وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

کمدی رمانتیک بر مدار یک اشتباه «Man Up» ساختهٔ بن پالمر، کمدی رمانتیکی بریتانیایی است که از موقعیتی ساده و آشنا آغاز می‌شود: نانسی، زنی سی‌وچهارساله و دل‌زده از قرارهای بی‌نتیجه، در راه دیدار با خانواده‌اش با جک روبه‌رو می‌شود؛ مردی که او را با قرار ازپیش‌هماهنگ‌شده‌اش اشتباه گرفته است.

نانسی به‌جای آنکه همان دم حقیقت را روشن کند، دروغی کوچک را می‌پذیرد و یک قرار اشتباهی، شبی پرحادثه می‌سازد. فیلم‌نامهٔ تس موریس بر همین فرضیهٔ کم‌وبیش نامحتمل بنا شده، اما قصد ندارد واقع‌گرایی مو‌به‌مو را بهانهٔ اصلی لذت تماشاگر کند. مهم‌تر از باورپذیریِ مطلقِ موقعیت، سرعتی است که دو شخصیت را به گفت‌وگو و واکنش وامی‌دارد.

نانسی؛ بدبینی به‌مثابه سپر نانسی از آن شخصیت‌هایی نیست که با ورود به قصه ناگهان به نسخه‌ای بی‌نقص و دلربا از خود بدل شوند. خستگی او از قرارهای ناموفق، تنها یک دستاویز برای ساختن شوخی نیست؛ بخشی از شیوه‌ای است که با آن فاصله‌اش را از امیدهای ساده‌لوحانه حفظ می‌کند. تندی زبان و بی‌حوصلگی‌اش گاه آدم را پس می‌زند، اما همین واکنش‌ها نشان می‌دهد که پشت بدبینی او نوعی آسیب‌پذیری و میل به ارتباط پنهان است.

« نانسی به‌جای آنکه همان دم حقیقت را روشن کند، دروغی کوچک را می‌پذیرد و یک قرار اشتباهی، شبی پرحادثه می‌سازد. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

فیلم این تناقض را به نیرویی کمدی تبدیل می‌کند: نانسی می‌خواهد وانمود کند چیزی برایش اهمیت ندارد، حال آنکه هر برخورد تازه می‌تواند همان نقاب را اندکی کنار بزند. این پرداخت، شخصیت او را از الگوی آشنای قهرمان رمانتیکِ همیشه دوست‌داشتنی دور می‌کند. البته فیلم در همهٔ لحظه‌ها به عمق روانی او نمی‌رسد و گاهی رفتارهایش بیش از آنکه از تحولی درونی برخیزند، برای پیش بردن موقعیت‌های خنده‌دار به کار می‌آیند.

بااین‌همه، حضور لِیک بل به نانسی انرژی و نوسان می‌بخشد؛ می‌توان هم از لجاجتش کلافه شد و هم دریافت که این لجاجت تا چه اندازه از ترسِ دوباره ناامیدشدن می‌آید. جک و شیمی دو بازیگر در سوی دیگر، جکِ سایمون پگ شخصیتی است که شادابی‌اش با احتیاط و دل‌نگرانی درهم‌آمیخته. او نه قهرمان ایده‌آل و بی‌نقص داستان‌های عاشقانه است و نه صرفاً وسیله‌ای برای بیرون‌کشیدن نانسی از انزوایش.

طلاق و تجربه‌های گذشته به او نوعی دستپاچگی داده‌اند که با شور اجتماعی‌اش تضاد جالبی می‌سازد. پگ این دو وجه را با ظرافت کنار هم می‌نشاند؛ جک می‌تواند پرحرف و بی‌قرار باشد، اما در لحظه‌هایی نیز تردید و نیازش به پذیرفته‌شدن را نشان می‌دهد. نقطهٔ قوت اصلی فیلم، برخورد این دو شخصیت است.

« این پرداخت، شخصیت او را از الگوی آشنای قهرمان رمانتیکِ همیشه دوست‌داشتنی دور می‌کند. »

شخصیت‌ها و اجرا

بل و پگ از نظر جنس بازی و ریتم کمدی متفاوت‌اند و همین تفاوت به رابطه‌شان جان می‌دهد. نانسی اغلب با طعنه و مقاومت پیش می‌رود؛ جک با حرف‌زدن و تلاش برای سبک‌کردن فضا. فیلم به‌جای آنکه صرفاً اعلام کند این دو به هم علاقه‌مند شده‌اند، بخش مهمی از جذابیت را در دیدن واکنش‌های کوچک، مکث‌ها و تغییر لحن آن‌ها قرار می‌دهد.

این شیمی سبب می‌شود که حتی وقتی مسیر قصه به پیچ‌های آشنا می‌رسد، همراهی با شخصیت‌ها همچنان خوشایند بماند. شوخی‌ها؛ از گفت‌وگو تا آشوب «Man Up» کمدی‌ای است که بیش از هر چیز بر گفت‌وگو، موقعیت و بازی با دستپاچگی اجتماعی تکیه دارد. قرار اشتباهی، بهانه‌ای می‌شود برای آنکه دو غریبه در فضایی کوتاه ناچار شوند خودشان را به یکدیگر عرضه کنند؛ هرکدام بخشی از حقیقت را می‌گویند و بخشی را پنهان می‌کنند.

شوخی‌ها وقتی بهتر جواب می‌دهند که از همین فاصله میان ظاهر و باطن برخیزند: آنچه شخصیت می‌خواهد نشان دهد با آنچه واقعاً احساس می‌کند یکسان نیست. البته ضرباهنگ کمدی همیشه یکنواخت نیست. بعضی لحظه‌ها به‌سبب اغراق یا رفتارهای نامتعارف از بقیهٔ فیلم جدا می‌شوند و ممکن است برای تماشاگرانی که با شوخی‌های پرهیاهو همراه نیستند، چندان اثرگذار نباشند.

« بل و پگ از نظر جنس بازی و ریتم کمدی متفاوت‌اند و همین تفاوت به رابطه‌شان جان می‌دهد. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

همهٔ لطیفه‌ها نیز به یک اندازه فرود نمی‌آیند. بااین‌حال، فیلم در بهترین لحظاتش از دیالوگ‌های تند و پاسخ‌های سریع بهره می‌گیرد و اجازه می‌دهد طنز از خودِ تفاوت شخصیت‌ها بیرون بیاید، نه فقط از شوخی‌های جداافتاده. لندن و فضای جمع‌وجور فیلم فضای شهری فیلم بخشی از حال‌وهوای آن است، اما لندن در اینجا بیشتر بستری برای یک ماجرای دونفره است تا موضوعی مستقل.

حرکت میان مکان‌ها حسِ گذراندن شبی پرحادثه را تقویت می‌کند و به رابطه فرصت می‌دهد در برخوردهای پیاپی شکل بگیرد. فیلم نیز به‌جای گسترش قصه به چندین خط فرعی، تمرکز خود را عمدتاً بر نانسی و جک نگه می‌دارد؛ از همین رو، «Man Up» اثری جمع‌وجور به نظر می‌رسد و برای تماشایی سبک و بی‌تکلف مناسب است.

این جمع‌وجوری گاهی به محدودیت هم بدل می‌شود. شماری از موقعیت‌ها بیش از آنکه حاصل انتخاب‌های کاملاً طبیعی شخصیت‌ها باشند، به خدمت چرخاندن موتور قصه درمی‌آیند. بااین‌وجود، ریتم نسبتاً چابک و تمرکز بر زوج اصلی اجازه نمی‌دهد فیلم بیش از اندازه در فرعیات پراکنده شود. حس کلی اثر گرم و صمیمی است؛ نه به این معنا که از تعارض و دلخوری خالی باشد، بلکه از آن رو که حتی آشفتگی‌هایش در چارچوب یک کمدی رمانتیک خوش‌قلب باقی می‌مانند.

« همهٔ لطیفه‌ها نیز به یک اندازه فرود نمی‌آیند. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

کلیشه‌ها و پیش‌بینی‌پذیری قصهٔ سوءتفاهم، قرار اشتباهی و شکل‌گیری کشش عاطفی، از مصالح قدیمی کمدی رمانتیک است. فیلم این آشنایی را پنهان نمی‌کند و برای تازه‌بودنِ بنیادینِ روایت نیز تلاش چندانی ندارد. تماشاگر آشنا با این گونه، احتمالاً از همان ابتدا می‌تواند مسیر کلی رابطه و نوع موانعی را که سر راه آن قرار می‌گیرند حدس بزند.

این پیش‌بینی‌پذیری به‌ویژه در بخش‌هایی که قصه باید از یک برخورد خوشایند به بحران یا فاصله‌گرفتن برسد، محسوس است. اما کلیشه به‌تنهایی حکم شکست فیلم نیست. پرسش مهم‌تر این است که اثر چگونه از الگوی آشنا استفاده می‌کند. «Man Up» گاهی با آگاهی از قواعد این ژانر بازی می‌کند و در بخشی از مسیر، به‌جای آنکه همه‌چیز را تا آخرین لحظه پنهان نگه دارد، زودتر تنش را آشکار می‌کند تا از پیامدهای عاطفی و کمدی آن بهره ببرد.

این انتخاب به قصه اندکی انعطاف می‌دهد، هرچند آن‌قدر نیست که طرح کلی را از پیش‌بینی‌پذیری برهاند. در نتیجه، لذت فیلم بیشتر از اجرای بازیگران و لحظه‌های موفق آن می‌آید تا از غافلگیری روایی. جمع‌بندی «Man Up» قرار نیست تعریف تازه‌ای از کمدی رمانتیک ارائه دهد؛ امتیازش در صمیمیت، بازیگوشی و هماهنگی دو بازیگر اصلی است.

« کلیشه‌ها و پیش‌بینی‌پذیری قصهٔ سوءتفاهم، قرار اشتباهی و شکل‌گیری کشش عاطفی، از مصالح قدیمی کمدی رمانتیک است. »

جمع‌بندی

لِیک بل نانسی را با آمیزه‌ای از تندی، آسیب‌پذیری و طنز می‌سازد و سایمون پگ در نقش جک، انرژی‌ای فراهم می‌کند که گفت‌وگوهای دونفره را زنده نگه می‌دارد. فیلم در شوخی‌هایش گاهی لغزش دارد، بعضی موقعیت‌هایش اغراق‌آمیز است و قصه نیز به مسیری آشنا می‌رود؛ بااین‌حال، حضور گرم بازیگران و چند لحظهٔ واقعاً بامزه، ضعف‌هایش را تا اندازه‌ای جبران می‌کند.

اگر انتظار روایتی پیچیده، ظریف و سرشار از چرخش‌های غیرمنتظره باشد، این فیلم احتمالاً ناامیدکننده خواهد بود. اما برای تماشاگرانی که از یک کمدی رمانتیک سبک، خوش‌ریتم و متکی بر شیمی بازیگران لذت می‌برند، «Man Up» انتخابی دلنشین است: فیلمی که جذابیتش نه در تازگی طرح، بلکه در نحوهٔ گذراندن وقت با دو شخصیت ناسازگار و دوست‌داشتنی نهفته است.

« اگر انتظار روایتی پیچیده، ظریف و سرشار از چرخش‌های غیرمنتظره باشد، این فیلم احتمالاً ناامیدکننده خواهد بود. »