وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

میان هیولا و روزمرّگی «Ick» فیلمی است که از همان آغاز می‌خواهد جهانش را نه با توضیحی آرام و مرحله‌به‌مرحله، بلکه با هجوم تصویر، شوخی، موسیقی و حادثه معرفی کند. در مرکز روایت، هنک والاس، ستارهٔ سابق فوتبال دبیرستان و آموزگار علوم امروزی، قرار دارد؛ مردی که در شهری کوچک مانده و گذشته‌اش هنوز از او دست نکشیده است.

بازگشت استیسی، عشق نخستین او، و حضور گریس، دانش‌آموزی که ممکن است دختر هنک باشد، قصه‌ای شخصی را به فیلم پیوند می‌زند که در همان حال، با گسترش ماده‌ای بیگانه و گیاه‌مانند در شهر، به سوی وحشت و بقا حرکت می‌کند. کارگردانی جوزف کان و بازی براندون روث در نقش هنک، به این ترکیبِ نامتعارف شکل می‌دهند.

فیلم در واقع دو بحران را کنار هم می‌گذارد: بحرانی خانوادگی که سال‌ها به تعویق افتاده و بحرانی جمعی که بسیاری ترجیح می‌دهند نادیده‌اش بگیرند. نیروی اصلی اثر از برخورد این دو سرچشمه می‌گیرد؛ هنک باید هم با زخم‌های گذشته و تردیدهای پدرانه‌اش مواجه شود و هم با تهدیدی که به‌تدریج از پس‌زمینه بیرون می‌آید.

« کارگردانی جوزف کان و بازی براندون روث در نقش هنک، به این ترکیبِ نامتعارف شکل می‌دهند. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

این دو خط داستانی بالقوه می‌توانستند به یکدیگر عمق ببخشند، اما فیلم گاه چنان شتاب می‌گیرد که مجال کافی برای نشستن احساسات و روابط فراهم نمی‌شود. وحشتِ خزنده و هیولایی به‌یادماندنی مادهٔ موسوم به «ایک» تنها یک عامل خطر نیست؛ حضوری است که به‌تدریج در فضاهای روزمره نفوذ می‌کند. ایدهٔ رشد تدریجی و کم‌وبیش عادی‌شدهٔ آن، زمینه‌ای مناسب برای اضطراب می‌سازد: چیزی ناآشنا در گوشهٔ قاب و کنار زندگی مردم هست، اما تا وقتی به تهدیدی آشکار تبدیل نشده، کمتر کسی حاضر است جدی‌اش بگیرد.

این بی‌اعتنایی، ترس را از سطح هیولایی صرف فراتر می‌برد و به عادتی اجتماعی بدل می‌کند؛ عادتی که در جهان فیلم، گاه از خود موجود خطرناک‌تر به نظر می‌رسد. طراحی موجود نیز از امتیازهای برجستهٔ اثر است. شکل گیاه‌مانند و رشته‌های پیچان آن، تصویری متمایز از هیولا می‌سازد و به صحنه‌های حمله و تعقیب، کیفیتی ناخوشایند و ملموس می‌دهد.

فیلم در این لحظه‌ها به‌خوبی از بی‌ثباتی و آشوب بصری بهره می‌برد: تهدید می‌تواند از جایی سر برآورد که چند لحظه پیش بخشی بی‌خطر از محیط به نظر می‌رسید. بااین‌حال، کیفیت جلوه‌های رایانه‌ای همیشه هم‌پای ایدهٔ طراحی نیست. برخی نماها خام یا ناهماهنگ جلوه می‌کنند و خون‌باربودن بعضی صحنه‌ها بیش از آنکه هراس را تشدید کند، آشکارا تصنعی به نظر می‌رسد.

« طراحی موجود نیز از امتیازهای برجستهٔ اثر است. »

شخصیت‌ها و اجرا

ریتمی شتابان؛ شور و فرسودگی «Ick» از مکث گریزان است. تدوین تند، حرکت‌های پرشتاب دوربین و انبوهی از شوخی‌ها و نشانه‌های فرهنگی، از آغاز تا بخش‌های پرحادثهٔ فیلم حضور دارند. این انتخاب به اثر انرژی می‌دهد و با لحنی که می‌خواهد هم‌زمان خنده‌آور، ترسناک و عامدانه افراطی باشد، تناسب دارد.

در صحنه‌های آشوب، شتاب فیلم می‌تواند حس هجوم و بی‌پناهی را تقویت کند؛ مخاطب نیز مانند شخصیت‌ها فرصت چندانی برای مرتب‌کردن آنچه رخ می‌دهد ندارد. اما این ویژگی در نیمهٔ دیگر خود به نقطه‌ضعف بدل می‌شود. ریتم تند گاهی جای تحول دراماتیک را می‌گیرد و فیلم به‌جای پرورش موقعیت‌ها، از روی آن‌ها می‌جهد.

روایت در معرفی گذشتهٔ هنک، پیوند او با استیسی، احتمال رابطهٔ پدرانه‌اش با گریس و گسترش تهدید، مواد زیادی را در زمانی محدود می‌گنجاند؛ نتیجه آن است که بعضی لحظه‌های عاطفی بیشتر اعلام می‌شوند تا تجربه. اثر گاهی چنان اصرار دارد که هر لحظه سرگرم‌کننده یا غافلگیرکننده باشد که برای سکوت، تردید و نزدیکی میان شخصیت‌ها جای کمی باقی می‌گذارد.

« ریتمی شتابان؛ شور و فرسودگی «Ick» از مکث گریزان است. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

بازی‌ها و رابطه‌های نیمه‌پرداخته براندون روث با حضوری پرانرژی و در عین حال تا حدی خونسرد، نقطهٔ ثقل فیلم است. هنک شخصیتی است که قرار نیست قهرمانی بی‌نقص باشد؛ گذشتهٔ ناموفق و زندگی ایستای او، میان شوخی و اندوه تعادل شکننده‌ای پدید می‌آورد. روث از همین تضاد بهره می‌گیرد و به مردی که در میان آشوب ناگهان مسئولیتی جدی بر دوشش افتاده، وجهی دوست‌داشتنی می‌بخشد.

بازی او کمک می‌کند فیلم در میان قطع‌های سریع و موقعیت‌های اغراق‌شده کاملاً از کنترل خارج نشود. مالینا وایسمن در نقش گریس نیز به شخصیتش تیزی و بدبینی جوانانه می‌دهد و در برخوردهایش با هنک، جرقه‌هایی از صمیمیت و مقاومت می‌آفریند. منا سوواری هم با بازگشت استیسی، گذشته‌ای را نمایندگی می‌کند که هنوز آثارش بر زندگی هر سه نفر باقی است.

بااین‌همه، رابطهٔ مرکزی فیلم فرصت کافی برای رشد نمی‌یابد. پرسش دربارهٔ پیوند هنک و گریس ظرفیت دراماتیک قابل‌توجهی دارد، اما روایت اغلب به‌سرعت از لحظه‌هایی عبور می‌کند که می‌توانستند این پیوند را باورپذیرتر و پیچیده‌تر کنند. شخصیت‌های نوجوان نیز بیشتر با تیپ‌ها و شوخی‌های آشنا معرفی می‌شوند تا با لایه‌های فردی و متمایز.

« بازی‌ها و رابطه‌های نیمه‌پرداخته براندون روث با حضوری پرانرژی و در عین حال تا حدی خونسرد، نقطهٔ ثقل فیلم است. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

طنز، کنایه و تصویر جامعه طنز فیلم از همان منطق آشوب‌زدهٔ وحشتش پیروی می‌کند: سریع، بلند و کم‌اعتنا به ظرافت. «Ick» مردم شهری را نشان می‌دهد که با وجود حضور تهدید در اطرافشان، زندگی روزمره را ادامه می‌دهند و در برابر هشدارها واکنش‌هایی آشنا و گاه مضحک نشان می‌دهند. از این منظر، هیولا می‌تواند استعاره‌ای از خطرهای آشکاری باشد که به‌دلیل راحت‌طلبی، خودفریبی یا بدگمانی عمومی نادیده گرفته می‌شوند.

شوخی‌های سیاسی و اجتماعی فیلم نیز بر همین بی‌اعتنایی و واکنش‌های افراطی انگشت می‌گذارند. بااین‌حال، کنایه‌ها همیشه به نتیجه‌ای تازه نمی‌رسند. برخی شوخی‌ها بیش از آنکه از دل شخصیت‌ها و موقعیت‌ها بجوشند، به اشاره‌هایی گذرا و آشنا متکی‌اند؛ گویی فیلم به‌جای آنکه ایده‌اش را بسط دهد، صرفاً می‌خواهد آن را با صدای بلند اعلام کند.

دست‌اندرکاران نیز اثر را در پیوند با کمدی ترسناک و روایت‌های هیولاییِ پرتحرک ساخته‌اند، اما این ارجاع‌ها به‌تنهایی جای انسجام روایی را نمی‌گیرند. طنز در بهترین لحظه‌ها به آشوب فیلم جان می‌دهد و در لحظه‌های ضعیف‌تر، حواس را از کمبود بسط شخصیت و داستان پرت می‌کند. جمع‌بندی «Ick» فیلمی برای مخاطبی است که از کمدی ترسناکِ پرهیاهو، هیولایی متفاوت و ریتمی بی‌قرار استقبال می‌کند.

« طنز، کنایه و تصویر جامعه طنز فیلم از همان منطق آشوب‌زدهٔ وحشتش پیروی می‌کند: سریع، بلند و کم‌اعتنا به ظرافت. »

جمع‌بندی

طراحی موجود، انرژی بازی براندون روث و آمیزش لحظه‌های هراس‌آور با شوخی‌های نامتعارف، اثر را سرگرم‌کننده و در بخش‌هایی به‌یادماندنی می‌کند. از سوی دیگر، شتاب روایت، پرداخت ناکافی روابط، جلوه‌های نابرابر و کنایه‌هایی که گاه به تکرار می‌افتند، مانع از آن می‌شوند که فیلم از سرگرمی پرتحرک خود فراتر برود.

در نهایت، ارزش «Ick» بیشتر در شیوهٔ پرشور و بی‌پروای عرضهٔ ایده‌هایش است تا در پختگی قصه‌گویی. فیلم می‌خواهد هم هیولایی تازه به یاد بسپارد، هم از خودفریبی جمعی انتقاد کند و هم رابطه‌ای خانوادگی را در دل بحران پیش ببرد؛ اما برای هرکدام از این مسیرها زمان یکسانی اختصاص نمی‌دهد. حاصل، اثری نامنظم اما سرزنده است که لحظه‌هایی جذاب دارد و ضعف‌هایش را نیز پنهان نمی‌کند.

« در نهایت، ارزش «Ick» بیشتر در شیوهٔ پرشور و بی‌پروای عرضهٔ ایده‌هایش است تا در پختگی قصه‌گویی. »