وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

بالتیمور در مقام هم‌سفر «The Baltimorons» کمدی‌ـ‌رمانتیکی مستقل به کارگردانی Jay Duplass است که با موقعیتی کوچک و ملموس آغاز می‌شود: مردی در آغاز مسیر ترک الکل، شب کریسمس دچار آسیب دندانی می‌شود و برای درمان به دندان‌پزشکی مراجعه می‌کند. اما فیلم به‌جای آن‌که ماجرا را به زنجیره‌ای از شوخی‌های شلوغ و تصادف‌های اغراق‌آمیز بدل کند، آن را به بهانه‌ای برای پرسه‌زدن در شهر، دیدار با آدم‌های تازه و آشکارشدن زخم‌های پنهان دو شخصیت تبدیل می‌کند.

بالتیمور در این میان صرفاً محل وقوع قصه نیست؛ شهری است که با محله‌ها و گوشه‌های روزمره‌اش، به حال‌وهوای صمیمی و کم‌تکلف اثر شکل می‌دهد. روایتِ یک شبِ پیش‌بینی‌ناپذیر ساختار فیلم بر یک شب طولانی و مجموعه‌ای از گرفتاری‌های ظاهراً کوچک استوار است. Cliff، کمدین سابقی که تازه شش ماه از ترک الکلش می‌گذرد، با مشکلی دندانی وارد مسیر تازه‌ای می‌شود؛ Didi، دندان‌پزشکی مسن‌تر و گرفتار آشفتگی‌های شخصی خود، در ابتدا تنها قرار است درمانش کند.

اما برنامه‌های هر دو به‌هم می‌ریزد و مسیرشان بارها از مقصد اصلی منحرف می‌شود. این طرح، ظرفیت زیادی برای کمدی موقعیت دارد و فیلم از آن با خویشتن‌داری استفاده می‌کند. دردسرها نه آن‌قدر بزرگ‌اند که قصه را به ماجرایی پرهیاهو تبدیل کنند و نه آن‌قدر ناچیز که بی‌اثر بمانند. هر مانع، زمینه‌ای برای کنار هم ماندن دو شخصیت فراهم می‌کند و در عین حال، بخشی از خلق‌وخوی آنان را نمایان می‌سازد.

« روایتِ یک شبِ پیش‌بینی‌ناپذیر ساختار فیلم بر یک شب طولانی و مجموعه‌ای از گرفتاری‌های ظاهراً کوچک استوار است. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

روایت از جنس ماجراجویی‌های روزمره است؛ گویی اهمیت شب نه در مقصد نهایی، بلکه در اتفاق‌های میان راه و گفت‌وگوهایی است که به‌طور تصادفی شکل می‌گیرند. کمدیِ خطاهای کوچک طنز فیلم از فاصله میان نیت شخصیت‌ها و نتیجه‌ای که می‌گیرند پدید می‌آید. Cliff می‌کوشد با شوخی از موقعیت‌های دشوار عبور کند، اما شوخ‌طبعی‌اش همیشه سپر کارآمدی نیست.

Didi نیز با صراحت و قاطعیت خود، راه را بر تعارف‌های معمول می‌بندد؛ بااین‌حال، پشت این ظاهر محکم، تنهایی و بی‌قراری‌ای دیده می‌شود که فیلم به‌آرامی آن را آشکار می‌کند. نکتهٔ قوت کمدی «The Baltimorons» آن است که آدم‌هایش را موضوع تمسخر قرار نمی‌دهد. خنده از رفتارهای آشنا، سوءتفاهم‌ها و موقعیت‌های نامناسب برمی‌خیزد، نه از تحقیر شخصیت‌ها.

همین رویکرد باعث می‌شود لحظه‌های بامزه در کنار لحظه‌های عاطفی طبیعی به نظر برسند. فیلم به‌ندرت برای گرفتن خنده، لحن خود را به‌زور بالا می‌برد؛ بیشتر به تماشاگر فرصت می‌دهد تا در سکوت‌ها و مکث‌ها، طنز نهفته در رفتار آدم‌ها را کشف کند. ترک الکل و دشواریِ دوباره آغازکردن یکی از لایه‌های جدی‌تر اثر، وضعیت Cliff در آغاز بهبودی از وابستگی به الکل است.

« کمدیِ خطاهای کوچک طنز فیلم از فاصله میان نیت شخصیت‌ها و نتیجه‌ای که می‌گیرند پدید می‌آید. »

شخصیت‌ها و اجرا

فیلم از این موضوع برای ساختن یک قهرمانِ بی‌عیب یا پیام اخلاقی صریح استفاده نمی‌کند. ترک الکل در این‌جا فرایندی تمام‌شده و پیروزمندانه نیست؛ مرحله‌ای شکننده از زندگی است که به مراقبت، صداقت و مواجهه با گذشته نیاز دارد. Cliff می‌خواهد دوباره به زندگی عادی بازگردد، اما تعریف «عادی‌بودن» برای او ساده نیست.

در کنار این مضمون، سابقهٔ روانی و دشواری‌های شخصی او نیز به قصه عمق می‌دهد. اثر در پرداخت این بخش‌ها محتاط است و آن‌ها را بهانه‌ای برای ملودرام پررنگ نمی‌کند. گاهی همین خویشتن‌داری سبب می‌شود برخی زخم‌ها بیش از اندازه مختصر و گذرا به نظر برسند؛ بااین‌حال، در مجموع، فیلم می‌فهمد که شوخی و اندوه لزوماً دو قلمرو جدا نیستند.

آدم‌ها ممکن است در لحظه‌ای بخندند و در لحظه‌ای دیگر با واقعیتی روبه‌رو شوند که خندیدن را دشوار می‌کند. رابطه‌ای نامتعارف و شیمی بازیگران مرکز عاطفی فیلم، رابطه‌ای است که میان Cliff و Didi شکل می‌گیرد؛ رابطه‌ای نامتعارف که تفاوت سن، موقعیت زندگی و انتظارات اجتماعی را در خود دارد. فیلم نمی‌کوشد این تفاوت‌ها را نادیده بگیرد، اما برای باورپذیرکردن پیوند آن دو، بر شناخت تدریجی و همدلی تکیه می‌کند.

« فیلم از این موضوع برای ساختن یک قهرمانِ بی‌عیب یا پیام اخلاقی صریح استفاده نمی‌کند. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

هر یک در دیگری چیزی می‌یابد که در زندگی خود کم دارد: شنونده‌ای بی‌قضاوت، همراهی برای عبور از تنهایی و فرصتی برای دیدن خود از زاویه‌ای تازه. Michael Strassner و Liz Larsen بار اصلی این رابطه را با بازی‌هایی گرم و کم‌ادعا به دوش می‌کشند. Strassner به Cliff آمیزه‌ای از شوخ‌طبعی، اضطراب و آسیب‌پذیری می‌بخشد؛ Larsen نیز Didi را زنی صریح و مستقل نشان می‌دهد که خشکی ظاهری‌اش با حساسیتی پنهان همراه است.

شیمی میان آن دو بیش از آن‌که بر ابرازهای رمانتیک آشکار متکی باشد، در واکنش‌های کوچک، نگاه‌ها و مکث‌ها شکل می‌گیرد. بااین‌همه، رابطه همیشه به یک اندازه متقاعدکننده نیست. بعضی پیچ‌وخم‌های آن چنان به خواستهٔ قصه برای نزدیک‌کردن دو شخصیت خدمت می‌کنند که گذار عاطفی‌شان اندکی شتاب‌زده به نظر می‌رسد.

فیلم به کمک بازی‌های خوب، این فاصله را تا حد زیادی پر می‌کند، اما نمی‌تواند آن را در همهٔ لحظه‌ها کاملاً از میان ببرد. بالتیمور و کریسمسی دور از کارت‌پستال فیلم از فضای کریسمس استفاده می‌کند، اما به‌جای ساختن تصویری براق و یکدست از تعطیلات، بر آشفتگی برنامه‌ها، تعطیلی مکان‌ها و تنهایی آدم‌هایی تأکید می‌کند که لزوماً با حال‌وهوای جشن همراه نیستند.

« Michael Strassner و Liz Larsen بار اصلی این رابطه را با بازی‌هایی گرم و کم‌ادعا به دوش می‌کشند. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

این انتخاب، مناسبت را از پس‌زمینه‌ای تزئینی به بخشی از وضعیت شخصیت‌ها تبدیل می‌کند: شبی که قرار است برای همه خاطره‌انگیز باشد، برای آنان با دردسر و بی‌برنامگی آغاز می‌شود. بالتیمور نیز با همین نگاهِ روزمره تصویر می‌شود. شهر نه منظره‌ای باشکوه و توریستی، بلکه بافتی زنده از خیابان‌ها، محله‌ها و مکان‌های معمولی است؛ فضایی که شخصیت‌ها در آن سرگردان می‌شوند و به‌تدریج با آن خو می‌گیرند.

این انتخاب با روح مستقل فیلم تناسب دارد و به آن حس تعلق می‌بخشد. تماشاگر شهر را نه از خلال توضیح‌های مفصل، بلکه از راه رفت‌وآمد آدم‌ها و جزئیات محیط تجربه می‌کند. ریتم آرام و محدودیت‌های روایت ریتم کم‌شتاب فیلم هم بخشی از جذابیت آن است و هم منشأ اصلی محدودیتش. اگر از سینمایی انتظار گره‌افکنی‌های پرسرعت و رخدادهای پی‌درپی داشته باشیم، شب‌گردی‌های Cliff و Didi ممکن است کش‌دار جلوه کند.

برخی موقعیت‌ها بیش از آن‌که داستان را به مرحله‌ای تازه ببرند، حال‌وهوا و رابطهٔ دو شخصیت را تثبیت می‌کنند؛ رویکردی که برای مخاطب علاقه‌مند به قصه‌های شخصیت‌محور خوشایند است، اما ممکن است برای دیگران کم‌کشش باشد. همچنین، فیلم گاهی برای رسیدن به لحظه‌های عاطفی مورد نظرش، بر تصادف‌ها و هم‌زمانی‌هایی تکیه می‌کند که کمی ساختگی به نظر می‌رسند.

« بالتیمور نیز با همین نگاهِ روزمره تصویر می‌شود. »

جمع‌بندی

بااین‌حال، این نارسایی‌ها لحن کلی اثر را از میان نمی‌برند. «The Baltimorons» بیش از آن‌که به انسجام بی‌نقص پیرنگ دل ببندد، به حضور دو بازیگرش و حسِ همراهی در طول یک شب متکی است. جمع‌بندی «The Baltimorons» کمدی‌ـ‌رمانتیکی کم‌ادعا دربارهٔ آدم‌هایی است که در میانهٔ بحران‌های کوچک و بزرگ، فرصتی برای دیدن و شنیدن یکدیگر پیدا می‌کنند.

ارزش فیلم در ایده‌ای پرزرق‌وبرق یا پیچشی غافلگیرکننده نیست؛ در گرمای رابطهٔ مرکزی، بازی‌های باورپذیر، طنز انسانی و تصویر صمیمانه‌اش از بالتیمور است. ریتم آرام و برخی لحظه‌های نه‌چندان متقاعدکننده ممکن است مانع درگیرشدن همهٔ تماشاگران شود، اما برای مخاطبی که از قصه‌های شخصیت‌محور و عاشقانه‌های نامتعارف استقبال می‌کند، فیلم تجربه‌ای دلنشین و به‌یادماندنی فراهم می‌آورد.

« بااین‌حال، این نارسایی‌ها لحن کلی اثر را از میان نمی‌برند. »