وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

صعودی که بیش از قله، آدم‌ها را می‌آزماید «Take a Hike!» برنامه‌ای درباره چهار چهره مشهور است که راهی کوهستان‌های برفی کره می‌شوند؛ اما نیروی اصلی آن نه در فتح قله‌ها، بلکه در فرسایش تدریجی فاصله میان اعضای گروه نهفته است. آنان در آغاز، کوه‌پیمایی را بیشتر نوعی زحمت بی‌دلیل می‌بینند تا تجربه‌ای دلپذیر: سرما، خستگی و مسیرهای دشوار مدام بهانه‌ای برای غر زدن فراهم می‌آورند.

همین نگاه زمینی و بی‌ادعا، برنامه را از تصویر آراسته و باشکوهی که گاه از سفر و طبیعت ساخته می‌شود جدا می‌کند. چهار تازه‌کارِ برنامه به‌جای آن‌که ناگهان به قهرمانانی شیفته طبیعت بدل شوند، با تردید و بی‌حوصلگی پیش می‌روند؛ و همین ناسازگاری میان دشواری مسیر و میل اندکشان به آن، سرچشمه بسیاری از لحظه‌های خنده‌دار و انسانی اثر است.

این مجموعه در ده قسمت، سفر زمستانی آنان را دنبال می‌کند و ماجراجویی را بستری برای آزمودن استقامت و همکاری قرار می‌دهد. شوخی‌هایی از دل خستگی طنز برنامه از موقعیت‌هایی می‌آید که کوه‌پیمایی به شکل طبیعی پدید می‌آورد: بالا رفتن از مسیری سرد، کم آوردن توان، یا روبه‌رو شدن با شیبی که از پایین ساده‌تر به نظر می‌رسیده است.

« همین نگاه زمینی و بی‌ادعا، برنامه را از تصویر آراسته و باشکوهی که گاه از سفر و طبیعت ساخته می‌شود جدا می‌کند. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

واکنش شخصیت‌ها اغلب به‌جای قهرمانانه بودن، صریح و حتی کودکانه است؛ آنان خستگی‌شان را پنهان نمی‌کنند و برای دشواری راه هم تفسیرهای فلسفی نمی‌تراشند. در نتیجه، شوخی‌ها حس تصنعی ندارند و گاه یک غرولند ساده از لطیفه‌ای نوشته‌شده خنده‌دارتر می‌شود. با این‌حال، اتکای برنامه به همین الگو هم نقطه قوت آن است و هم محدودیتش.

نخستین شکایت‌ها تازگی دارند، چون تضاد میان ظاهر مشهور افراد و رفتار فرسوده و بی‌پیرایه‌شان بامزه است. اما وقتی خستگی و نارضایتی بارها با صورتی مشابه تکرار می‌شود، شوخی از کشف به عادت بدل می‌گردد. برنامه همیشه نمی‌تواند از غر زدن موقعیتی تازه بسازد؛ گاه تنها همان واکنش پیشین را در مسیری دیگر بازمی‌گوید.

گروهی که کم‌کم شکل می‌گیرد ترکیب چهارنفره، ستون عاطفی مجموعه است. Dowoon، Lee Chae-min، Car, the garden و Tarzzan هر یک حضوری متفاوت دارند و کنار هم تصویری یکدست از «چهره مشهور» ارائه نمی‌کنند؛ جذابیت از تفاوت خلق‌وخوها و واکنش‌هایشان پدید می‌آید. ساختار برنامه به آنان فرصت می‌دهد که نه فقط هنگام شوخی، بلکه در لحظه‌های سکوت، خستگی و ناتوانی نیز خود را نشان دهند.

« در نتیجه، شوخی‌ها حس تصنعی ندارند و گاه یک غرولند ساده از لطیفه‌ای نوشته‌شده خنده‌دارتر می‌شود. »

شخصیت‌ها و اجرا

اینجا رفاقت با اعلام‌های بزرگ یا صمیمیت فوری ساخته نمی‌شود؛ از همراه ماندن در مسیری دشوار و توجه کردن به حال دیگری شکل می‌گیرد. از همین رو، مراقبت تدریجی اعضا از یکدیگر برای برنامه اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. وقتی کسی کم می‌آورد، همراهانش فقط تماشاگر نیستند؛ حضورشان به سفر معنایی فراتر از یک آزمون جسمانی می‌دهد.

این رابطه، هرچند ساده و بی‌تکلف، به‌تدریج باورپذیر می‌شود. تماشاگر ممکن است نه برای دانستن این‌که گروه به کدام قله می‌رسد، بلکه برای دیدن ادامه همین هم‌نشینی پای برنامه بماند. منظره‌های چشم‌نواز، مسیرهای کم‌رمق برف، سنگلاخ و چشم‌اندازهای کوهستانی به اثر کیفیتی بصری می‌دهند که با فضای شوخ و گاه پرهرج‌ومرج جمع هماهنگ است.

طبیعت در اینجا صرفاً پس‌زمینه‌ای تزئینی نیست: سرما و ناهمواری مسیر در رفتار آدم‌ها اثر می‌گذارند و دشواری سفر را ملموس می‌کنند. تماشای آنان در برابر چنین چشم‌اندازهایی، تضادی دلنشین می‌سازد؛ منظره باشکوه است، اما واکنش گروه غالباً شکایت از سختی راه. با وجود این، حس طبیعت‌گردیِ بکر همیشه به دست نمی‌آید.

« از همین رو، مراقبت تدریجی اعضا از یکدیگر برای برنامه اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

پل‌ها و پله‌های فراوان، به‌ویژه برای مخاطبی که انتظار مسیرهای خلوت و چشم‌اندازهای دست‌نخورده دارد، از حس رهایی می‌کاهند. کوه در بخش‌هایی بیش از آن‌که فضایی خام و دور از دسترس باشد، مسیری آماده‌شده برای عبور به نظر می‌رسد. این انتخاب شاید دسترسی و حرکت گروه را آسان‌تر کند، اما از تجربه تماشایی و آرامِ طبیعت می‌کاهد؛ تجربه‌ای که می‌توانست در کنار طنز، وجه تأمل‌برانگیزتری به برنامه ببخشد.

پرسشی که پاسخ قطعی نمی‌خواهد عنوان و ایده مرکزی اثر پرسشی ساده در دل خود دارند: چرا مردم به کوه می‌روند؟ برنامه به‌جای آن‌که پاسخی قطعی عرضه کند، این پرسش را در رفتار چهار نفر می‌آزماید. برای آنان کوهستان لزوماً مکانی رازآلود یا سرچشمه تحولی ناگهانی نیست؛ گاهی فقط سرد است، خسته‌کننده است و آدم را به آرزوی توقف می‌رساند.

همین نگاه عادی، از تبدیل سفر به موعظه‌ای درباره اراده و خودسازی جلوگیری می‌کند. با این همه، مسیر آرام‌آرام بر رابطه افراد اثر می‌گذارد. دشواری مشترک فرصتی می‌شود تا هر یک دیگری را بیرون از قاب شهرت و ظاهر همیشگی‌اش ببیند. در این معنا، کوه نه پاسخ پرسش را بیان می‌کند و نه شخصیت‌ها را یک‌شبه دگرگون می‌سازد؛ فقط شرایطی فراهم می‌آورد که پیوندشان آشکارتر شود.

« کوه در بخش‌هایی بیش از آن‌که فضایی خام و دور از دسترس باشد، مسیری آماده‌شده برای عبور به نظر می‌رسد. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

همین خویشتن‌داری در بیان معنا، از امتیازهای برنامه است. ریتمی که گاه راه را درازتر می‌کند بزرگ‌ترین کاستی «Take a Hike!» در کش‌آمدن ریتم است. بعضی بخش‌ها بیش از اندازه طول می‌کشند و تکرار خستگی، شکایت و پیشروی دشوار، به‌جای ساختن تعلیق یا کشف تازه، حس درجا زدن ایجاد می‌کند. اگر مخاطب به خودِ جمع علاقه‌مند شده باشد، این مکث‌ها هنوز می‌توانند سرگرم‌کننده باشند؛ اما اگر انگیزه اصلی او دیدن مسیر و ماجراجویی باشد، طولانی شدن لحظه‌های مشابه احتمالاً فرساینده خواهد شد.

این مسئله با محدودیت تصویری مسیرها پیوند می‌خورد. وقتی چشم‌اندازها در بعضی بخش‌ها زیر سایه پل‌ها و پله‌ها قرار می‌گیرند و گفت‌وگوها نیز به غرولندهای آشنا بازمی‌گردند، برنامه برای حفظ کشش به شیمی گروه وابسته‌تر می‌شود. تدوینی فشرده‌تر می‌توانست لحظه‌های تکراری را کنار بگذارد و هم شوخی‌های مؤثر را برجسته‌تر کند و هم فرصت بیشتری به منظره‌ها بدهد.

جمع‌بندی «Take a Hike!» برنامه‌ای است که جذابیتش را نه از نمایش صعودی حماسی، بلکه از تضاد میان عظمت کوهستان و واکنش‌های کاملاً عادی چهار نفر می‌گیرد. شوخی‌های برآمده از خستگی، ترکیب دوست‌داشتنی گروه و شکل‌گیری آرام رفاقت، آن را به تماشایی گرم و گاه خنده‌دار بدل می‌کنند. در سوی دیگر، تکرار غرغرها، ریتم کش‌دار و مسیرهایی که همیشه حس طبیعت بکر را منتقل نمی‌کنند، مانع از آن می‌شوند که همه قسمت‌ها به یک اندازه سرزنده باشند.

« همین خویشتن‌داری در بیان معنا، از امتیازهای برنامه است. »

جمع‌بندی

در نهایت، دلنشین‌ترین دستاورد مجموعه این نیست که کوه‌پیمایی را تجربه‌ای شگفت‌انگیز و روحانی معرفی کند. ارزش آن در دیدن آدم‌هایی است که با بی‌حوصلگی و خستگی وارد راه می‌شوند، اما کم‌کم یاد می‌گیرند هوای یکدیگر را داشته باشند. برای تماشاگرانی که از یک برنامه سفر بیش از هیجانِ فتح قله، صمیمیت و شوخی‌های طبیعی می‌خواهند، همین همراهیِ تدریجی می‌تواند دلیل کافی برای ادامه تماشا باشد.

« در نهایت، دلنشین‌ترین دستاورد مجموعه این نیست که کوه‌پیمایی را تجربه‌ای شگفت‌انگیز و روحانی معرفی کند. »