وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

میان آب و آستانه‌ی بزرگسالی «No Breathing» در ظاهر فیلمی درباره‌ی شنا و رقابت‌های ورزشی است، اما علاقه‌ی اصلی‌اش به لحظه‌ای بازمی‌گردد که نوجوان باید میان گریز از مسئولیت و پذیرفتن خویشتن یکی را انتخاب کند. شنا در این‌جا فقط رشته‌ای ورزشی یا زمینه‌ای برای نمایش تمرین و مسابقه نیست؛ استعاره‌ای است از مهار نفس، تحمل فشار و یافتن ریتمی که فرد بتواند با آن به پیش برود.

فیلم این مضمون را با ملودرام جوانانه، رقابت، دوستی و کشش عاطفی درمی‌آمیزد و می‌کوشد از دل این عناصر، روایتی درباره‌ی رشد و بازسازی شخصی بسازد. اثر، ساخته‌ی Jo Yong-sun، محصول کره‌ی جنوبی در سال ۲۰۱۳ است و Seo In-guk، Lee Jong-suk و Kwon Yuri در آن نقش‌آفرینی می‌کنند. «No Breathing» از همان ابتدا روشن می‌کند که قصد ندارد به درامی ورزشی سخت‌گیرانه و واقع‌گرا بدل شود؛ فضای آن بیشتر به فیلم‌های جوان‌پسند و سرگرم‌کننده نزدیک است، با لحنی که میان هیجان مسابقه، شوخی و احساسات رمانتیک نوسان می‌کند.

همین انتخاب، هم سرچشمه‌ی جذابیت فیلم است و هم محدودیت مهم آن. روایت آشنا، با کششی انسانی محور داستان دو شناگر با خلق‌وخو و موقعیت‌های متفاوت است. Won-il، استعداد درخشانی که پس از فقدانی خانوادگی از شنا فاصله گرفته، بی‌اعتنا و بی‌قرار به نظر می‌رسد؛ در سوی دیگر، Woo-sang شناگری منضبط و جاه‌طلب است که عادت دارد موفقیت را با پیروزی بسنجد.

بازگشت Won-il به مسیر ورزش و برخورد دوباره‌ی این دو، رقابتی قدیمی را زنده می‌کند. حضور Jung-eun، دوست دوران کودکی آن‌ها، نیز لایه‌ای عاطفی به این کشمکش می‌افزاید. این طرح به‌خودی‌خود تازگی چندانی ندارد. مخاطب با آشنایی نسبی با سینمای ورزشی و درام‌های نوجوانانه می‌تواند بسیاری از مسیرهای کلی را حدس بزند: رقیبانی که ناچار به شناخت یکدیگر می‌شوند، دشواری‌های تمرین، تردید درباره‌ی هدف و کوشش برای عبور از گذشته.

« همین انتخاب، هم سرچشمه‌ی جذابیت فیلم است و هم محدودیت مهم آن. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

بااین‌حال، قابل‌پیش‌بینی‌بودن الزاماً روایت را بی‌اثر نمی‌کند. فیلم بیشتر از آن‌که بر غافلگیری تکیه کند، به تدریجِ رابطه‌ها و تغییر نگاه شخصیت‌ها دل می‌بندد؛ نقطه‌ی قوتش نه در طرحی تازه، بلکه در لحظه‌هایی است که رقابت رفته‌رفته رنگ رفاقت می‌گیرد. رقابت و رفاقت؛ قلب تپنده‌ی فیلم بهترین ایده‌ی فیلم، پیوند دادن رقابت ورزشی با رابطه‌ای است که از خصومت و سوءتفاهم آغاز می‌شود.

Won-il و Woo-sang تنها دو حریف در استخر نیستند؛ هر یک تصویری متفاوت از موفقیت پیش روی دیگری می‌گذارند. یکی با استعداد و بی‌قیدی‌اش نظم سخت‌گیرانه‌ی دیگری را به پرسش می‌کشد و دیگری، با انضباط و تمرکزش، یادآور می‌شود که توانایی خام به‌تنهایی برای بازگشت کافی نیست. تقابل آن‌ها از این رو ظرفیت دراماتیک دارد که رقابت، هم مانع نزدیکی‌شان است و هم زمینه‌ی شناخت متقابلشان.

فیلم در پرداخت این رابطه، بیش از آن‌که به گفت‌وگوهای پیچیده یا تحلیل روان‌شناختی تکیه کند، از رفتارهای روزمره، کل‌کل‌ها و موقعیت‌های مشترک بهره می‌برد. این انتخاب گاه ساده‌انگارانه است، اما به پیوند دو شخصیت گرمایی قابل‌قبول می‌دهد. رابطه‌ی آن‌ها ناگهان و بی‌مقدمه دگرگون نمی‌شود؛ نزدیکی‌شان به‌تدریج شکل می‌گیرد و همین روند، برای مخاطبی که به قصه‌های رفاقت و رقیبان دیرینه علاقه دارد، از بخش‌های دلنشین اثر است.

شخصیت‌ها و بازی‌ها Seo In-guk در نقش Won-il، وجهی سرزنده و آشفته به شخصیت می‌بخشد. بازی او در لحظه‌های سبک‌تر، به‌خصوص زمانی که رفتارهای بی‌پروا و واکنش‌های ناگهانی شخصیت در مرکز صحنه قرار می‌گیرد، به فیلم انرژی می‌دهد. شوخی‌های او همیشه به‌درستی فرود نمی‌آیند، اما حضورش مانع از آن می‌شود که Won-il صرفاً به نوجوانی غمگین و گرفتار گذشته تقلیل پیدا کند.

« بااین‌حال، قابل‌پیش‌بینی‌بودن الزاماً روایت را بی‌اثر نمی‌کند. »

شخصیت‌ها و اجرا

پشت سرزندگی او نوعی اندوه فروخورده دیده می‌شود که به شخصیت عمق می‌بخشد، هرچند فیلم همیشه فرصت نمی‌کند این لایه را به اندازه‌ی کافی بپرورد. Lee Jong-suk در نقش Woo-sang تضادی سودمند با او می‌سازد. شخصیتش سردتر، حسابگرتر و گرفتارتر در میل به پیروزی است. همین تفاوت، صحنه‌های مشترک دو بازیگر را تماشایی‌تر می‌کند؛ کشش فیلم تا اندازه‌ی زیادی از فاصله‌ی میان دو شیوه‌ی بازی و دو نوع حضور آن‌ها می‌آید.

Kwon Yuri نیز در نقش Jung-eun به جمع اصلی حال‌وهوایی متعادل‌تر می‌دهد. او صرفاً حلقه‌ی اتصال دو رقیب نیست، اما فیلمنامه در بعضی لحظه‌ها بیش از حد از جایگاه عاطفی‌اش برای پیش‌بردن رقابت میان آن دو استفاده می‌کند. در نتیجه، شخصیت او گاهی از استقلال لازم فاصله می‌گیرد و به ابزاری روایی بدل می‌شود.

ورزش بر پرده؛ هیجان و محدودیت واقع‌گرایی شنا، برخلاف بسیاری از ورزش‌های گروهی، در سکوت و تمرکز پیش می‌رود. فیلم می‌تواند از این ویژگی برای ساختن لحظه‌هایی پرتنش استفاده کند: بدن‌هایی که خود را به آب می‌سپارند، نفس‌هایی که باید مهار شوند و رقابتی که گاه در فاصله‌ای بسیار اندک تعیین تکلیف می‌شود.

عنوان اثر نیز با همین جهان پیوند دارد و مفهوم نفس‌کشیدن را به تجربه‌ی جسمانی و عاطفی شخصیت‌ها گره می‌زند. در این معنا، استخر جایی برای نمایش صرف مهارت نیست؛ میدان سنجش اراده و بازگشت به خویشتن است. با این همه، «No Breathing» بیش از آن‌که به جزئیات فنی شنا یا واقعیت دشوار ورزش قهرمانی علاقه‌مند باشد، از آن برای ساختن چارچوبی آشنا بهره می‌گیرد.

« Lee Jong-suk در نقش Woo-sang تضادی سودمند با او می‌سازد. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

تمرین و مسابقه زمینه‌ای برای مواجهه‌ی شخصیت‌ها با ترس‌ها و جاه‌طلبی‌هایشان فراهم می‌کند، اما گاه خود ورزش زیر سایه‌ی ملودرام، رابطه‌ی عاشقانه و لحظه‌های نمایشی قرار می‌گیرد. بنابراین تماشاگر نباید انتظار اثری دقیق و موشکافانه درباره‌ی شیوه‌ی تمرین، فشار حرفه‌ای یا منطق رقابت‌های شنا داشته باشد.

فیلم بیشتر قصه‌ی جوانانی است که شنا می‌کنند، تا روایتی عمیق درباره‌ی خودِ ورزش. لحن کمدی و لغزش‌های اجرایی کمدی فیلم از تفاوت شخصیت‌ها و اصطکاک میان آن‌ها نیرو می‌گیرد. این سرچشمه بالقوه غنی است: Won-il با رفتار نامنظمش می‌تواند نظم خشک Woo-sang را برهم بزند و موقعیت‌های طنزآمیز پدید آورد.

شماری از این لحظه‌ها، به‌ویژه به واسطه‌ی بازی Seo In-guk، سرزندگی خوشایندی دارند و به فیلم اجازه می‌دهند در فضای سنگین ملودرام گرفتار نماند. اما شوخی‌ها همیشه از دل شخصیت و موقعیت بیرون نمی‌آیند. بعضی صحنه‌های شلوغ، واکنش‌های اغراق‌آمیز و شوخی‌های کش‌دار چنان آشکار برای خنداندن طراحی شده‌اند که اثر طبیعی خود را از دست می‌دهند.

هرگاه فیلم برای تأکید بر بانمکی یک موقعیت بیش از اندازه مکث می‌کند، ریتمش آسیب می‌بیند و لحن میان کمدی و درام ناپایدار می‌شود. این نوسان گاهی دلپذیر است، اما در بخش‌هایی به تکرار و تصنع می‌انجامد. ریتم و ساختار دراماتیک «No Breathing» نزدیک به دو ساعت زمان دارد، اما همه‌ی این زمان با نیرویی یکسان پیش نمی‌رود.

« فیلم بیشتر قصه‌ی جوانانی است که شنا می‌کنند، تا روایتی عمیق درباره‌ی خودِ ورزش. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

بخش‌هایی که بر شکل‌گیری رابطه‌ها و بازگشت تدریجی شخصیت‌ها به شنا متمرکزند، جذابیت خود را حفظ می‌کنند؛ در مقابل، برخی صحنه‌ها بیش از اندازه بر احساسات یا شوخی‌هایی مکث می‌کنند که پیش‌تر پیام خود را رسانده‌اند. حاصل آن است که فیلم در مقاطعی کش‌دار به نظر می‌رسد، به‌ویژه برای مخاطبی که انتظار دارد رقابت ورزشی زودتر به مرکز روایت بازگردد.

این کندی فقط به طول صحنه‌ها مربوط نیست؛ از آشنایی بیش از حد مسیر داستان نیز سرچشمه می‌گیرد. چون مقصد کلی روایت از همان ابتدا چندان مبهم نیست، فیلم باید با ظرافت شخصیت‌پردازی یا دقت در جزئیات، توجه مخاطب را حفظ کند. هرجا رابطه‌ها به‌تدریج بسط می‌یابند، این راهبرد موفق است؛ اما هرجا اثر به کلیشه‌های آشنای نوجوانانه تکیه می‌کند، انرژی‌اش فروکش می‌کند.

جمع‌بندی «No Breathing» فیلمی سبک، جوان‌پسند و خوش‌قلب است که جذابیت اصلی‌اش را از ترکیب رقابت و رفاقت، تضاد میان دو شخصیت مرکزی و بازی پرانرژی Seo In-guk می‌گیرد. رابطه‌ها به‌تدریج شکل می‌گیرند و شنا به بستری برای پرداختن به بازگشت، پشتکار و گذر از نوجوانی بدل می‌شود. در برابر این امتیازها، داستان تازگی محدودی دارد، مسیرش تا اندازه‌ای پیش‌بینی‌پذیر است و شوخی‌ها و صحنه‌های شلوغ گاه زورکی جلوه می‌کنند.

ریتم نیز همیشه متناسب با ظرفیت قصه نیست. بااین‌حال، فیلم برای تماشاگرانی که از درام‌های ورزشیِ جوانانه و روایت‌های رقیبانِ در حال تبدیل‌شدن به دوست لذت می‌برند، تجربه‌ای شیرین و آسان‌تماشا فراهم می‌کند. اثر نه می‌کوشد تصویری واقع‌گرایانه و پیچیده از ورزش قهرمانی ارائه دهد و نه ادعای نوآوری در داستان دارد.

« این کندی فقط به طول صحنه‌ها مربوط نیست؛ از آشنایی بیش از حد مسیر داستان نیز سرچشمه می‌گیرد. »

جمع‌بندی

ارزشش بیشتر در حس‌وحال دلنشین و همراهی با جوانانی است که می‌آموزند پیروزی، تنها به پیشی‌گرفتن از دیگری وابسته نیست.