وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

بازگشت به دورهمی آشنا «Soshi Tamtam» بیش از آنکه برنامه‌ای برای معرفی دوبارهٔ Girls’ Generation باشد، فرصتی برای دیدن گروهی است که پس از سال‌ها فعالیت جداگانه، دوباره در یک قاب گرد آمده‌اند. پانزدهمین سالگرد شکل‌گیری گروه، بهانه‌ای برای این بازگشت است؛ اما نیروی اصلی برنامه نه مناسبت، بلکه آشنایی و خاطرهٔ مشترکی است که میان هشت عضو جریان دارد.

همین پیشینه به گفت‌وگوها و شوخی‌ها معنایی می‌دهد که در یک برنامهٔ سرگرمی معمولی به‌سادگی پدید نمی‌آید. برای طرفداران قدیمی، دیدن اعضا کنار هم یادآور دوره‌های گوناگون گروه است؛ برای تماشاگر تازه‌وارد نیز برنامه می‌تواند دریچه‌ای به شخصیت‌ها و مناسبات درونی آنان باشد. «Soshi Tamtam» به‌جای آنکه صرفاً بر شهرت و دستاوردهای گروه تکیه کند، می‌کوشد آن‌ها را در موقعیت‌های روزمره‌تر قرار دهد: در سفر، بازی، گفت‌وگو و آشپزی.

حاصل، تصویری صمیمی است که بیش از هیجانِ بازگشت، بر لذتِ باهم‌بودن تکیه دارد. (در قسمت آغازین، اعضا در سفری به ساحل وونسان با بازی‌ها و مأموریت‌های مختلف همراه می‌شوند؛ سوهیون به‌دلیل برنامهٔ فیلم‌برداری در آن قسمت حضور ندارد.) صمیمیتی که نقش بازی نمی‌کند جذابیت محوری برنامه از تعامل اعضا می‌آید؛ از مکث‌ها، تکه‌پرانی‌ها و واکنش‌هایی که حسِ ازپیش‌طراحی‌شده‌بودن ندارند.

« همین پیشینه به گفت‌وگوها و شوخی‌ها معنایی می‌دهد که در یک برنامهٔ سرگرمی معمولی به‌سادگی پدید نمی‌آید. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

اعضا یکدیگر را به‌خوبی می‌شناسند و همین شناخت، شوخی‌ها را از سطح لطیفه‌های معمولی فراتر می‌برد. گاه یک نگاه یا یادآوری کوتاه از گذشته کافی است تا فضای جمع تغییر کند و خنده‌ای واقعی شکل بگیرد. این لحظه‌ها نه فقط سرگرم‌کننده‌اند، بلکه نشانه‌ای از رابطه‌ای‌اند که در گذر زمان شکل گرفته و هنوز زنده است.

برنامه همچنین به اعضا اجازه می‌دهد از تصویر صیقلی و رسمیِ صحنه فاصله بگیرند. آن‌ها در موقعیت‌های ساده، گاهی دستپاچه، رقابت‌جو یا بازیگوش می‌شوند و همین تناقض با شهرت حرفه‌ای‌شان، بخشی از طنز مجموعه را می‌سازد. صمیمیت البته به معنای نبود اختلاف یا تفاوت نیست؛ هر عضو ریتم و شیوهٔ واکنش خاص خود را دارد.

تنوع شخصیت‌ها به جمع جان می‌دهد و مانع می‌شود که گفت‌وگوها به صدایی یکدست و بی‌تمایز تبدیل شوند. تنوع قالب‌ها؛ امتیاز و دشواری «Soshi Tamtam» از الگوی واحدی پیروی نمی‌کند. گفت‌وگو، بازی، سفر، آشپزی و حال‌وهوای مستندگونه در کنار هم قرار می‌گیرند و هر بخش راهی تازه برای مشاهدهٔ اعضا فراهم می‌آورد.

« اعضا یکدیگر را به‌خوبی می‌شناسند و همین شناخت، شوخی‌ها را از سطح لطیفه‌های معمولی فراتر می‌برد. »

شخصیت‌ها و اجرا

این تنوع به برنامه امکان می‌دهد از تکرار یک موقعیت ثابت بگریزد: بازی‌ها رقابت و شیطنت را برجسته می‌کنند، گفت‌وگوها فرصت تأمل و خاطره‌گویی می‌دهند و سفر، گروه را در فضایی کم‌تشریفات‌تر قرار می‌دهد. اما همین گوناگونی گاه به بهای انسجام تمام می‌شود. بخش‌ها همیشه به شکلی طبیعی به یکدیگر پیوند نمی‌خورند و ممکن است تماشاگر احساس کند از یک ایده به ایده‌ای دیگر پرتاب شده است.

برنامه در بهترین لحظه‌هایش از قالب‌ها برای آشکارکردن جنبه‌ای تازه از دوستی اعضا بهره می‌برد؛ در لحظه‌های کم‌اثرتر، تنوع صرفاً به تغییر موضوع می‌انجامد، بی‌آنکه تجربهٔ کلی را غنی‌تر کند. بنابراین ساختار مجموعه هم سرچشمهٔ تازگی است و هم یکی از محدودیت‌های آن. ریتم و تدوین ریتم «Soshi Tamtam» یکنواخت نیست.

برخی بخش‌ها به‌سرعت پیش می‌روند و از انرژی جمعی اعضا سود می‌برند؛ برخی دیگر بیش از اندازه مکث می‌کنند و جذابیت اولیه‌شان را از دست می‌دهند. وقتی بازی یا گفت‌وگو به واکنش‌های زنده و متقابل اعضا متکی است، کندی می‌تواند مجال بیشتری برای لذت‌بردن از جزئیات فراهم کند. اما اگر موقعیت تکرار شود یا گفت‌وگو در مسیر خود پیشرفت نکند، همان مکث به کش‌آمدن بدل می‌شود.

« اما همین گوناگونی گاه به بهای انسجام تمام می‌شود. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

تدوین نیز همیشه به روشن‌شدن ساختار کمک نمی‌کند. جابه‌جایی میان بخش‌ها و تغییر حال‌وهوا گاهی ناگهانی است و مخاطب را از خط اصلی موقعیت دور می‌کند. این مسئله به‌ویژه زمانی محسوس می‌شود که چند فعالیت یا محور گفت‌وگو در یک قسمت کنار هم قرار می‌گیرند. بااین‌حال، تدوین در لحظه‌های کمدی می‌تواند کارآمد باشد: واکنش‌ها، نگاه‌ها و فاصلهٔ میان حرف و پاسخ، گاه با برش‌های مناسب برجسته می‌شوند.

مشکل نه در فقدان لحظه‌های خوب، بلکه در پیوند نابرابر آن‌هاست. خاطره، زمان و معنای بازگشت پشت سرگرمی سبک برنامه، پرسشی آرام دربارهٔ گذر زمان حضور دارد: اعضایی که در یک دوره با هم شناخته شدند، اکنون پس از سال‌ها چگونه دوباره کنار هم قرار می‌گیرند؟ پاسخ مجموعه نه در سخنرانی‌های پرطمطراق، بلکه در جزئیات کوچک شکل می‌گیرد؛ در خاطرات مشترک، آشنایی با عادت‌های یکدیگر و راحتی‌ای که میانشان برقرار است.

از این منظر، برنامه فقط گردهم‌آیی چهره‌های مشهور نیست، بلکه ثبت لحظه‌ای از تداوم یک رابطهٔ حرفه‌ای و انسانی است. البته این لایه برای تماشاگرانی که با تاریخ گروه آشنا هستند پررنگ‌تر خواهد بود. کسی که پیوند عاطفی قبلی با Girls’ Generation ندارد، ممکن است بخشی از شوخی‌های درون‌گروهی یا بار خاطرات را کمتر دریافت کند.

« تدوین نیز همیشه به روشن‌شدن ساختار کمک نمی‌کند. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

بااین‌همه، برنامه برای فهمیدن نیازمند آگاهی کامل از گذشتهٔ گروه نیست؛ گرمای تعامل و آسودگی اعضا در کنار یکدیگر به‌تنهایی می‌تواند جذاب باشد. تفاوت در میزان آشنایی، بیشتر بر عمق تجربه اثر می‌گذارد تا بر امکان لذت‌بردن از آن. مخاطب و محدودیت‌های اثر این مجموعه در درجهٔ نخست برای تماشاگرانی ساخته شده که از دیدن خودِ اعضا لذت می‌برند؛ نه صرفاً کسانی که در جست‌وجوی رقابت‌های پرتنش یا ساختاری روایی و دقیق هستند.

نیروی برنامه بر حضور و شیمی گروه استوار است، نه بر پیچش‌های فرمی یا رویدادهای بزرگ. به همین دلیل، اگر تماشاگر از فضای آرام‌تر برنامه‌های سرگرمی و گفت‌وگوهای جمعی استقبال کند، «Soshi Tamtam» می‌تواند همراهی دلپذیر باشد. اگر انتظار داشته باشد هر بخش با ضرباهنگ تند و طرحی محکم پیش برود، ناهمواری‌های ریتم و تدوین بیشتر به چشم خواهد آمد.

محدودیت دیگر آن است که تنوع فعالیت‌ها همیشه به تنوع تجربه نمی‌انجامد. گاهی برنامه همان کیفیت آشنای دورهمی را با پوششی تازه عرضه می‌کند و بخش‌های مختلف، از نظر حس‌وحال، تفاوت چندانی نمی‌سازند. بااین‌حال، این تکرار نسبی با صمیمیت گروه جبران می‌شود: حتی موقعیتی ساده می‌تواند دلنشین باشد، چون ارزش آن بیش از خودِ بازی یا مأموریت، در واکنش اعضا به یکدیگر است.

« تفاوت در میزان آشنایی، بیشتر بر عمق تجربه اثر می‌گذارد تا بر امکان لذت‌بردن از آن. »

جمع‌بندی

جمع‌بندی «Soshi Tamtam» اثری گرم و سرگرم‌کننده است که ارزش اصلی‌اش را از رابطهٔ واقعی و دیرپای اعضای Girls’ Generation می‌گیرد. برنامه در شوخی‌های طبیعی، لحظه‌های خودمانی و تنوع فعالیت‌ها موفق است و بازگشت هشت عضو را به تجربه‌ای سرشار از خاطره و انرژی تبدیل می‌کند. در مقابل، تدوین نامنظم، افت‌وخیز ریتم و پیوند نه‌چندان محکم میان قالب‌های گوناگون، مانع از آن می‌شود که همهٔ قسمت‌ها یکپارچگی و کشش یکسانی داشته باشند.

با وجود این کاستی‌ها، برنامه بیش از آنکه به طراحی پیچیده نیاز داشته باشد، از حضور اعضا نیرو می‌گیرد؛ حضوری که در کنار هم معنایی فراتر از مجموع بخش‌ها پیدا می‌کند. «Soshi Tamtam» برای طرفداران گروه یادآوری دلنشینی از پیوندی ماندگار است و برای دیگران، تماشایی سبک و صمیمی دربارهٔ دوستی، خاطره و لذتِ دوباره کنار هم قرارگرفتن.