وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

مقدمه: تریلری که بر نیروی جسمانی تکیه دارد «In the Blood» محصول ۲۰۱۴ و ساختهٔ John Stockwell، تریلری اکشن دربارهٔ زنی است که در تعطیلات کارائیبی‌اش، پس از ناپدیدشدن همسرش، خود برای یافتن او دست به کار می‌شود. Gina Carano نقش آوا را بازی می‌کند؛ زنی که گذشته‌ای دشوار و توانایی‌های رزمی‌اش، او را از قهرمانان معمولِ داستان‌های تعقیب‌وگریز متمایز می‌کند.

فیلم از همان ابتدا وعدهٔ ترکیبی از معما، خشونت و ماجراجویی در فضایی گرم و پرزرق‌وبرق را می‌دهد؛ اما آنچه در عمل بیش از هر چیز در ذهن می‌ماند، نه پیچیدگی روایت، بلکه حضور فیزیکی بازیگر اصلی و صحنه‌های درگیری است. طرح داستان: تعقیب حقیقت در فضایی ناآشنا آوا و همسرش در تعطیلاتی به ظاهر آرام در کارائیب‌اند، اما ناپدیدشدن مرد جوان، سفر را به جست‌وجویی پرخطر تبدیل می‌کند.

آوا در مواجهه با پاسخ‌های ناکافی و موقعیت‌هایی که اعتماد به دیگران را دشوار می‌سازد، مسیر تحقیق را خودش پیش می‌گیرد. فیلم در این نقطه از الگوی آشنای تریلرهای انتقام و آدم‌ربایی بهره می‌گیرد: فردی که ظاهراً دست‌تنهاست، با شبکه‌ای از مردان خشن روبه‌رو می‌شود و هر قدم او را به درگیری تازه‌ای نزدیک می‌کند.

روایت و ریتم؛ جریان داستان

این الگو برای مخاطب ژانر ناآشنا نیست و فیلم نیز چندان نمی‌کوشد آن را از بنیاد دگرگون کند. جذابیت اولیه بیشتر از تضاد میان محیط تعطیلاتی و خطر فزاینده می‌آید: منظره‌های آفتابی و فضای تفریحی، آرام‌آرام جای خود را به بدگمانی، خشونت و تعقیب می‌دهند. مسئله آن است که فیلم گاهی به‌جای آن‌که از این تضاد برای ساختن تعلیق بهره بگیرد، تنها آن را پس‌زمینه‌ای برای حرکت از یک برخورد به برخورد دیگر می‌کند.

Gina Carano: قهرمانی با حضوری ملموس نقطهٔ قوت اصلی فیلم، Gina Carano است. پیشینهٔ رزمی او در اجرای صحنه‌های مبارزه آشکارا به کار می‌آید: حرکت‌ها سنگینی و تماس فیزیکی دارند و آوا در قاب، نه صرفاً بازیگری که وانمود می‌کند توانمند است، بلکه شخصیتی باورپذیر در کشمکش تن‌به‌تن به نظر می‌رسد.

در بسیاری از لحظات، بدن و کنش جای دیالوگ را می‌گیرند؛ تماشاگر لازم نیست دربارهٔ مهارت آوا چیزی بشنود، چون فیلم آن را در برخوردهایش نشان می‌دهد. بااین‌حال، توانایی کارانو در اکشن همیشه به همان اندازه در صحنه‌های عاطفی و گفت‌وگومحور نتیجه نمی‌دهد. شخصیت آوا بار سنگینی از گذشته و فقدان را با خود حمل می‌کند، اما فیلم فرصت کافی برای تبدیل این اطلاعات به تجربه‌ای درونی فراهم نمی‌سازد.

« این الگو برای مخاطب ژانر ناآشنا نیست و فیلم نیز چندان نمی‌کوشد آن را از بنیاد دگرگون کند. »

شخصیت‌ها و اجرا

در نتیجه، گاه می‌توان قدرت جسمانی او را بهتر از وضعیت روانی‌اش درک کرد. این فاصله لزوماً حضور بازیگر را بی‌اثر نمی‌کند، ولی نشان می‌دهد که فیلم برای تبدیل یک بازیگر اکشن به محور دراماتیک کامل، به فیلمنامه‌ای دقیق‌تر نیاز داشته است. صحنه‌های اکشن: خشونت به‌مثابه جاذبه درگیری‌ها پرتحرک و نسبتاً خشن‌اند و فیلم از نمایش ضربه‌ها و افتادن‌ها پرهیز نمی‌کند.

این رویکرد به صحنه‌های مبارزه کیفیتی زمینی می‌دهد که با سبک قهرمانیِ بیش‌ازحد آراسته تفاوت دارد. حرکت‌های کارانو، لگدها و فنون نزدیک‌برد، در بسیاری از لحظات نیروی لازم را برای نگه‌داشتن توجه تماشاگر دارند. بازیگر در این صحنه‌ها به‌جای تکیه بر جلوه‌های نمایشی، از بدنی آماده و حضوری محکم استفاده می‌کند؛ ویژگی‌ای که اکشن فیلم را سرگرم‌کننده می‌سازد.

اما تکیه بر درگیری به‌تنهایی نمی‌تواند جای طراحی دراماتیک را بگیرد. گاهی مبارزه‌ها بیشتر برای ایجاد هیجان فوری در داستان قرار گرفته‌اند تا آن‌که پیامدهای مشخصی برای شخصیت یا مسیر معما داشته باشند. با وجود این، فیلم در همان لحظاتی که روایت از حرکت بازمی‌ایستد، می‌تواند دوباره جان بگیرد: برخوردها روشن و مستقیم‌اند و تماشاگر می‌داند چه کسی در موقعیت خطر است و نیروی صحنه از کجا می‌آید.

« در نتیجه، گاه می‌توان قدرت جسمانی او را بهتر از وضعیت روانی‌اش درک کرد. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

فیلمنامه و ریتم: معمایی که گاه از نفس می‌افتد ناتوانی اساسی «In the Blood» در ساختن روایتی منسجم و محکم نمایان می‌شود. فرض مرکزی ظرفیت تعلیق دارد، ولی زنجیرهٔ اتفاق‌ها همیشه به اندازهٔ کافی طبیعی و قانع‌کننده نیست. برخی تصمیم‌ها و برخوردها بیش از آن‌که از شخصیت‌ها یا شرایط داستانی برآیند، به نظر می‌رسد برای رساندن قهرمان به صحنهٔ اکشن بعدی طراحی شده‌اند.

در چنین لحظاتی، تماشاگر ممکن است به‌جای دنبال‌کردن سرنخ‌ها، درگیر پرسش‌هایی دربارهٔ منطق رخدادها شود. ریتم نیز یکدست نیست. فیلم در بخش‌هایی با شتاب پیش می‌رود، اما در بخش‌هایی دیگر جست‌وجوها و رفت‌وآمدهای تکراری، انرژی روایت را کاهش می‌دهند. تعلیق زمانی مؤثر است که هر مرحله اطلاعات تازه‌ای بدهد یا فشار روانی را افزایش دهد؛ اینجا گاهی صحنه‌ها بیشتر تکرارِ همان وضعیت‌اند تا پیشروی معنادار آن.

همین کش‌آمدن باعث می‌شود بعضی تماشاگران، با وجود علاقه به اکشن، احساس کنند فیلم از ظرفیت قصه‌اش بیش از اندازه استفاده کرده است. شخصیت‌های مکمل و جهان فیلم فیلم از گروهی از بازیگران آشنا بهره می‌برد؛ از جمله Cam Gigandet، Luis Guzmán، Treat Williams و Danny Trejo. حضور این چهره‌ها به فضای جنایی و ماجراجویانه وزن می‌دهد، اما سهم همهٔ آن‌ها به یک اندازه پرورده نیست.

« فرض مرکزی ظرفیت تعلیق دارد، ولی زنجیرهٔ اتفاق‌ها همیشه به اندازهٔ کافی طبیعی و قانع‌کننده نیست. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

بعضی شخصیت‌های مکمل بیشتر کارکرد روایی دارند: سرنخی بدهند، مانعی ایجاد کنند یا آوا را به مرحلهٔ بعدی برسانند. بنابراین، آشنایی بازیگران لزوماً به شکل‌گیری شخصیت‌هایی ماندگار نمی‌انجامد. کارائیب نیز در فیلم بیش از آن‌که به جهانی اجتماعی و پیچیده بدل شود، فضایی برای تعقیب و خشونت باقی می‌ماند.

چشم‌اندازها و مکان‌های محلی تضادی دیداری با اضطراب داستان می‌سازند، اما فیلم کمتر به زندگی مردمان آن محیط یا نسبت آنان با ماجرا می‌پردازد. در نتیجه، مکان بیشتر نقش صحنه‌ای خوش‌نما و گاه تهدیدآمیز را دارد تا بخشی از معنای دراماتیک اثر. تعلیق و پیش‌بینی‌پذیری بخش معمایی داستان قرار است مخاطب را وادارد دربارهٔ انگیزه‌ها و مسئولیت افراد گوناگون حدس بزند.

فیلم گاهی با جابه‌جایی ظن و ارائهٔ اطلاعات تازه، توجه را حفظ می‌کند؛ بااین‌حال، سرنخ‌ها همیشه به ظرافت و توازن چیده نشده‌اند. برخی مسیرهای داستانی زودتر از آنچه باید قابل تشخیص می‌شوند و برخی دیگر نیز به‌جای آن‌که از دل شخصیت‌پردازی شکل بگیرند، حالتی ابزاری دارند. از سوی دیگر، اثر می‌خواهد هم‌زمان یک تریلر معمایی و یک فیلم اکشن قهرمان‌محور باشد.

« بعضی شخصیت‌های مکمل بیشتر کارکرد روایی دارند: سرنخی بدهند، مانعی ایجاد کنند یا آوا را به مرحلهٔ بعدی برسانند. »

جمع‌بندی

این دو وجه می‌توانند مکمل یکدیگر شوند، اما در اینجا گاهی بر سر توجه تماشاگر رقابت می‌کنند: وقتی معما نیازمند مکث و دقت است، فیلم به‌سوی درگیری می‌رود؛ و وقتی اکشن باید پیامد روایی پیدا کند، داستان آن را به‌سرعت پشت سر می‌گذارد. حاصل، تجربه‌ای است که بیشتر بر انرژی لحظه‌ای متکی است تا بر معماری دقیق تعلیق.

جمع‌بندی «In the Blood» فیلمی است که نقاط قوت و ضعفش به‌روشنی در کنار هم قرار دارند. Gina Carano در صحنه‌های اکشن حضوری نیرومند دارد و مبارزه‌ها، به‌ویژه برای مخاطبی که از اکشن خشن و مستقیم لذت می‌برد، سرگرم‌کننده‌اند. فضای پرتنش و بستر کارائیبی نیز برای یک تریلر کم‌تکلف ظرفیت مناسبی فراهم می‌کند.

در مقابل، فیلمنامه از منطق و انسجام کافی برخوردار نیست، ریتم در بخش‌هایی افت می‌کند و مسیر معما همیشه غیرقابل‌پیش‌بینی باقی نمی‌ماند.

« حاصل، تجربه‌ای است که بیشتر بر انرژی لحظه‌ای متکی است تا بر معماری دقیق تعلیق. »