نقد و بررسی
نقد Ranking of Kings | 2021
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده میدهد
قصهای که از ظاهرش فراتر میرود «Ranking of Kings» در آغاز با تصویری آشنا از قصههای پریان روبهرویمان میگذارد: پادشاهی، وارثی جوان و آرزوی رسیدن به جایگاهی بزرگ. اما همین چارچوب ساده بهسرعت رنگ دیگری میگیرد. بوجی، شاهزادهای کوچک و ناشنوا، در جامعهای زندگی میکند که قدرت جسمانی را معیار شایستگی میداند؛ ازاینرو بسیاری او را ناتوان و سزاوار تمسخر میپندارند.
سفر او برای پادشاهشدن، صرفاً کوشش برای تصاحب تاجوتخت نیست؛ تلاشی است برای اثبات اینکه ارزش آدمی را نمیتوان با ظاهر، توان بدنی یا داوری شتابزدهٔ اطرافیان سنجید. سریال این مضمون را در دل دنیایی پر از رمز، جادو و کشمکشهای سیاسی پیش میبرد. ایدهٔ رتبهبندی پادشاهان، در نگاه نخست ابزاری ساده برای ساختن رقابت به نظر میرسد، اما بهتدریج پرسشهایی جدیتر را پیش میکشد: قدرت چگونه سنجیده میشود؟
فرمانروایی نیرومند چه ویژگیهایی دارد؟ و آیا محبوبیت یا پیروزی، بهتنهایی میتواند کسی را شایستهٔ حکمرانی کند؟ «Ranking of Kings» پاسخهای قطعی نمیدهد، اما همین پرسشها را در مسیر بوجی زنده نگه میدارد. بوجی؛ قهرمانی که با شیوهٔ خودش میبیند بوجی نیروی اصلی عاطفی سریال است. او نمیتواند با گفتار معمول با دیگران ارتباط برقرار کند و بخش بزرگی از جهان پیرامونش نیز او را جدی نمیگیرد؛ بااینحال، روایت او را به چهرهای درمانده یا صرفاً محتاج دلسوزی فرو نمیکاهد.
مهربانی و حساسیتش بخشی از منش اوست، اما این ویژگیها مانع ارادهاش نمیشوند. بوجی بارها با ترس، بیاعتمادی و تحقیر روبهرو میشود، ولی پاسخ او به دشواریها نه تقلید از خشونت دیگران، بلکه یافتن راهی سازگار با تواناییهای خودش است. سریال در بازنمایی ناشنوایی او لحظههایی اثرگذار میآفریند، بهویژه هنگامی که تفاوت میان آنچه بوجی میفهمد و آنچه دیگران دربارهاش گمان میکنند برجسته میشود.
« اما همین چارچوب ساده بهسرعت رنگ دیگری میگیرد. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
تماشاگر نیز، همچون بسیاری از شخصیتهای داستان، ناچار است به نشانهها، چهرهها و رفتارها توجه کند، نه فقط به کلمات. این انتخاب، تجربهٔ تماشای اثر را صمیمیتر میکند و همزمان نگاه مخاطب را به پیشداوریهای معمول دربارهٔ توانایی و ناتوانی جلب میسازد. بااینهمه، بوجی تنها نماد یک پیام اخلاقی نیست؛ او شخصیتی است که شادی، هراس، لجاجت و شوقش در رفتارهای کوچک و ملموس نمود پیدا میکند.
پیوند بوجی و کاگه رابطهٔ بوجی و کاگه، قلب تپندهٔ مجموعه است. آشنایی این دو از تفاوتهای فراوانشان نیرو میگیرد: یکی شاهزادهای تنهاست که دیگران تواناییاش را انکار میکنند و دیگری موجودی از جهانی متفاوت است که تجربههای تلخی پشت سر گذاشته. پیوندشان نه با اعتماد فوری و بیدلیل، بلکه از راه برخوردهای تدریجی شکل میگیرد.
هر یک چیزی را در دیگری میبیند که اطرافیان نادیده گرفتهاند؛ همین نگاه متقابل، دوستی آنها را باورپذیر و دلنشین میکند. کاگه در داستان فقط همراهی برای بوجی یا وسیلهای برای توضیح موقعیتها نیست. او شخصیت و زخمهای خود را دارد و حضورش به روایت امکان میدهد حمایت را رابطهای دوسویه نشان دهد.
گاهی او به بوجی یاری میرساند و گاهی خود به امید و پیوندی نیازمند میشود که شاهزادهٔ جوان فراهم میکند. لحظههای مشترک آنها از شیرینترین بخشهای سریالاند، اما اثر رابطهشان به لطافت محدود نمیماند: در دل ماجراهای پرخطر نیز حضور یک همراه وفادار معنای تازهای به شجاعت میدهد. رنگ، حرکت و زبان تصویر طراحی بصری «Ranking of Kings» یکی از برجستهترین ویژگیهای آن است.
« پیوند بوجی و کاگه رابطهٔ بوجی و کاگه، قلب تپندهٔ مجموعه است. »
شخصیتها و اجرا
چهرههای ساده، اندامهای اغراقشده و حالوهوای قصهوار ممکن است در ابتدا مخاطب را به یاد حکایتهای کودکانه بیندازند، اما این ظاهر همواره با محتوای داستان همخوان نیست. تضاد میان تصویرهای نرم و رنگارنگ با خشونت، اندوه و پیچیدگیهای اخلاقی، به اثر هویتی متمایز میبخشد. سریال از ظاهر فریبندهاش برای کماهمیتکردن تلخیها استفاده نمیکند؛ برعکس، همین لطافت بصری گاهی آسیبپذیری شخصیتها را آشکارتر میسازد.
انیمیشن نیز در لحظههای آرام و پرتحرک توانایی خود را نشان میدهد. حالت چهرهها، مکثها و حرکات بدن، بار عاطفی صحنهها را به دوش میکشند؛ بهخصوص در صحنههایی که بوجی فرصت بیان کلامی ندارد. در بخشهای اکشن، حرکتها انرژی و وضوح دارند و نبردها صرفاً نمایش قدرت نیستند؛ اغلب به تفاوت سبکها، محدودیتها و انتخابهای شخصیتها گره میخورند.
این کیفیت تصویری، جهان عجیب داستان را زنده میکند و میان لحظههای احساسی و ماجراجویی پیوندی طبیعی میسازد. شخصیتی فراتر از خوب و بد یکی از کوششهای جاهطلبانهٔ سریال، پرهیز از تقسیم سادهٔ شخصیتها به قهرمانان پاک و شروران یکسره پلید است. بسیاری از چهرهها در آغاز با تصویری روشن و گاه قطعی معرفی میشوند، اما با گسترش روایت، انگیزهها و تناقضهایشان آشکارتر میشود.
این رویکرد به جهان داستان عمق میدهد و تماشاگر را وامیدارد میان نیت، پیامد و گذشتهٔ آدمها تمایز بگذارد. در نتیجه، داوری دربارهٔ برخی شخصیتها آسان نمیماند و همین دشواری میتواند بحثبرانگیز باشد. البته تلاش برای بخشیدن زمینه و توضیح به رفتارها همیشه به تعادل نمیرسد. گاهی روایت چنان میکوشد برای هر کنش، پیشینهای فراهم کند که مسئولیت اخلاقی شخصیتها کمرنگ به نظر میرسد.
« تضاد میان تصویرهای نرم و رنگارنگ با خشونت، اندوه و پیچیدگیهای اخلاقی، به اثر هویتی متمایز میبخشد. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
بعضی افراد از پیامد تصمیمهایشان آسانتر از حد انتظار عبور میکنند و این گذشت، بهویژه پس از رخدادهای سنگین، ممکن است برای مخاطب قانعکننده نباشد. سریال پیچیدگی را دوست دارد، اما گاه پیچیدگی را با سبککردن پیامدها اشتباه میگیرد؛ ضعفی که اثرگذاری برخی کشمکشها را کاهش میدهد. ریتمی که در نیمهٔ دوم تزلزل میکند بخش آغازین، با تمرکز عاطفی روشن بر بوجی و مسیر دشوار او، ریتمی گیرا دارد.
اطلاعات جهان داستان بهتدریج عرضه میشوند و هر تحول تازه، کنجکاوی دربارهٔ شخصیتها و جایگاهشان را افزایش میدهد. اما با پیشروی ماجرا، انبوهی از رخدادهای نامعمول و جابهجاییهای روایی گاه تمرکز را پراکنده میکنند. سریال چندین خط داستانی و انگیزه را به حرکت درمیآورد، ولی همیشه فرصت کافی برای پیوندزدن آنها به یکدیگر یا پرداختن به پیامدهایشان نمییابد.
این مسئله در نیمهٔ دوم آشکارتر میشود؛ بخشهایی کش میآیند و بعضی تغییر مسیرها چنان پشت سر هم رخ میدهند که انسجام کلی آسیب میبیند. پیچیدگی بهخودیخود عیب نیست، اما هنگامی که توضیحها، افشاگریها و حادثههای تازه بیش از ظرفیت دراماتیک روایت شوند، تماشاگر ممکن است بهجای همراهی عاطفی، سرگرم مرتبکردن اطلاعات شود.
بااینحال، افت ریتم اثر را کاملاً از جذابیت تهی نمیکند: شخصیتهای دوستداشتنی و لحظههای عاطفی نیرومند همچنان بخش مهمی از توجه مخاطب را حفظ میکنند. احساسات، امید و بهای سادگی «Ranking of Kings» بارها از مسیرهای مستقیم و صادقانه به احساسات مخاطب نزدیک میشود. اندوه بوجی، امیدی که در دوستی او با کاگه شکل میگیرد و دشواری اعتمادکردن به دیگران، اغلب بیپرده و اثرگذارند.
« ریتمی که در نیمهٔ دوم تزلزل میکند بخش آغازین، با تمرکز عاطفی روشن بر بوجی و مسیر دشوار او، ریتمی گیرا دارد. »
قوتها و کاستیها
گاهی این صراحت به سود سریال تمام میشود؛ اثر از پنهانکردن عاطفه پشت پیچیدگیهای نمایشی پرهیز میکند و به مخاطب اجازه میدهد همراه شخصیتها شاد یا اندوهگین شود. همین ویژگی توضیح میدهد که چرا لحظههای کوچک و انسانی آن میتوانند بیش از برخی رخدادهای بزرگ در ذهن بمانند. در سوی دیگر، صراحت عاطفی همیشه با ظرافت یکسان همراه نیست.
بعضی موقعیتها بهجای آنکه از دل کنش شخصیتها به نتیجه برسند، بیش از اندازه بر اثرگذاری احساسی تکیه میکنند. پایانبندی بخشهای روایی نیز گاه میکوشد احساس آشتی یا امید را پیش از آنکه همهٔ پرسشهای اخلاقی حل شده باشند برجسته کند. این انتخاب برای برخی مخاطبان دلگرمکننده است و برای برخی دیگر شتابزده جلوه میکند.
ارزش سریال در آن است که خوشبینی را از راه انکار سختیها نمیسازد، هرچند همیشه در سنجیدن امید با پیامدهای واقعی موفق نیست. جمعبندی «Ranking of Kings» اثری خیالپردازانه و عاطفی است که از قهرمانی کوچک، داستانی دربارهٔ کرامت، شجاعت و نگاه دوباره به مفهوم قدرت میسازد. طراحی چشمنواز، انیمیشن پرتحرک و پیوند گرم بوجی و کاگه، آن را به مجموعهای بهیادماندنی بدل میکند؛ مجموعهای که ظاهر سادهاش را با ماجراهایی تلخ و پرسشهایی اخلاقی همراه میسازد.
در مقابل، پراکندگی روایی، افت ریتم در نیمهٔ دوم و آسانگرفتن پیامد برخی تصمیمها از انسجام آن میکاهند. با وجود این لغزشها، نیروی انسانی داستان پابرجا میماند. بوجی قهرمانی دوستداشتنی است، نه چون همیشه پیروز میشود، بلکه چون در برابر داوری ناعادلانهٔ دیگران میکوشد خودش باقی بماند.
« همین ویژگی توضیح میدهد که چرا لحظههای کوچک و انسانی آن میتوانند بیش از برخی رخدادهای بزرگ در ذهن بمانند. »
جمعبندی
سریال در بهترین لحظههایش یادآوری میکند که نیرومندی الزاماً به معنای غلبه بر دیگران نیست؛ گاهی در توان ادامهدادن، مهربانماندن و دیدن ارزش کسانی نهفته است که جهان بهسادگی از کنارشان میگذرد.
ثبت دیدگاه