وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

بازگشت به اترنیا؛ میان اسطوره و نوستالژی «Masters of the Universe» از همان نقطه‌ای آغاز می‌کند که برای احیای یک جهان افسانه‌ای مناسب به نظر می‌رسد: بازگشت. شاهزاده آدام پس از پانزده سال دوری، با راهنمایی شمشیر قدرت به اترنیا بازمی‌گردد؛ سرزمینی که نه‌فقط از خانه و خانواده‌اش، بلکه از نظم پیشین خود نیز محروم شده است.

اسکلتور بر آن فرمان می‌راند و آدام ناچار است با گذشته‌ای که از آن گریخته روبه‌رو شود. این بازگشت، در سطح روایی، زمینه‌ای آشنا برای ماجرایی حماسی فراهم می‌آورد؛ اما در سطحی عاطفی‌تر، پرسشی ساده و مؤثر را پیش می‌کشد: آیا تعلق به یک سرزمین و یک خاندان، به‌تنهایی برای پذیرفتن مسئولیت کافی است؟

فیلم به‌جای آن‌که آدام را از ابتدا قهرمانی کامل و آماده نشان دهد، او را در آستانهٔ انتخابی دشوار قرار می‌دهد. تبدیل‌شدن به هی‌من صرفاً به دست‌آوردن نیرویی خارق‌العاده نیست؛ پذیرش تعهدی است که همراه آن می‌آید. همین ایده، به روایت سرگرم‌کنندهٔ فیلم لایه‌ای انسانی می‌بخشد و مانع می‌شود ماجراجویی‌اش تنها رشته‌ای از نبردها و نمایش قدرت باشد.

البته این مضمون همیشه با ظرافت پیش نمی‌رود، اما در بهترین لحظات، به داستان محور اخلاقی روشنی می‌دهد. قهرمانی که باید خود را بشناسد نیکلاس گالیتزین در نقش آدام، میان آسیب‌پذیری و توانمندی تعادل برقرار می‌کند. حضور او کمک می‌کند شخصیت از یک پیکرهٔ صرفاً اسطوره‌ای فاصله بگیرد و به انسانی بدل شود که باید با ترس، تردید و احساس مسئولیت کنار بیاید.

« اسکلتور بر آن فرمان می‌راند و آدام ناچار است با گذشته‌ای که از آن گریخته روبه‌رو شود. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

این جنبه برای فیلم اهمیت دارد، زیرا خطر اصلی چنین داستانی آن است که قهرمان تنها به ظاهر باشکوه و قدرت بدنی‌اش تقلیل یابد. آدام زمانی برای تماشاگر جذاب‌تر می‌شود که روشن است قدرت، پاسخ همهٔ پرسش‌های او نیست. تیلا، با بازی کامیلا مندس، و دانکن، با بازی ادریس البا، در شکل‌گیری این مسیر نقشی اساسی دارند.

تیلا صرفاً همراهی برای پیشبرد مأموریت نیست؛ حضورش یادآور پیوندهای قدیمی آدام با اترنیاست و رابطهٔ میان آن دو، بخشی از بار عاطفی قصه را بر دوش می‌کشد. دانکن نیز با تجربه و صلابتش، میان نسل پیشین و قهرمانی که باید شکل بگیرد پلی می‌سازد. گروه بازیگران، در مجموع، انرژی مناسبی به جهان فیلم می‌دهد؛ اما تعدد شخصیت‌ها گاهی مجال کافی برای پرداخت مستقل به هرکدام باقی نمی‌گذارد.

رابطه‌ها بیش از آن‌که همیشه به عمق برسند، در خدمت حرکت سریع ماجرا قرار می‌گیرند. اترنیا؛ جهانی برای دیدن و خیال‌کردن از مهم‌ترین امتیازهای فیلم، ساختن فضایی است که می‌خواهد هم خیال‌انگیز باشد و هم یادآور جهان آشنای مجموعه. اترنیا به‌صورت سرزمینی رنگارنگ و پر از تضاد جلوه می‌کند؛ جایی که قلعه‌ها، نیروهای جادویی و نشانه‌های علمی‌تخیلی در کنار هم قرار می‌گیرند.

این ترکیب، به فیلم هویتی تصویری می‌بخشد که با واقع‌گرایی سرد و یکدست بسیاری از آثار ابرقهرمانی تفاوت دارد. در این جهان، اغراق نه عیبِ پنهان‌شدنی، بلکه بخشی از دستور زبان داستان است. بااین‌حال، بازآفرینی تصویریِ یک دنیای محبوب همیشه میان دو خواسته گرفتار می‌شود: احترام به خاطرهٔ مخاطب قدیمی و ساختن تجربه‌ای مستقل برای تماشاگر تازه‌وارد.

« آدام زمانی برای تماشاگر جذاب‌تر می‌شود که روشن است قدرت، پاسخ همهٔ پرسش‌های او نیست. »

شخصیت‌ها و اجرا

فیلم در بسیاری از لحظات از رنگ، شکوه و بزرگی اترنیا بهره می‌گیرد تا حس ماجراجویی را زنده کند؛ ولی هرجا که تصویر صرفاً برای یادآوری یک نشانه یا جلب توجه به جزئیات آشنا به کار می‌رود، خطر تبدیل جهان به ویترینی از ارجاع‌ها پدیدار می‌شود. اترنیا زمانی زنده‌تر است که به مکان وقوع کنش و کشمکش بدل شود، نه فقط مجموعه‌ای از چشم‌اندازهای پرزرق‌وبرق.

نوستالژی؛ نیروی محرک و دام روایت فیلم آشکارا با میراث مجموعهٔ «هی‌من» گفت‌وگو می‌کند. این گفت‌وگو برای دوست‌داران قدیمی جذاب است؛ زیرا جزئیات آشنا، لحن خاطره‌انگیز و نشانه‌های جهان داستانی، نوعی پیوند میان گذشته و اکنون ایجاد می‌کنند. اما ارجاع، اگر بیش از اندازه خودنمایی کند، می‌تواند جای قصه را بگیرد.

در بخش‌هایی از فیلم، روایت چنان می‌کوشد توجه مخاطب را به آشنایی‌هایش جلب کند که تمرکز از تجربهٔ جاری داستان منحرف می‌شود. به‌جای آن‌که همهٔ عناصر در مسیر رشد آدام و بحرانی که اترنیا را فراگرفته قرار گیرند، بعضی از آن‌ها بیشتر به نمایش دانسته‌های فیلم دربارهٔ میراث خودش شباهت دارند.

این مسئله در کنار شلوغی روایت، بر ریتم نیز اثر می‌گذارد. داستان، شخصیت‌ها و موقعیت‌های متعددی را در زمانی نسبتاً طولانی پیش می‌برد، اما همهٔ آن‌ها به یک اندازه ضروری یا پرورده نیستند. فیلم گاه میان معرفی جهان، پیش‌برد ماجرا و شوخی با قراردادهای خودش در رفت‌وآمد است. حاصل، اثری است که در لحظات پرتحرک سرگرم‌کننده می‌ماند، اما نمی‌تواند در تمام مسیر همان تازگی و شتاب آغازین را حفظ کند.

« اترنیا زمانی زنده‌تر است که به مکان وقوع کنش و کشمکش بدل شود، نه فقط مجموعه‌ای از چشم‌اندازهای پرزرق‌وبرق. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

لحن؛ جدیت در برابر بازیگوشی یکی از دشوارترین انتخاب‌های فیلم، تعیین نسبت میان حماسه و طنز است. جهان هی‌من از اساس ظرفیت اغراق، رنگ‌آمیزی و شوخی با عظمت قهرمانانه را دارد. چنین دنیایی اگر بیش از حد جدی گرفته شود، ممکن است سنگین و مصنوعی جلوه کند؛ و اگر همه‌چیز به شوخی بدل شود، خطر ازدست‌رفتن تأثیر عاطفیِ خطرها و فداکاری‌ها وجود دارد.

«Masters of the Universe» همواره در یافتن حد میانه موفق نیست. برخی شوخی‌ها به فیلم سبکی و سرزندگی می‌بخشند، اما در موقعیت‌هایی دیگر، فاصلهٔ میان لحن طنزآمیز و لحظهٔ جدی چنان محسوس است که تماشاگر برای پذیرفتن اهمیت عاطفی صحنه مکث می‌کند. از سوی دیگر، فیلم گاهی از همان جسارت و شیرینیِ اغراق‌آمیزی که می‌تواند امضای چنین ماجرایی باشد فاصله می‌گیرد.

به همین دلیل، لحظات حماسی‌اش همیشه آن‌قدر رها و بازیگوش نیستند که جهان قصه اقتضا می‌کند. نقدی که به خودآگاهانه‌بودن و سنگینی برخی بخش‌ها وارد می‌شود، از همین‌جا سرچشمه می‌گیرد: فیلم می‌داند که میراثش گاه مضحک و اغراق‌شده به نظر می‌رسد، اما همیشه تصمیم نمی‌گیرد با تمام وجود این ویژگی را بپذیرد.

نتیجه، لحنی است که میان احترام، شوخی و جدیت در نوسان می‌ماند. همدلی؛ هستهٔ انسانی ماجراجویی در میان شمشیرها، قدرت‌های فراطبیعی و نبرد بر سر سرنوشت اترنیا، پیام همدلی و مهربانی، وجه انسانی فیلم را شکل می‌دهد. ارزش قهرمان در این‌جا فقط با نیروی جسمانی یا توانایی شکست‌دادن دشمن سنجیده نمی‌شود؛ نحوهٔ رفتار او با همراهان و انتخاب‌هایی که برای دیگران می‌کند نیز اهمیت دارد.

« لحن؛ جدیت در برابر بازیگوشی یکی از دشوارترین انتخاب‌های فیلم، تعیین نسبت میان حماسه و طنز است. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

این نگاه، برای داستانی دربارهٔ «نیرومندترین مرد جهان» انتخابی معنادار است: قدرت، زمانی ارزشمند می‌شود که به محافظت و مسئولیت پیوند بخورد. بااین‌همه، مضمون اخلاقی فیلم همیشه به اندازهٔ کافی در شخصیت‌پردازی ریشه نمی‌دواند. ایدهٔ مهربانی و همدلی روشن است، اما گاهی شخصیت‌ها فرصت لازم را برای پیچیده‌ترشدن پیدا نمی‌کنند.

برخی از آنان بیشتر نمایندهٔ نقشی مشخص در ماجراجویی‌اند تا انسان‌هایی با تناقض‌ها و خواسته‌های مستقل. اگر فیلم برای رابطه‌ها و دگرگونی درونی شخصیت‌ها مکث بیشتری در نظر می‌گرفت، پیام مرکزی‌اش نه‌فقط دلنشین، بلکه عمیق‌تر و ماندگارتر می‌شد. سرگرمی زیر سایهٔ تجارت ساختن فیلمی بر پایهٔ مجموعه‌ای شناخته‌شده، به‌خودی‌خود نقطه‌ضعف نیست؛ بسیاری از جهان‌های محبوب ظرفیت داستان‌گویی تازه دارند.

مسئله زمانی پیش می‌آید که مخاطب احساس کند هر انتخاب خلاقانه، پیش از هر چیز باید به حفظ و گسترش یک دارایی تجاری خدمت کند. در «Masters of the Universe» گاهی همین تردید پدیدار می‌شود: آیا هر شخصیت و ارجاع به ضرورت دراماتیک خود در فیلم حاضر است، یا قرار است دامنهٔ جهان را برای ادامه‌های احتمالی گسترش دهد؟

این حس تبلیغاتی، بیش از آن‌که از یک صحنهٔ خاص برخیزد، از ازدحام عناصر و کمبود فرصت برای پرداخت عمیق‌تر حاصل می‌شود. وقتی فیلم به‌جای تمرکز بر بحران آدام و رابطه‌هایش، مدام نشانه‌ای دیگر از جهان بزرگ‌تر را به رخ می‌کشد، قصه از مرکز ثقل عاطفی خود دور می‌شود. بااین‌حال، حضور گروه بازیگران پرانرژی و فضای خیال‌پردازانه مانع می‌شود فیلم کاملاً به نمایشگاهی بی‌روح تبدیل شود.

« بااین‌همه، مضمون اخلاقی فیلم همیشه به اندازهٔ کافی در شخصیت‌پردازی ریشه نمی‌دواند. »

جمع‌بندی

شور اجرا، در بسیاری از لحظات، به آن جان می‌دهد؛ حتی اگر همهٔ اجزای روایت به یک اندازه قانع‌کننده نباشند. جمع‌بندی «Masters of the Universe» ماجراجویی‌ای پرزرق‌وبرق و سرشار از ظرفیت‌های جذاب است که از بازگشت شاهزاده آدام به اترنیا، داستانی دربارهٔ هویت، مسئولیت و پیوند با دیگران می‌سازد.

جهان بصری خیال‌انگیز، بازیگران پرانرژی و پیام انسانیِ همدلی، آن را به اثری سرگرم‌کننده بدل می‌کنند؛ درحالی‌که شلوغی روایت، ارجاع‌های گاه بیش‌ازحد و نوسان لحن، از انسجام و عمقش می‌کاهند. فیلم در بهترین لحظات، با آغوش باز به اغراق و گرمای دنیای خود نزدیک می‌شود؛ در لحظات کم‌اثرتر، میان جدی‌بودن و شوخی با میراثش سرگردان می‌ماند.

حاصل، اثری است که بیش از آن‌که بازآفرینی بی‌نقص یک اسطوره باشد، دعوتی رنگارنگ به بازگشت به آن است؛ دعوتی که جذابیت دارد، هرچند همهٔ وعده‌هایش را به یک اندازه برآورده نمی‌کند.

« شور اجرا، در بسیاری از لحظات، به آن جان می‌دهد؛ حتی اگر همهٔ اجزای روایت به یک اندازه قانع‌کننده نباشند. »