نقد و بررسی
نقد آدم‌بد‌ها (The Bad Guys) | 2022
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد
میان جنایت و نمایش «The Bad Guys» از نقطه‌ای آشنا آغاز می‌کند: گروهی از مجرمان مشهور، با نقشه‌هایی حساب‌شده و اعتمادبه‌نفسی نمایشی، در برابر شهری قرار می‌گیرند که پیشاپیش آنان را خطرناک و اصلاح‌ناپذیر می‌داند. آقای گرگ، آقای مار، تارانتولا، آقای کوسه و آقای پیرانا، هر یک با مهارتی ویژه، هستهٔ گروهی را می‌سازند که سرقت برایش نه‌فقط راهی برای به‌دست‌آوردن ثروت، بلکه نمایشی برای اثبات هویت جمعی است.
بااین‌حال، پس از دستگیری، معامله‌ای که برای گریز از زندان پیشنهاد می‌شود، پای پرسشی جدی‌تر را به میان می‌آورد: آیا آدمی که همه او را بد می‌دانند، می‌تواند از تصویری که دیگران ساخته‌اند فراتر برود؟ فیلم این پرسش را در قالب اثری خانوادگی و سرزنده طرح می‌کند، نه در مقام درامی اخلاقی و پیچیده.
بنابراین انتظار واکاوی عمیق مفهوم جرم، عدالت یا مسئولیت اجتماعی چندان بجا نیست. «The Bad Guys» بیشتر می‌خواهد تماشاگر را با تعقیب‌وگریز، شوخی و شخصیت‌هایی پرتحرک همراه کند؛ اما در پس این سرگرمی، ایدهٔ هویت و امکان تغییر همچنان حضوری محسوس دارد. پویانمایی‌ای با امضای بصری روشن برجسته‌ترین دستاورد فیلم، بی‌تردید جهان دیداری آن است.
پویانمایی به‌جای آن‌که در پی بازسازی واقعیت باشد، با رنگ‌های تند، حرکت‌های اغراق‌شده و بافت‌هایی که یادآور تصویرسازی کتاب‌های مصورند، به سبکی مستقل می‌رسد. چهره‌ها و بدن‌های شخصیت‌ها انعطاف‌پذیرند و حرکت‌ها گاه از منطق واقع‌گرایانه فاصله می‌گیرند؛ همین آزادی به صحنه‌ها حال‌وهوایی سبک، بازیگوش و پرشتاب می‌بخشد.
« فیلم این پرسش را در قالب اثری خانوادگی و سرزنده طرح می‌کند، نه در مقام درامی اخلاقی و پیچیده. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
«The Bad Guys» را Pierre Perifel کارگردانی کرده و سرچشمهٔ تصویری آن را می‌توان در تمایل به پویانماییِ سبک‌پرداز و غیرواقع‌گرا دید. این انتخاب صرفاً آرایش سطحی تصاویر نیست. دوربین، برش‌ها و تغییر زاویه‌ها در بسیاری از لحظه‌ها حس یک سرقت سینمایی را به تجربه‌ای کارتونی تبدیل می‌کنند.
فیلم به‌ویژه هنگامی که اعضای گروه در هماهنگی با یکدیگر دست به عملیاتی می‌زنند، از طراحی صحنه و جابه‌جایی شخصیت‌ها برای ساختن ریتم استفاده می‌کند. بااین‌حال، این زبان بصری در همهٔ بخش‌ها به یک اندازه پربار نیست؛ بعضی سکانس‌ها بیشتر بر شور و حرکت تکیه دارند تا بر ابداع تازه. اما حتی آنجا هم ظاهر فیلم چنان جان‌دار است که مانع از یکنواختی کامل می‌شود.
گروهی که به ترکیبش جان می‌دهد یکی از امتیازهای مهم فیلم، جمعی‌بودن قهرمانان آن است. هر عضو گروه، مهارت و طبعی جداگانه دارد و این تفاوت‌ها به رابطه‌های درونی‌شان رنگ می‌دهد. آقای گرگ، رهبر خوش‌زبان و مسلط به صحنه، در کنار آقای مار قرار می‌گیرد؛ دوستی که پیوندش با او هم صمیمانه است و هم آکنده از کشمکش.
تارانتولا، کوسه و پیرانا نیز با ویژگی‌های مشخص خود، از یک گروه بی‌شکل جلوگیری می‌کنند. صداپیشگان اصلی شامل Sam Rockwell، Marc Maron، Awkwafina، Craig Robinson و Anthony Ramos هستند و تنوع لحن آنان به شخصیت‌ها کمک می‌کند از یکدیگر متمایز بمانند. کانون عاطفی فیلم بیش از همه در رابطهٔ گرگ و مار شکل می‌گیرد.
« این انتخاب صرفاً آرایش سطحی تصاویر نیست. »
شخصیت‌ها و اجرا
گرگ عادت دارد جذابیت و اعتمادبه‌نفسش را همچون بخشی از نقشه به کار بگیرد؛ مار، در مقابل، به وفاداری‌اش به گروه و جایگاه تثبیت‌شده‌اش اهمیت می‌دهد. این تفاوت، ظرفیت دراماتیک مناسبی دارد و پرسش تغییر را از سطح شعار بیرون می‌آورد: اگر یکی از اعضا بخواهد مسیر دیگری را امتحان کند، این تصمیم چه معنایی برای دوستی و تعلق گروهی دارد؟
فیلم پاسخ را با ظرافتی محدود اما قابل‌فهم پیش می‌برد و از همین راه، میان موقعیت‌های خنده‌آور، لحظه‌هایی از آسیب‌پذیری می‌گنجاند. شوخی و هیجان؛ موتور سرگرمی ریتم فیلم بر دو پایه استوار است: طنز و حرکت. تعقیب‌وگریزها، عملیات سرقت و تلاش شخصیت‌ها برای حفظ برتری در برابر پلیس، با سرعتی طراحی شده‌اند که مخاطب کم‌تر فرصت خستگی پیدا کند.
سازوکار داستانیِ سرقت نیز به فیلم اجازه می‌دهد اعضای گروه را در حال استفاده از توانایی‌هایشان نشان دهد؛ همین همکاری، از جذابیت‌های اصلی ماجراست. فیلم به‌خوبی می‌داند که تماشاگر از یک گروه خلافکار کارتونی، بیش از هر چیز انتظار نقشه، بدلکاری و آشفتگی‌های کنترل‌شده دارد. طنز اثر نیز گاه از تضاد میان ظاهر هراس‌انگیز شخصیت‌ها و رفتارهای کودکانه یا غیرمنتظرهٔ آنان برمی‌خیزد.
برخی شوخی‌ها به‌خوبی می‌نشینند و از شخصیت‌پردازی نیرو می‌گیرند، اما همهٔ لحظه‌های کمیک به یک اندازه اثرگذار نیستند. گاهی فیلم به شوخی‌های جسمانی یا تکراری متوسل می‌شود که به‌جای افزودن معنایی تازه، صرفاً مکثی برای خنده ایجاد می‌کنند. این نابرابری، لطمه‌ای جدی به تماشای فیلم نمی‌زند، اما نشان می‌دهد که انرژی فراوان به‌تنهایی همیشه جایگزین دقت در پرداخت طنز نمی‌شود.
« شوخی و هیجان؛ موتور سرگرمی ریتم فیلم بر دو پایه استوار است: طنز و حرکت. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
داستانی آشنا و پیچش‌هایی کم‌غافلگیرکننده ضعف اصلی «The Bad Guys» در سطح روایت پدیدار می‌شود. ایدهٔ گروهی از مجرمان که برای رهایی از پیامدهای کارشان وانمود به اصلاح می‌کنند، زمینه‌ای مناسب برای طنز و درام فراهم می‌آورد؛ اما مسیر داستان اغلب به الگوهایی وفادار می‌ماند که در قصه‌های خانوادگی و فیلم‌های سرقت بارها دیده شده‌اند.
ازاین‌رو، بسیاری از تغییر مسیرها و افشاگری‌ها برای تماشاگر آشنا با این نوع روایت، چندان دور از انتظار نیستند. فیلم نشانه‌هایی از چرخش‌های بعدی را زودهنگام آشکار می‌کند و در نتیجه، بخشی از نیروی غافل‌گیری‌اش کاهش می‌یابد؛ بی‌آن‌که لازم باشد جزئیات داستان یا پایان آن فاش شود. شروع فیلم نیز پیش از آن‌که به ریتم مطلوب برسد، اندکی زمان می‌برد.
شخصیت‌ها و موقعیت‌های پایه باید معرفی شوند و فیلم در این بخش بیش از حد به قراردادهای شناخته‌شده تکیه می‌کند. پس از استقرار جهان داستان، حرکت و شوخی‌ها جان بیشتری می‌گیرند، اما تازگی ایدهٔ مرکزی به‌تنهایی برای پیش‌بینی‌ناپذیرکردن روایت کافی نیست. در نتیجه، بخش عمده‌ای از لذت فیلم از نحوهٔ اجرای ماجرا می‌آید، نه از مسیر داستانی‌ای که به‌سوی مقصدی غافلگیرکننده حرکت کند.
اخلاق، برچسب و امکان تغییر فیلم در سطحی ساده اما قابل‌اعتنا به مسئلهٔ برچسب اجتماعی می‌پردازد. گروه نه‌فقط به‌خاطر کارهایی که کرده، بلکه به‌سبب تصویری که شهر از آنان دارد، در جایگاه «بدها» تثبیت شده است. این موقعیت، پرسشی را پیش می‌کشد: آیا رفتار تازه می‌تواند تصور عمومی را تغییر دهد، یا جامعه حاضر نیست کسی را بیرون از گذشته‌اش ببیند؟
« داستانی آشنا و پیچش‌هایی کم‌غافلگیرکننده ضعف اصلی «The Bad Guys» در سطح روایت پدیدار می‌شود. »
قوت‌ها و کاستی‌ها
روایت این مضمون را برای مخاطب کم‌سن‌وسال روشن و دسترس‌پذیر می‌کند، اما از پیچیده‌کردن آن پرهیز دارد. در این جهان، مرز خوب و بد بیشتر بستری برای سرگرمی و تحول شخصیت است تا موضوعی برای کاوش اخلاقی جدی. همین سادگی گاهی به سود فیلم تمام می‌شود؛ زیرا مضمونش را بی‌آن‌که به خطابه بدل شود، در دل رابطه‌ها و موقعیت‌ها جای می‌دهد.
بااین‌همه، پیامِ تغییر فردی به‌خودی‌خود تازه نیست و فیلم نیز چندان نمی‌کوشد آن را از زاویه‌ای متفاوت بکاود. اگر تماشاگر انتظار داشته باشد داستان دربارهٔ پیامدهای واقعی جرم یا امکان جبران آن تأملی عمیق ارائه کند، احتمالاً با اثری سبک‌تر از انتظار روبه‌رو خواهد شد. اما در چارچوب یک ماجرای خانوادگی، همین مضمون ساده به شخصیت‌ها وجهی عاطفی می‌بخشد.
جمع‌بندی «The Bad Guys» بیش از آن‌که به‌سبب نوآوری داستانی در ذهن بماند، به‌واسطهٔ انرژی بصری، طراحی پرتحرک و جمع شخصیت‌هایش سرگرم‌کننده است. فیلم از قالب آشنای سرقت و تعقیب‌وگریز بهره می‌گیرد و آن را با پویانمایی‌ای رنگارنگ و لحن شوخ‌طبعانه عرضه می‌کند. در برابر این امتیازها، روایتی قابل‌پیش‌بینی، شروعی کم‌شتاب و شوخی‌هایی نابرابر قرار دارند؛ ضعف‌هایی که مانع از آن می‌شوند اثر به اندازهٔ ظاهر خلاقانه‌اش از نظر داستانی تازه باشد.
بااین‌حال، پیوند میان اعضای گروه و کشمکش درونی آقای گرگ به فیلم نیرویی بیش از مجموعه‌ای از صحنه‌های پرسرعت می‌دهد. «The Bad Guys» اثری خوش‌تماشا و پرجنب‌وجوش است که در بهترین لحظه‌هایش از سبک بصری خود برای ساختن هیجان و شخصیت‌پردازی بهره می‌گیرد. شاید مسیرش چندان غیرمنتظره نباشد، اما برخورداری از جهان دیداری زنده و گروهی دوست‌داشتنی، آن را به سرگرمی‌ای خوش‌ساخت بدل می‌کند.
« روایت این مضمون را برای مخاطب کم‌سن‌وسال روشن و دسترس‌پذیر می‌کند، اما از پیچیده‌کردن آن پرهیز دارد. »
ثبت دیدگاه