وعده ژانری؛ فوتبال بهانه است، نه مقصد

«The First Team» از ترکیب نسبتاً هوشمندانه‌ای از دو قلمرو آشنا استفاده می‌کند: کمدی جوانانه و جهان فوتبال حرفه‌ای. سه بازیکن جوان، Mattie Sullivan، Benji Achebe و Jack Turner، در باشگاهی خیالی فعالیت می‌کنند و زندگی آنها میان رختکن، زمین تمرین، خانه، روابط شخصی و مناسبات عجیب مدیران باشگاه در نوسان است. در نتیجه، فوتبال در اینجا صرفاً یک پس‌زمینه تزئینی نیست؛ بلکه سازوکاری است که به نویسندگان اجازه می‌دهد درباره شهرت، پول، مردانگی و فشار اجتماعی شوخی کنند. R

+1 یکی از جذاب‌ترین ایده‌های سریال همین تضاد است: شخصیت‌هایی که از نظر اقتصادی در موقعیتی بسیار بهتر از بسیاری از جوانان هم‌سن‌وسال خود قرار دارند، اما از نظر عاطفی، اجتماعی و حتی ابتدایی‌ترین مهارت‌های زندگی، گاه به شکل عجیبی درمانده‌اند. آنها ستاره‌های بالقوه فوتبال‌اند، اما الزاماً ستاره‌های زندگی خود نیستند. این تضاد می‌توانست ستون اصلی یک کمدی بسیار تیز و گزنده باشد؛ کمدی‌ای که ثروت و شهرت را نه به‌عنوان رؤیای بی‌نقص، بلکه به‌عنوان محیطی سرشار از تناقض نشان دهد. بااین‌حال، سریال گاهی میان هجو فوتبال حرفه‌ای و کمدی موقعیت ساده سرگردان می‌ماند. از یک سو می‌خواهد مناسبات عجیب باشگاه، مربی، مالک و بازیکن را دست بیندازد و از سوی دیگر به شوخی‌های بدنی و جنسی متکی می‌شود. همین دوگانگی باعث شده برخی نقدها، لحن اثر را بین کمدی ابزورد و شوخی‌های عامه‌پسند معلق بدانند. T The Guardian +1 «The First Team» زمانی موفق‌تر است که فوتبال را به آزمایشگاهی برای سنجش بلوغ و نابالغی آدم‌هایش تبدیل می‌کند.

روایت و ریتم؛ شروعی که به زمان احتیاج دارد

ساختار روایی مجموعه اپیزودیک است و هر قسمت از برخورد شخصیت‌های اصلی با مسئله‌ای تازه تغذیه می‌کند. سریال برخلاف یک درام ورزشی کلاسیک، علاقه چندانی ندارد که مسیر قهرمانی یا شکست یک تیم را به موتور اصلی روایت تبدیل کند. مسابقه و تمرین وجود دارد، اما داستان عمدتاً در حاشیه زمین شکل می‌گیرد؛ جایی که شخصیت‌ها با روابط شخصی، فشار رسانه‌ای، هواداران، مدیران و پیامدهای شهرت خود دست‌وپنجه نرم می‌کنند. R

+1 این انتخاب از یک جهت امتیاز مهمی است. اگر قرار بود سریال تنها بر مسابقات و کلیشه‌های ورزشی تکیه کند، احتمالاً خیلی زود قابل پیش‌بینی می‌شد. در عوض، نویسندگان تلاش می‌کنند طنز را از زندگی روزمره بازیکنان بیرون بکشند؛ از اینکه یک فوتبالیست مشهور چگونه با خریدهای عادی، روابط عاطفی یا حتی حضور در فضای عمومی مواجه می‌شود. اما مشکل ریتم این است که بسیاری از موقعیت‌ها برای رسیدن به نقطه کمیک خود بیش از اندازه کش پیدا می‌کنند. قسمت‌های ابتدایی به‌خصوص گرفتار همین مسئله‌اند. برخی منتقدان آغاز سریال را کند توصیف کرده‌اند و در عین حال اشاره کرده‌اند که مجموعه پس از قسمت نخست اعتماد بیشتری به شخصیت‌ها و لحن خود پیدا می‌کند. R

+1 این نکته مهم است، زیرا «The First Team» از آن کمدی‌هایی نیست که لزوماً در همان دقایق نخست تمام ظرفیتش را نشان دهد. مسئله اینجاست که حتی بعد از جا افتادن شخصیت‌ها نیز کیفیت شوخی‌ها کاملاً یکنواخت نیست. از سوی دیگر، کوتاه بودن فصل باعث شده روایت فرصت چندانی برای گسترش تدریجی جهان خود نداشته باشد. رابطه میان سه شخصیت اصلی به مرور جذاب‌تر می‌شود، اما برخی خطوط فرعی بیشتر شبیه ایده‌های جداگانه‌ای هستند که برای یک قسمت طراحی شده‌اند. در نتیجه، سریال گاه بیش از آنکه مانند یک روایت پیوسته به نظر برسد، مجموعه‌ای از موقعیت‌های کمیک مرتبط با یک محیط مشترک است.

شخصیت‌ها و بازیگران؛ سه چهره متفاوت از یک بحران مشترک

قلب سریال سه شخصیت اصلی آن هستند و موفقیت کمدی نیز تا حد زیادی به شیمی میان آنها وابسته است. Mattie با بازی Jake Short، تازه‌واردی است که حضورش در باشگاه از همان ابتدا نوعی حس بیگانگی ایجاد می‌کند. Benji با بازی Shaquille Ali-Yebuah بیشتر نماینده سبک زندگی پرزرق‌وبرق و اعتمادبه‌نفس جوانانه است، در حالی که Jack با بازی Jack McMullen وجه آسیب‌پذیرتر و سردرگم‌تر گروه را به نمایش می‌گذارد. این سه شخصیت از نظر تیپ شخصیتی تفاوت دارند و همین تفاوت، امکان شکل‌گیری موقعیت‌های کمیک را فراهم می‌کند. R

+1 نکته مثبت این است که شخصیت‌ها صرفاً نسخه‌های تکراری یک تیپ واحد نیستند. Jack به‌خصوص در بسیاری از لحظات، بیش از دو همراه دیگر امکان ایجاد همدلی دارد، زیرا فاصله میان جایگاه اجتماعی او و توانایی‌اش برای کنار آمدن با آن جایگاه، منبع مهمی از طنز است. Benji نیز به‌واسطه تضاد میان تصویر بیرونی‌اش و وابستگی‌های خانوادگی، فرصت‌هایی برای پرداختن به تناقض‌های شخصیت خود پیدا می‌کند. Mattie در جایگاه فردی که باید با محیطی ناآشنا کنار بیاید، نقش واسطه‌ای برای ورود مخاطب به این جهان دارد. در کنار آنها، Petey با بازی Theo Barklem-Biggs یکی از عناصر مهم انرژی کمدی سریال است؛ شخصیتی خشن و غیرقابل پیش‌بینی که حضورش فضای رختکن را دائماً متشنج می‌کند. Mark Crane با بازی Will Arnett نیز نماینده وجه عجیب و اغراق‌شده ساختار مدیریتی باشگاه است. Arnett عمداً بازی‌ای بزرگ‌تر و کارتونی‌تر از فضای واقع‌گرایانه برخی دیگر از صحنه‌ها ارائه می‌کند و همین تفاوت، هم می‌تواند خنده‌آور باشد و هم به ناهماهنگی لحن منجر شود. C

chortle.co.uk

در مجموع، بازیگران از ضعف‌های ذاتی فیلمنامه عبور نمی‌کنند، اما در بسیاری از صحنه‌ها آنها را قابل تحمل‌تر می‌سازند. نقطه قوت اصلی بازی‌ها در هماهنگی سه شخصیت جوان است؛ هرچند سریال گاهی آن‌قدر به تیپ‌های کمیک متکی می‌شود که امکان شکل‌گیری شخصیت‌های واقعاً چندلایه را محدود می‌کند. جذابیت سه شخصیت اصلی نه در ستاره بودن آنها، بلکه در ناتوانی‌شان برای فهمیدن معنای ستاره بودن است.

فضا و فرم؛ رختکن به‌عنوان جهان کوچک سریال

یکی از انتخاب‌های قابل توجه «The First Team» این است که جهان فوتبال را بیشتر از زاویه پشت صحنه می‌بیند تا از جایگاه اسطوره‌ای آن. بازیکنان حرفه‌ای در این سریال موجوداتی دست‌نیافتنی نیستند؛ آنها جوانانی هستند که در رختکن شوخی می‌کنند، در روابط شخصی شکست می‌خورند، با مدیران باشگاه درگیر می‌شوند و گاهی از امکانات مالی خود نیز سردرگم به نظر می‌رسند. این نگاه زمینی، امکان خوبی برای طنز فراهم می‌کند. N NME +1 فضای باشگاه نیز به‌عنوان یک جامعه کوچک عمل می‌کند. بازیکن، مربی، مالک، کادر فنی، هوادار و رسانه هرکدام جایگاه خود را دارند و طنز از برخورد این جایگاه‌ها شکل می‌گیرد. در چنین ساختاری، فوتبال به زبان مشترک آدم‌هایی تبدیل می‌شود که الزاماً هیچ شناختی از زندگی واقعی یکدیگر ندارند. همین موضوع به سریال اجازه می‌دهد درباره قدرت، شهرت و طبقه اجتماعی نیز شوخی کند، حتی اگر این مضامین همیشه به شکل عمیق توسعه پیدا نکنند. از نظر فرم، مجموعه بیش از آنکه به سمت هجو بصری پیچیده برود، بر دیالوگ، بازی بازیگران و موقعیت‌های طراحی‌شده تکیه دارد. این رویکرد برای یک سیت‌کام کاملاً قابل دفاع است، اما در مواردی باعث می‌شود صحنه‌ها بیش از حد شبیه اجرای یک شوخی نوشته‌شده به نظر برسند. فاصله میان موقعیت طبیعی و اغراق کمیک همیشه به شکل یکسان مدیریت نشده است. همین مسئله درباره حضور چهره‌های واقعی فوتبال نیز صدق می‌کند. استفاده از نام‌ها و چهره‌های شناخته‌شده‌ای مانند Gary Lineker و Jürgen Klopp، جهان خیالی سریال را به فرهنگ واقعی فوتبال بریتانیا پیوند می‌دهد و به شوخی‌ها زمینه‌ای آشنا می‌بخشد. W Wikipedia با این حال، این ارجاعات بیشتر نقش چاشنی دارند تا اینکه به ستون روایی تبدیل شوند.

شوخی‌ها و لحن؛ میان جسارت و تکرار

کمدی «The First Team» آشکارا به سنت شوخی‌های بی‌پرده و گاهی زننده علاقه دارد. شوخی‌های جنسی، بدن‌محور، دستشویی و موقعیت‌های شرم‌آور بخش قابل توجهی از موتور طنز سریال را تشکیل می‌دهند. این ویژگی، یادآور سبک کاری سازندگان «The Inbetweeners» است و طبیعتاً باعث شده بسیاری از مقایسه‌ها میان این دو اثر شکل بگیرد. T The Guardian +1 مسئله اما صرفاً سطح پایین یا بالای شوخی نیست؛ مسئله تناسب شوخی با شخصیت و موقعیت است. وقتی یک شوخی از دل رفتار شخصیت بیرون می‌آید، حتی اگر کاملاً ابزورد یا مبتذل باشد، می‌تواند کارکرد دراماتیک پیدا کند. اما هنگامی که یک شوخی صرفاً به‌عنوان پانچ‌لاین وارد صحنه می‌شود و سپس بارها تکرار می‌شود، تأثیر اولیه خود را از دست می‌دهد. برخی نقدهای منتشرشده دقیقاً به همین تکرار و اتکای بیش از اندازه به شوخی‌های بدنی اشاره کرده‌اند. T The Guardian +1 در عین حال، نباید تصور کرد سریال فاقد لحظات واقعاً موفق است. بهترین شوخی‌های آن اغلب زمانی شکل می‌گیرند که شخصیت‌ها با پیامدهای عادی و پیش‌پاافتاده شهرت خود روبه‌رو می‌شوند. در این لحظات، کمدی از تضاد میان زندگی فوق‌العاده پرزرق‌وبرق بازیکنان و مشکلات کاملاً معمولی آنها سرچشمه می‌گیرد. این نوع طنز، ظرفیت بسیار بیشتری نسبت به شوخی‌های صرفاً جسمانی دارد. مشکل دیگر، نوسان شدید لحن است. سریال در یک صحنه می‌تواند رفتاری نسبتاً طبیعی و واقع‌گرایانه داشته باشد و در صحنه بعد وارد اغراقی کارتونی شود. حضور Mark Crane نمونه روشنی از این تغییر لحن است؛ شخصیت او عمداً بزرگ‌نمایی شده و گاه احساس می‌شود متعلق به جهان کمدی دیگری است. C

chortle.co.uk

ضعف اصلی کمدی سریال کمبود شوخی نیست؛ ناتوانی در تشخیص این است که کدام شوخی ارزش تکرار دارد و کدام‌یک باید همان‌جا تمام شود.

زیر لایه شوخی‌ها؛ مردانگی، پول و تنهایی

در زیر ظاهر سبک و بی‌پروای سریال، موضوعی جدی‌تر حضور دارد: تصویری از مردان جوانی که در فضایی فوق‌العاده رقابتی مجبورند دائماً تصویری از اعتمادبه‌نفس، قدرت و موفقیت ارائه کنند. سازندگان نیز درباره علاقه خود به بررسی نقطه برخورد ناامنی و مردانگی صحبت کرده‌اند؛ مفهومی که در رفتار بسیاری از شخصیت‌ها قابل مشاهده است. W

Wikipedia

این ایده زمانی جذاب می‌شود که سریال نشان می‌دهد ثروت و شهرت الزاماً به معنای بلوغ نیستند. شخصیت‌های اصلی امکاناتی دارند که بسیاری از هم‌سن‌وسالانشان از آنها محروم‌اند، اما همین امکانات گاهی رشد شخصیتی آنها را دشوارتر کرده است. آنها با تصمیم‌هایی مواجه می‌شوند که در ظاهر ساده‌اند، ولی به دلیل موقعیت اجتماعی‌شان تبدیل به بحران می‌شوند. در این زمینه، Jack شاید بهترین نمونه باشد. شخصیت او به شکل قابل توجهی میان تصویری که دیگران از یک فوتبالیست مشهور دارند و تصویری که خودش از زندگی دارد گرفتار است. چنین شخصیتی اگر فرصت بیشتری برای رشد می‌یافت، می‌توانست به یکی از نقاط قوت جدی مجموعه تبدیل شود. Benji نیز در سوی دیگر طیف قرار دارد و بیشتر به جنبه مصرف‌گرایانه و نمایشی شهرت نزدیک است. بااین‌حال، سریال همیشه به این لایه‌های اجتماعی وفادار نمی‌ماند. گاهی درست زمانی که یک موقعیت می‌تواند به بررسی جدی‌تری از فشار شهرت یا بحران هویت منجر شود، روایت دوباره به سمت یک شوخی ساده حرکت می‌کند. بنابراین، مضمون در «The First Team» بیشتر به‌صورت ظرفیت بالقوه دیده می‌شود تا یک پروژه فکری کاملاً بسط‌یافته.

نقاط قوت و ضعف؛ تیمی با ایده‌های بهتر از اجرای آنها

بزرگ‌ترین نقطه قوت سریال، محیطی است که برای کمدی انتخاب کرده است. فوتبال حرفه‌ای مجموعه‌ای از تناقض‌های آماده برای طنز است: بازیکنانی بسیار جوان با درآمد بالا، شهرت گسترده و زندگی تحت نظارت دائمی؛ مدیرانی که باید همزمان منافع اقتصادی و نتایج ورزشی را مدیریت کنند؛ مربیانی که شخصیتشان گاهی از تاکتیک‌هایشان عجیب‌تر است؛ و هوادارانی که شکست یک تیم را مسئله‌ای شخصی تلقی می‌کنند. «The First Team» از این ظرفیت‌ها بهره می‌برد، هرچند نه همیشه به بهترین شکل. T The Standard +1 نقطه قوت دوم، شیمی میان سه بازیگر اصلی است. آنها به مرور به گروهی باورپذیرتر تبدیل می‌شوند و تفاوت شخصیت‌هایشان اجازه می‌دهد موقعیت‌های کمیک از چند زاویه دیده شود. همچنین برخی شخصیت‌های فرعی، به‌ویژه Petey، انرژی خاصی به صحنه‌ها می‌دهند. حضور بازیگران باتجربه‌تر نیز به جهان سریال وزن بیشتری می‌بخشد، حتی زمانی که فیلمنامه از آنها استفاده کاملی نمی‌کند. در سوی دیگر، مهم‌ترین ضعف مجموعه نوسان کیفیت شوخی‌ها و فقدان تمرکز روایی است. بعضی ایده‌ها بیش از ظرفیت خود کش داده می‌شوند و برخی شخصیت‌ها بیشتر به تیپ تبدیل می‌شوند تا انسان‌هایی با انگیزه‌های قابل پیگیری. همین مسئله باعث شده تعدادی از منتقدان احساس کنند سریال هنوز به سطحی از انسجام و سرعت کمدی که از سازندگانش انتظار می‌رود نرسیده است. T The Guardian +2 مقایسه با «The Inbetweeners» نیز برای سریال شمشیری دولبه است. سابقه مشترک سازندگان باعث می‌شود مخاطب از همان ابتدا انتظار نوع مشخصی از کمدی را داشته باشد، اما همین انتظار معیار سخت‌تری ایجاد می‌کند. «The First Team» اگر مستقل از آن پیشینه دیده شود، مجموعه‌ای با چند ایده سرگرم‌کننده و شخصیت‌های قابل‌توجه است؛ اما اگر قرار باشد همان کیفیت کمدی و همان ظرافت شخصیت‌پردازی را بازتولید کند، فاصله محسوسی میان هدف و نتیجه دیده می‌شود. «The First Team» بیش از آنکه شکست‌خورده باشد، شبیه پروژه‌ای است که هنوز بهترین نسخه ممکن از ایده مرکزی خود را پیدا نکرده است.

جایگاه اثر و مخاطب هدف؛ برای چه کسی ساخته شده است؟

مخاطب اصلی سریال احتمالاً کسی است که با فرهنگ فوتبال بریتانیا و کمدی‌های جوانانه ارتباط دارد، اما تماشای فوتبال شرط لازم برای درک تمام شوخی‌ها نیست. سریال بیش از آنکه درباره تاکتیک یا تاریخ فوتبال باشد، درباره آدم‌هایی است که در صنعت فوتبال زندگی می‌کنند. از این منظر، حتی مخاطبی که علاقه عمیقی به فوتبال ندارد نیز می‌تواند با تضادهای شخصیتی و موقعیت‌های اجتماعی اثر همراه شود. T

The Standard

در عین حال، علاقه به فضای کمدی سازندگان «The Inbetweeners» اهمیت بیشتری دارد. مخاطبی که با طنز بی‌پرده، شوخی‌های بدنی و موقعیت‌های شرم‌آور راحت نیست، احتمالاً بخش قابل توجهی از لحن اثر را پس خواهد زد. در مقابل، کسانی که از همین جنس کمدی لذت می‌برند، ممکن است حتی در اپیزودهای ضعیف‌تر نیز لحظات سرگرم‌کننده‌ای پیدا کنند. از نظر جایگاه تلویزیونی، «The First Team» نمونه جالبی از کمدی‌ای است که ایده اولیه بسیار قابل‌توسعه‌ای دارد اما در قالب موجود، مجال کافی برای بلوغ پیدا نمی‌کند. فصل کوتاه آن اجازه می‌دهد سریال بدون فرسودگی طولانی به پایان برسد، اما همین کوتاهی باعث می‌شود بسیاری از امکانات شخصیت‌پردازی و جهان‌سازی نیمه‌تمام باقی بماند. W Wikipedia +1 بنابراین ارزش سریال بیش از آنکه در یک داستان بزرگ یا تحول بنیادین باشد، در مجموعه‌ای از موقعیت‌ها، تضادهای شخصیتی و نگاه طنزآمیزش به زندگی فوتبالیست‌های جوان قرار دارد. «The First Team» برای تماشاگرانی که انتظار یک کمدی سبک و گاه بی‌پروا دارند، می‌تواند سرگرم‌کننده باشد؛ اما برای کسانی که به دنبال هجو اجتماعی منسجم یا شخصیت‌پردازی عمیق هستند، احتمالاً ظرفیت‌های تحقق‌نیافته آن بیش از دستاوردهایش به چشم می‌آید.

جمع‌بندی؛ یک کمدی فوتبالی با ظرفیت‌های تحقق‌نیافته

«The First Team» در نهایت اثری است که جذابیت خود را از یک تناقض مرکزی می‌گیرد: شخصیت‌هایی که ظاهراً در اوج موفقیت قرار دارند، اما از نظر عاطفی و اجتماعی هنوز در حال دست‌وپا زدن هستند. این ایده به‌خودی‌خود برای یک کمدی تلویزیونی بسیار مناسب است و سریال در برخی لحظات نشان می‌دهد که سازندگانش دقیقاً می‌دانند چگونه از این تناقض برای خلق موقعیت استفاده کنند. اما نوسان لحن، تکرار برخی شوخی‌ها و وابستگی زیاد به کمدی‌های بدنی، مانع از آن می‌شود که ایده مرکزی به یک هویت کاملاً منسجم تبدیل شود. با وجود این، مجموعه را نمی‌توان صرفاً مجموعه‌ای از شوخی‌های فوتبالی دانست. در بهترین لحظات، «The First Team» تصویری طنزآمیز از نسلی ارائه می‌کند که پول و شهرت زودهنگام را به دست آورده، اما هنوز نمی‌داند با زندگی خود چه باید بکند. سه شخصیت اصلی نیز به‌جای آنکه صرفاً فوتبالیست باشند، نماینده سه شکل متفاوت از همین سردرگمی‌اند؛ یکی در تلاش برای پیدا کردن جایگاه خود، دیگری درگیر سبک زندگی و دیگری گرفتار فاصله میان شهرت و زندگی واقعی. در نتیجه، ارزش تماشای سریال بیش از هر چیز به میزان ارتباط مخاطب با جهان کمدی آن وابسته است. اگر «The First Team» را با انتظار یک شاهکار کمدی یا تکرار مستقیم موفقیت‌های قبلی سازندگانش تماشا کنیم، ضعف‌هایش برجسته‌تر می‌شوند؛ اما اگر آن را یک سیت‌کام فوتبالی سبک، نامتعارف و گاه بی‌پروا بدانیم، مجموعه لحظاتی دارد که می‌تواند سرگرم‌کننده و حتی هوشمندانه باشد. اثر در نهایت بیشتر از آنکه به یک فصل کاملاً پرداخت‌شده شبیه باشد، به طرح اولیه یک کمدی خوب شباهت دارد؛ طرحی که ایده‌های جذابی در خود دارد، اما همه آنها به یک اندازه به نتیجه نمی‌رسند. T R C Sources