نقد و بررسی
نقد Super Troopers | 2001
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد
کمدیِ بی‌پروای بی‌کفایتی «سوپر تروپرز» کمدی‌ای است که از همان آغاز روشن می‌کند قرار نیست تصویری آبرومندانه از مأموران قانون ارائه دهد. پنج مأمور ایالتی ورمانت، به‌جای آنکه الگوی انضباط و هوشیاری باشند، وقت خود را با شوخی‌های عملی، کل‌کل و رفتارهای نابالغانه می‌گذرانند. تهدید تعطیلی پاسگاه و فرصتی که در پی برخورد اتفاقی با یک شبکه قاچاق پدید می‌آید، چارچوبی برای حرکت داستان فراهم می‌کند؛ اما موتور اصلی فیلم نه تعلیق جنایی، بلکه برخورد میان ادعای اقتدار و آشفتگی خنده‌آور این گروه است.
فیلم به کارگردانی Jay Chandrasekhar و با همراهی گروه کمدی Broken Lizard ساخته شده است. داستان به‌مثابه چارچوب روایت فیلم ساده و تا حدی پراکنده است. مأموران باید ارزش خود را ثابت کنند، هم‌زمان با پلیس محلی رقابت دارند و درگیر پرونده‌ای می‌شوند که می‌تواند فرصتی برای بازگرداندن اعتبارشان باشد.
این خطوط داستانی بالقوه ظرفیت یک کمدی پلیسی پرشتاب را دارند، ولی فیلم بیش از آنکه آنها را به ساختاری محکم تبدیل کند، از آنها برای جابه‌جایی میان موقعیت‌های طنز بهره می‌برد. ماجرا پیش می‌رود، اما اغلب نه به سبب زنجیره‌ای دقیق از علت و معلول، بلکه چون نوبت شوخی بعدی رسیده است. این انتخاب الزاماً نقصی تصادفی نیست؛ بخشی از قرارداد فیلم با تماشاگر است.
« فیلم به کارگردانی Jay Chandrasekhar و با همراهی گروه کمدی Broken Lizard ساخته شده است. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
«سوپر تروپرز» نمی‌خواهد معمایی پیچیده بسازد یا تعقیب‌وگریزی نفس‌گیر را در مرکز قرار دهد. بااین‌حال، وقتی پیرنگ بیشتر نقش ریل باریکی را برای عبور لطیفه‌ها بازی می‌کند، هرجا شوخی‌ها از نفس می‌افتند، سستی روایت نیز آشکارتر می‌شود. فیلم در لحظات موفقش این ضعف را با انرژی اجرا می‌پوشاند؛ در لحظات کم‌رمق‌تر، پراکندگی‌اش مجال بیشتری برای دیده‌شدن پیدا می‌کند.
شیمی گروهی و شخصیت‌پردازی بزرگ‌ترین سرمایه فیلم، هماهنگی میان بازیگران است. شخصیت‌ها به‌جای آنکه صرفاً مجموعه‌ای از تیپ‌های جداگانه باشند، حس یک گروه قدیمی و پرهیاهو را منتقل می‌کنند؛ آدم‌هایی که با همه اختلاف‌ها و رقابت‌هایشان، به زبان مشترکی از شوخی و رفاقت رسیده‌اند. همین صمیمیت جمعی به فیلم گرما می‌دهد و باعث می‌شود رفتارهای کودکانه مأموران گاهی بیش از آنکه آزاردهنده باشند، بخشی از عادت‌های یک جمع آشنا به نظر برسند.
در میان آنان، Farva با خودنمایی و بی‌نزاکتی آشکارش حضوری برجسته دارد و تضادش با دیگر مأموران موقعیت‌های کمدی متعددی می‌سازد. بااین‌همه، فیلم چندان علاقه‌ای به واکاوی روان‌شناختی شخصیت‌ها ندارد. هرکدام بیشتر با عادت‌ها، لحن و واکنش‌های کمیکشان شناخته می‌شوند تا با تحول درونی. این محدودیت برای کمدی گروهی‌ای که بر ضرباهنگ و حضور جمعی تکیه دارد قابل فهم است، اما سبب می‌شود شخصیت‌ها پس از مدتی کمتر از ظرفیت اولیه خود گسترش یابند.
« سوپر تروپرز» نمی‌خواهد معمایی پیچیده بسازد یا تعقیب‌وگریزی نفس‌گیر را در مرکز قرار دهد. »
شخصیت‌ها و اجرا
طنز خام و هجو پلیسی طنز فیلم بر بی‌ادبی، اغراق و بازی با اقتدار رسمی استوار است. مأمورانی که باید نمایندگان نظم باشند، خودشان سرچشمه بی‌نظمی‌اند؛ همین تناقض، هسته هجوی اثر را شکل می‌دهد. «سوپر تروپرز» از پلیس‌بودن شخصیت‌هایش برای ساختن موقعیت استفاده می‌کند، اما معمولاً به نقد اجتماعی عمیق یا پرسش جدی درباره نهاد قانون نمی‌رسد.
نگاهش بیش از آنکه تلخ یا افشاگرانه باشد، بازیگوش و شیطان‌صفت است. شوخی‌ها نیز از یک جنس نیستند: گاه بر مکث و تکرار بنا می‌شوند، گاه به رفتارهای جسمانی و گاه به جدل‌های کودکانه متکی‌اند. بعضی از این لحظه‌ها به‌واسطه اعتمادبه‌نفس اجرا و غافلگیری‌شان واقعاً اثر می‌کنند؛ برخی دیگر صرفاً بر خامی خود تکیه دارند.
فیلم از نامتعارف‌بودن طنزش شرمنده نیست و همین جسارت به آن هویت می‌بخشد، اما بی‌پروایی به‌تنهایی تضمین‌کننده تازگی نیست. هرچه الگوهای شوخی تکرار می‌شوند، فاصله میان لحظه‌های بامزه و لحظه‌های کش‌دار روشن‌تر می‌شود. ریتم، میزانسن و اجرا کارگردانی Jay Chandrasekhar بیش از آنکه به جلوه‌های بصری چشمگیر متکی باشد، بر زمان‌بندی، واکنش بازیگران و چیدمان موقعیت‌ها تکیه دارد.
« طنز خام و هجو پلیسی طنز فیلم بر بی‌ادبی، اغراق و بازی با اقتدار رسمی استوار است. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
فیلم در بهترین لحظه‌هایش می‌داند چگونه یک رفتار ساده را با مکث و تکرار به شوخی بدل کند و چگونه جدیت ظاهری مأموران را در برابر حماقت عملشان قرار دهد. اجرای گروهی نیز به این صحنه‌ها جان می‌بخشد؛ بازیگران به نظر می‌رسد از ریتم مشترکی برخوردارند و به‌خوبی می‌دانند چه زمانی شوخی را ادامه دهند و چه زمانی واکنش طرف مقابل خودِ لطیفه شود.
بااین‌حال، همین تکیه بر کش‌دادن موقعیت گاهی به ضرر فیلم تمام می‌شود. شوخی‌ای که در آغاز خنده‌آور است، اگر بیش از اندازه تکرار شود، به‌جای تشدید اثر، آن را تحلیل می‌برد. میانه فیلم به‌ویژه از این مسئله آسیب می‌بیند: کل‌کل‌ها و شوخی‌های نابالغ، هرچند بخشی از شخصیت اثرند، گاه جای پیشروی داستان را می‌گیرند و ضرباهنگ را کند می‌کنند.
در نتیجه، تماشاگر ممکن است از فضای فیلم لذت ببرد، اما احساس کند که برخی صحنه‌ها بیش از اندازه در یک نقطه می‌مانند. رقابت پلیسی و نیروی فرعی داستان رقابت با پلیس محلی، زمینه‌ای مناسب برای نمایش غرورهای کوچک و حساسیت‌های کودکانه فراهم می‌کند. هر دو طرف بیش از آنکه تصویری از حرفه‌ای‌گری عرضه کنند، گرفتار میل به برتری و کسب اعتبارند.
« بااین‌حال، همین تکیه بر کش‌دادن موقعیت گاهی به ضرر فیلم تمام می‌شود. »
قوت‌ها و کاستی‌ها
این رقابت با روحیه خودمحور مأموران اصلی هم‌خوانی دارد و در چند موقعیت، تضاد میان وظیفه رسمی و انگیزه‌های شخصی را به کمدی تبدیل می‌کند. بااین‌حال، ماجرای قاچاق و تلاش برای متلاشی‌کردن شبکه، از نظر دراماتیک چندان پیچیده نمی‌شود. پرونده بیشتر وسیله‌ای است تا شخصیت‌ها در مسیر تازه‌ای با یکدیگر و با رقیبانشان برخورد کنند.
فیلم نه تعلیق جنایی را به‌طور جدی پرورش می‌دهد و نه از آن برای ایجاد پیوندی پرقدرت میان صحنه‌های کمدی استفاده می‌کند. بنابراین، اگر تماشاگر انتظار داشته باشد که بخش پلیسی داستان به اندازه شوخی‌ها جذاب و منسجم باشد، احتمالاً با روایتی سبک‌تر از انتظار روبه‌رو خواهد شد. مخاطب و جایگاه اثر «سوپر تروپرز» برای مخاطبی ساخته شده که با کمدی خام، بی‌ادبانه و رفتارهای ابلهانه کنار می‌آید و از دیدن گروهی که پیوسته نظم را به بازی می‌گیرد لذت می‌برد.
جذابیتش بیش از آنکه در ظرافت داستان یا شخصیت‌پردازی عمیق باشد، در انرژی بازیگران و حس رفاقت میان آنان است. این فیلم را می‌توان نمونه‌ای از کمدی گروهی دانست که جهان خود را بر یک قاعده ساده بنا می‌کند: مأموران قانون می‌توانند از خود قانون هم بی‌قاعده‌تر باشند. البته همین ویژگی، دامنه اثر را محدود می‌کند.
« بااین‌حال، ماجرای قاچاق و تلاش برای متلاشی‌کردن شبکه، از نظر دراماتیک چندان پیچیده نمی‌شود. »
جمع‌بندی
شوخی‌های خام ممکن است برای برخی تماشاگران تکراری یا بیش‌ازحد کودکانه جلوه کنند؛ در مقابل، کسانی که با لحن بی‌ملاحظه فیلم همراه شوند، احتمالاً از مجموعه‌ای از موقعیت‌های عجیب و بازی‌های کلامی آن لذت خواهند برد. فیلم در حافظه بیشتر با لحظات و شخصیت‌هایش می‌ماند تا با طرح داستانی منسجم یا لایه‌ای معنایی پیچیده.
جمع‌بندی «سوپر تروپرز» کمدی‌ای پرانرژی و بی‌پرواست که نقطه قوت اصلی‌اش را در هماهنگی بازیگران و رفاقت پرهیاهوی مأموران می‌یابد. شوخی‌های نامتعارف و جدل‌های کودکانه‌اش در لحظات بسیاری سرگرم‌کننده‌اند و تضاد میان ظاهر رسمی پلیس و رفتار نابالغانه شخصیت‌ها سرچشمه‌ای مؤثر برای طنز فراهم می‌کند.
در سوی دیگر، قصه ساده و پراکنده باقی می‌ماند و تکرار بعضی شوخی‌ها، به‌ویژه در میانه، از شتاب فیلم می‌کاهد. حاصل، اثری است که بیش از آنکه به‌خاطر انسجام روایی به یاد بماند، با حال‌وهوای دوستانه و مجموعه‌ای از لحظه‌های ابلهانه و خنده‌آورش در ذهن می‌نشیند.
« فیلم در حافظه بیشتر با لحظات و شخصیت‌هایش می‌ماند تا با طرح داستانی منسجم یا لایه‌ای معنایی پیچیده. »
ثبت دیدگاه