا به گوش می‌رسند. گاه شخصیت‌ها انگار برای بیان مضمون مرکزی اثر سخن می‌گویند، نه از دل موقعیتی که در آن قرار دارند. این نوسان، تماشاگر را میان لحظه‌هایی از صداقت عاطفی و عبارت‌هایی کلیشه‌ای معلق می‌گذارد.
نتیجه آن است که فیلم گاهی واقعاً به پرسش‌های وجودی نزدیک می‌شود و گاهی صرفاً آن‌ها را بر زبان می‌آورد. ریتم آرام و قالبی نزدیک به تئاتر ریتم فیلم کند و گفت‌وگومحور است؛ انتخابی که با ایدهٔ تمرکز بر یک روز و یک خانواده تناسب دارد، اما همیشه به سود روایت عمل نمی‌کند. اگر تماشاگر به درام‌هایی علاقه‌مند باشد که تحولشان از مکالمه، سکوت و بازنگری در روابط پدید می‌آید، این آرامش می‌تواند فضایی برای تأمل فراهم کند.
در مقابل، کسانی که انتظار حرکت روایی پیوسته یا تغییرهای محسوس در هر صحنه دارند، ممکن است احساس کنند فیلم بیش از حد در گفت‌وگوها مکث می‌کند. ساختار گروهی اثر نیز این کندی را پررنگ‌تر می‌سازد. جابه‌جایی میان شخصیت‌ها و دغدغه‌هایشان گاهی حس نمایشی به فیلم می‌دهد؛ گویی صحنه‌ها برای ورود و خروج آدم‌ها و بیان موضع‌هایشان چیده شده‌اند.
این ویژگی لزوماً نقص نیست: فیلم از برخوردهای رو در رو نیروی خود را می‌گیرد و بازیگران به آن جان می‌دهند. بااین‌حال، مرز میان صمیمیت نمایشی و ایستایی سینمایی همیشه به‌درستی حفظ نمی‌شود. در لحظاتی، صحنه‌ها بیش از آن‌که با تصویر و کنش گسترش یابند، به اجرای دیالوگ وابسته می‌مانند. خانواده، معنا و امکان آغاز دوباره در لایهٔ مضمونی، فیلم می‌پرسد خانواده تا چه اندازه می‌تواند پناهگاه باشد، وقتی خودِ اعضای آن منشأ زخم و ناامیدی‌اند.
« برخی گفت‌وگوها صریح و تأثیرگذارند، در حالی که بعضی دیگر بیش از اندازه توضیحی یا آشنا به گوش می‌رسند. »
قوت‌ها و کاستی‌ها
پاسخ اثر ساده و بی‌دردسر نیست. میر‌سون‌ها برای رسیدن به درکی تازه باید با بخش‌هایی از گذشته مواجه شوند که ترجیح می‌دادند مبهم یا ناگفته بماند. فیلم از این مسیر، مسئلهٔ بخشایش و پذیرش را مطرح می‌کند، بی‌آن‌که آن را به نسخه‌ای فوری برای حل اختلاف‌ها تبدیل کند. بحث دربارهٔ معنای زندگی نیز در همین چارچوب قرار می‌گیرد.
اثر می‌کوشد امر بزرگ و انتزاعی را به رابطه‌های نزدیک پیوند بزند: زندگی ممکن است پاسخی قطعی عرضه نکند، اما پیوند با دیگران می‌تواند امکان ادامه‌دادن و دیدن افقی تازه را فراهم کند. این ایده در برخی لحظه‌ها به‌واسطهٔ بازی‌ها و موقعیت‌های انسانی اثر می‌گذارد؛ در لحظه‌های دیگر، به سبب بیان مستقیم و تکرار مضمون، از ظرافت فاصله می‌گیرد.
بااین‌همه، فیلم دست‌کم می‌کوشد معنای امید را نه در پاک‌شدن گذشته، بلکه در تغییر نگاه به آن جست‌وجو کند. جمع‌بندی «The Magnificent Meyersons» درامی خانوادگی و پرگفت‌وگو است که بیش از تعلیق یا حادثه، به بازیگران و کشمکش‌های عاطفی متکی می‌ماند. نیویورک به آن فضای شهری خوشایندی می‌دهد و اجراهای طبیعی، بسیاری از رابطه‌ها را باورپذیر می‌کنند.
در برابر، ریتم آرام، دیالوگ‌های نابرابر و شمار زیاد شخصیت‌ها مانع می‌شوند که همهٔ بخش‌های فیلم به یک اندازه درگیرکننده باشند. ارزش اثر بیش از هر چیز در توجهش به خانواده‌ای نه‌چندان مرتب و بی‌نقص است؛ خانواده‌ای که در آن محبت، دلخوری و پرسش‌های بی‌پاسخ هم‌زمان حضور دارند. فیلم برای تماشاگر صبور و علاقه‌مند به درام‌های شخصیت‌محور می‌تواند لحظه‌های تأمل‌برانگیزی داشته باشد، اما کسانی که از گفت‌وگوهای طولانی و پیشروی آهسته خسته می‌شوند، احتمالاً فاصلهٔ بیشتری با آن احساس خواهند کرد.
« بحث دربارهٔ معنای زندگی نیز در همین چارچوب قرار می‌گیرد. »
ثبت دیدگاه