وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

عاشقانه‌ای بر پایهٔ پیمان نامعمول سریال ژاپنی «کیتا‌کون، عشق مشترک ما» از همان آغاز، ایده‌ای بازیگوشانه و نامتعارف را به مرکز روایت می‌آورد: سه نفر، هر یک با روحیه و پیشینه‌ای متفاوت، دل‌باختهٔ کیتا‌کون می‌شوند؛ جوانی که جذابیت مرموزش گویی بی‌نیاز از کوشش، اطرافیان را شیفتهٔ خود می‌کند.

آن‌ها به‌جای رقابت برای تصاحب انحصاری محبت او، توافق می‌کنند آن را میان خود تقسیم کنند و «باشگاه سی‌وسه‌درصدی» را شکل می‌دهند. با هم‌خانه‌شدن این چهار نفر، قصه فرصت می‌یابد هم از موقعیت‌های کمیک بهره ببرد و هم تصور آشنای عشقِ برنده و بازنده را به پرسش بکشد. سریال در دوازده قسمت کوتاه، میان کمدی رمانتیک و داستانی دربارهٔ خانواده‌ای خودساخته حرکت می‌کند؛ حرکتی که در بهترین لحظاتش شیرین و تازه است، اما همیشه به ژرفای وعده‌داده‌شده نمی‌رسد.

شروعی دلنشین و پرتحرک نقطهٔ قوت نخست اثر، سرعت و سبکی شروع آن است. فرض مرکزی به‌سرعت روشن می‌شود و سریال برای معرفی جهانش به مقدمه‌چینی طولانی نیاز ندارد: سه دل‌باخته باید در کنار هم زندگی کنند، در حالی که هر یک می‌کوشد سهم خود را از رابطه حفظ کند و هم‌زمان با دو رقیبِ تازه‌تبدیل‌شده به هم‌خانه کنار بیاید.

« شروعی دلنشین و پرتحرک نقطهٔ قوت نخست اثر، سرعت و سبکی شروع آن است. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

این موقعیت به‌خودی‌خود ظرفیت فراوانی برای سوءتفاهم، رقابت‌های خنده‌دار و لحظه‌های نامنتظره دارد. طنز آغازین بیش از آنکه بر شوخی‌های کلامی ظریف تکیه کند، از تضاد خلق‌وخوها و دشواری زندگی جمعی نیرو می‌گیرد. شخصیت‌ها گاه با شتاب واکنش نشان می‌دهند و تنش‌های کوچک را به غوغا بدل می‌کنند؛ همین اغراق، در قسمت‌های نخست، به شور و سرزندگی روایت کمک می‌کند.

بااین‌حال، این شیوه همواره به یک اندازه مؤثر نیست. فریادها و واکنش‌های بلند، اگر پی‌درپی تکرار شوند، به‌جای افزودن به کمدی می‌توانند ضرباهنگ را خسته‌کننده کنند. سریال گاه بیش از آنکه از ظرافت موقعیت طنز بسازد، شدت واکنش را جایگزین آن می‌کند. خانه‌ای که به خانواده تبدیل می‌شود درون‌مایه‌ای که به اثر گرما و ماندگاری می‌بخشد، شکل‌گرفتن تدریجی خانواده‌ای نامتعارف است.

هم‌خانه‌ها در ابتدا لزوماً دوستانی صمیمی نیستند؛ هرکدام با خواسته‌ها و حساسیت‌های خود وارد این توافق شده‌اند و حضور دیگری را گاه مانعی برای خوشبختی خویش می‌بینند. اما زندگی روزمره، گرفتاری‌های مشترک و لحظه‌هایی که ناچارند پشتیبان یکدیگر باشند، به‌تدریج این رابطه را دگرگون می‌کند.

« این موقعیت به‌خودی‌خود ظرفیت فراوانی برای سوءتفاهم، رقابت‌های خنده‌دار و لحظه‌های نامنتظره دارد. »

شخصیت‌ها و اجرا

گرمای سریال از همین تغییر کوچک و تدریجی می‌آید: از لحظاتی که رقابت جای خود را به ملاحظه می‌دهد و آدم‌ها درمی‌یابند علاقه به یک نفر، الزاماً به معنای دشمنی با دیگری نیست. فضای خانه شلوغ است، اما شلوغی آن فقط وسیله‌ای برای شوخی نیست؛ به‌تدریج حس تعلق و پناه را نیز می‌سازد. حمایت اعضای این جمع از یکدیگر، به‌ویژه هنگامی که با دشواری‌های شخصی و گذشتهٔ خود روبه‌رو می‌شوند، بُعدی عاطفی به کمدی می‌افزاید.

با این همه، سریال در ترسیم این صمیمیت گاهی شتاب می‌کند: نتیجهٔ عاطفیِ یک ماجرا روشن است، اما مسیر رسیدن شخصیت‌ها به آن همیشه به‌اندازهٔ کافی دیده نمی‌شود. ایدهٔ رابطه و جسارت در برابر کلیشه پیمان باشگاه سی‌وسه‌درصدی، مهم‌ترین امتیاز مفهومی سریال است. روایت به‌جای آنکه ناگزیر به انتخاب یک معشوق و کنارگذاشتن دیگران برسد، امکان دیگری را پیش می‌کشد: شاید رابطه‌ای چندنفره بتواند با توافق، گفت‌وگو و توجه متقابل شکل بگیرد.

این انتخاب، خودبه‌خود اثر را از الگوی رایج مثلث عشقیِ رقابتی دور می‌کند و به آن هویت متمایزی می‌دهد. اما تازگی ایده الزاماً به معنای پرداخت کامل آن نیست. «تقسیم برابر محبت» در آغاز بیشتر یک قرارداد بامزه و محرک داستانی است تا قاعده‌ای که پیامدهای عاطفی‌اش با دقت کاویده شود. پرسش‌هایی دربارهٔ حسادت، مرزهای فردی، خواسته‌های متفاوت و معنای برابری در عشق، ظرفیت آن را دارند که در مرکز روایت قرار گیرند؛ بااین‌حال، اثر اغلب پیش از مکث کافی بر این مسائل، به ماجرای بعدی می‌پرد.

« فضای خانه شلوغ است، اما شلوغی آن فقط وسیله‌ای برای شوخی نیست؛ به‌تدریج حس تعلق و پناه را نیز می‌سازد. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

بنابراین، جسارت طرح رابطه‌ای متفاوت تحسین‌برانگیز است، ولی عمق دراماتیک آن گاه از خودِ ایده عقب می‌ماند. شخصیت‌ها و محدودیت صمیمیت سه دل‌باخته به‌سبب تفاوت‌های شخصیتی‌شان از یکدیگر متمایزند و همین تفاوت‌ها به ترکیب جمعی جان می‌دهد. آن‌ها صرفاً سه نسخه از یک رقیب عاشقانه نیستند؛ هر یک شیوهٔ خاصی برای نزدیک‌شدن، دفاع از خود و کنارآمدن با موقعیت دارد.

کیتا‌کون نیز به‌عنوان مرکز جاذبهٔ این جمع، حضور روایی ویژه‌ای دارد: جذابیت او قرار است توضیح دهد چرا آدم‌های گوناگون به سویش کشیده می‌شوند، اما همین جایگاه گاهی او را بیش از حد به محور واکنش دیگران بدل می‌کند. مسئله اینجاست که میان شخصیت‌پردازی فردی و رابطهٔ مشترکشان فاصله‌ای باقی می‌ماند.

سریال سرنخ‌هایی از گذشته و زخم‌های هر شخصیت عرضه می‌کند، اما فرصت کافی نمی‌یابد تا نشان دهد آن‌ها دقیقاً چگونه در کنار یکدیگر اعتماد می‌سازند. در نتیجه، مخاطب ممکن است از جمع خوشش بیاید و از حال‌وهوای خانه لذت ببرد، بی‌آنکه در همهٔ مراحل باور کند صمیمیت میان اعضا با همان عمقی شکل گرفته که روایت ادعا می‌کند.

« بنابراین، جسارت طرح رابطه‌ای متفاوت تحسین‌برانگیز است، ولی عمق دراماتیک آن گاه از خودِ ایده عقب می‌ماند. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

عاشقانه‌ها نیز زیر سایهٔ رخدادهای بیرونی قرار می‌گیرند؛ گاهی ماجراهای تازه مجال بروز احساسات را می‌گیرند و رابطه به جای آنکه در کنش‌ها و گفت‌وگوهای کوچک رشد کند، بیشتر از راه اعلام یا نتیجه‌گیری به مخاطب منتقل می‌شود. ساختار روایی و فراز و فرودها روایت حالتی اپیزودیک دارد: در هر بخش مسئله یا دردسری تازه وارد زندگی جمعی می‌شود و در کنار آن، لایه‌هایی از گذشته و دغدغه‌های شخصیت‌ها آشکار می‌گردد.

این ساختار برای کمدی گرم و شخصیت‌محور مناسب است، زیرا هر قسمت می‌تواند موقعیتی مستقل برای آزمودن پیوندهای گروه فراهم کند. افزون بر آن، آمدوشد میان لحظات سبک و اشاره به دشواری‌های شخصی، مانع می‌شود فضای اثر صرفاً به مجموعه‌ای از شوخی‌های خانگی تقلیل یابد. بااین‌حال، بعضی ماجراهای فرعی بیش از اندازه دور خود می‌چرخند و تکرارِ بحران‌های بیرونی، به‌تدریج از نیروی تازگی می‌کاهد.

این مشکل در قسمت‌های پایانی محسوس‌تر می‌شود؛ انگار قصه برای رسیدن به پایان، میان چند مسیر مختلف مردد می‌ماند و تمرکزش را از دست می‌دهد. مسئله نه آن است که پایان باید الزاماً با الگوی متعارف عاشقانه هماهنگ باشد، بلکه آن است که گذار به جمع‌بندی به‌اندازهٔ کافی پیوسته و قانع‌کننده احساس نمی‌شود.

جمع‌بندی

بدون ورود به جزئیات داستان، می‌توان گفت پایان‌بندی در قیاس با شروع چابک و جذاب سریال، کمی ناهموار است. جمع‌بندی «کیتا‌کون، عشق مشترک ما» اثری گرم، پرجنب‌وجوش و خوش‌قلب است که از دل یک پیش‌فرض کمدی، ایده‌ای تازه دربارهٔ عشق و خانواده بیرون می‌کشد. جذابیت اصلی آن در فضای شلوغ خانه، شکل‌گیری حمایت متقابل و فاصله‌گرفتن از رقابت عاشقانهٔ کلیشه‌ای است.

شروع شیرین و شخصیت‌های متفاوت، تماشای آن را دلپذیر می‌کند؛ اما رابطه‌ها گاه سطحی می‌مانند، صدای بلند و دردسرهای بیرونی بیش از اندازه فضا می‌گیرند و بخش پایانی انسجام آغاز را حفظ نمی‌کند. با وجود این نارسایی‌ها، سریال تصویری دوست‌داشتنی از جمعی می‌سازد که آرام‌آرام از رقیب‌بودن به هم‌خانواده‌شدن می‌رسند؛ تصویری که برای مخاطبِ مشتاق کمدی رمانتیکِ متفاوت و داستان‌های خانوادهٔ خودساخته، ارزش تماشا دارد.

« بدون ورود به جزئیات داستان، می‌توان گفت پایان‌بندی در قیاس با شروع چابک و جذاب سریال، کمی ناهموار است. »