وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

اوکلند؛ قهرمانِ پنهان فیلم «Freaky Tales» بیش از آن‌که یک روایت یکپارچه باشد، کلاژی از چهار قصه است که در اوکلندِ ۱۹۸۷ می‌گذرند و با رشته‌هایی نازک به هم پیوند می‌خورند. شهر در این میان صرفاً پس‌زمینه نیست: خیابان‌ها، سالن‌های موسیقی، فروشگاه ویدئو، باشگاه‌ها و اجتماعات محلی به فیلم هویت می‌بخشند.

اوکلند همچون حافظه‌ای زنده عمل می‌کند؛ جایی که فرهنگ‌های گوناگون، خشونت، موسیقی و میل به رهایی در کنار هم حضور دارند. این حس مکانی از روشن‌ترین کامیابی‌های اثر است و کمک می‌کند جهانش، با وجود آشفتگی روایی، ملموس و سرزنده بماند. فیلم بازتابی خیال‌پردازانه از شهر و خاطرات دههٔ هشتاد است؛ نه بازسازی مستند آن.

چهار قصه و مسئلهٔ پیوند ساختار چندپارهٔ فیلم امکان می‌دهد از خرده‌فرهنگ‌های متفاوت سراغ بگیرد: جوانان پانک که در برابر نئونازی‌ها می‌ایستند، دو خوانندهٔ رپ در پی اثبات توانایی خود، آدمکشی که به نقطه‌ای برای بازنگری در زندگی می‌رسد و ستاره‌ای از ان‌بی‌ای که پایش به خشونتی ناخواسته باز می‌شود.

« این حس مکانی از روشن‌ترین کامیابی‌های اثر است و کمک می‌کند جهانش، با وجود آشفتگی روایی، ملموس و سرزنده بماند. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

هر قصه لحن و ضرباهنگ خود را دارد؛ همین تنوع از یک سو نیروی محرکهٔ فیلم است و از سوی دیگر مانع انسجام آن می‌شود. اتصال داستان‌ها بیشتر بر هم‌جواری و تداعی استوار است تا بر زنجیره‌ای علّی و محکم. در نتیجه، گاه احساس می‌شود فیلم چند قطعهٔ مستقل را کنار هم چیده، بی‌آن‌که همهٔ آن‌ها به‌طور برابر در خدمت یک معنای مشترک باشند.

دههٔ هشتاد به‌مثابهٔ زبان سینمایی فیلم گذشته را تنها با لباس‌ها و اشیای قدیمی بازسازی نمی‌کند؛ می‌کوشد خودِ سینما و موسیقی آن دوران را به مادهٔ خام روایت تبدیل کند. رنگ‌های تند، نورهای نئونی، قاب‌بندی‌های نمایشی و خشونت اغراق‌آمیز، حال‌وهوای آثار ژانری کم‌هزینهٔ آن سال‌ها را تداعی می‌کنند.

این انتخاب، به‌ویژه در صحنه‌های پرتحرک و در بخش‌های نزدیک به سینمای بهره‌کشی، انرژی بصری قابل‌توجهی می‌آفریند. با این حال، فیلم گاهی چنان به نمایش علاقه‌اش به گذشته سرگرم می‌شود که فاصلهٔ میان ادای احترام و تقلید کم‌رنگ می‌گردد. ارجاع‌ها وقتی به شخصیت‌ها و درام خدمت می‌کنند جذاب‌اند؛ اما هرجا تنها برای جلب توجه حاضر می‌شوند، به شلوغی اثر می‌افزایند.

« اتصال داستان‌ها بیشتر بر هم‌جواری و تداعی استوار است تا بر زنجیره‌ای علّی و محکم. »

شخصیت‌ها و اجرا

موسیقی، خشونت و لذتِ اغراق موسیقی در «Freaky Tales» عنصر تزئینی نیست؛ بخشی از هویت اجتماعی قصه‌هاست. پانک و رپ هرکدام فضایی می‌سازند که شخصیت‌ها در آن خود را تعریف می‌کنند و جایگاهشان را در شهر می‌جویند. ضرباهنگ موسیقی با تدوین و حرکت دوربین هم‌نفس می‌شود و به فیلم نیرویی می‌دهد که گاهی از استحکام داستانی‌اش پیشی می‌گیرد.

صحنه‌های درگیری، به‌خصوص رویارویی با نئونازی‌ها، از اغراق آگاهانه بهره می‌برند و قرار نیست خشونت را واقع‌گرایانه یا آرام نشان دهند؛ قرار است آن را به تخلیه‌ای نمایشی بدل کنند. این انتخاب برای مخاطبی که با لحن کمیک و خشن فیلم همراه شود سرگرم‌کننده است، اما ممکن است برای بیننده‌ای دیگر بیش از حد تصنعی یا یک‌نواخت جلوه کند.

شخصیت‌ها و بازی‌ها بازیگران در مجموعه‌ای از نقش‌های کوتاه و بلند، به فیلم شور و حضور می‌بخشند. Pedro Pascal در قالب آدمکشی خسته، وجهی فروخورده و اندوهناک به یکی از قصه‌ها می‌دهد؛ نقشی که ظرفیت عاطفی‌اش از فرصت محدود پرداخت آن فراتر می‌رود. Jay Ellis در داستان Sleepy Floyd، انرژی لازم برای تبدیل یک چهرهٔ ورزشی به قهرمان یک افسانهٔ انتقامی را فراهم می‌کند.

« موسیقی، خشونت و لذتِ اغراق موسیقی در «Freaky Tales» عنصر تزئینی نیست؛ بخشی از هویت اجتماعی قصه‌هاست. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

در سوی دیگر، Ji-young Yoo و Jack Champion به بخش پانک جوانی و لطافتی می‌دهند که در میان خشونت‌ها اهمیت پیدا می‌کند. Normani و Dominique Thorne نیز به قصهٔ رپ‌خوان‌ها نیروی اجرایی می‌بخشند. بااین‌همه، شخصیت‌ها در همهٔ بخش‌ها فرصت کافی برای رشد نمی‌یابند؛ برخی بیشتر نشانه‌هایی از یک خرده‌فرهنگ یا تیپ ژانری‌اند تا انسان‌هایی با زندگی درونی کامل.

سیاست، نوستالژی و خطرِ شعار تقابل با نئونازی‌ها به فیلم نقطهٔ اتکایی اخلاقی می‌دهد: دفاع از اجتماع در برابر نفرت و خشونت. این مضمون با روحیهٔ جمعی صحنهٔ پانک و ایدهٔ مقاومت محلی تناسب دارد و به چند لحظهٔ پرهیجان فیلم نیرویی فراتر از شوخی و زد‌وخورد می‌بخشد. اما بیان سیاسی اثر همیشه ظریف نیست.

گاهی موضع روشن فیلم به تأکیدی مستقیم بدل می‌شود و شخصیت‌ها بیشتر حامل پیام به نظر می‌رسند تا افرادی پیچیده با انگیزه‌های گوناگون. از همین رو، واکنش به این وجه احتمالاً دوگانه خواهد بود: برخی صراحت و تخلیهٔ خشم آن را بخشی از لذت فیلم می‌دانند و برخی دیگر آن را سنگین یا کم‌ظرافت می‌یابند.

« Normani و Dominique Thorne نیز به قصهٔ رپ‌خوان‌ها نیروی اجرایی می‌بخشند. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

فیلم در بهترین لحظات، مضمون را از دل کنش و همبستگی بیرون می‌کشد؛ در لحظات ضعیف‌تر، آن را آشکارا پیش چشم می‌گذارد. ناهمواریِ ریتم و قصه‌های ناتمام یکی از کاستی‌های اصلی فیلم، نابرابری میان بخش‌هاست. همهٔ قصه‌ها به یک اندازه کامل یا دراماتیک به نظر نمی‌رسند و داستان دو رپر، با وجود موسیقی و حضور اجرایی جذاب، کمتر از ظرفیت خود بهره می‌برد.

بعضی رخدادها چنان سریع معرفی می‌شوند که مجال نمی‌یابند به رابطه یا کشمکشی ماندگار تبدیل شوند. بخش‌هایی نیز کش می‌آیند، درحالی‌که قصه‌های دیگر انگار پیش از آن‌که به عمق برسند پایان می‌یابند. این نوسان، ریتم کلی را نامتوازن می‌کند: فیلم می‌تواند ناگهان برق بزند و در لحظه‌ای دیگر در مجموعه‌ای از ایده‌های نیمه‌پرداخته متوقف بماند.

همین گسست باعث می‌شود پایان‌بندی کلی، بدون آن‌که جزئیاتش را فاش کنیم، برای بعضی مخاطبان رضایت‌بخش‌تر از دیگران باشد. جمع‌بندی «Freaky Tales» فیلمی پرشور، رنگارنگ و نامنظم است؛ اثری که بیش از پیوستگی روایی، بر حس‌وحال، موسیقی، خشونت نمایشی و عشق به اوکلند تکیه می‌کند. بهترین لحظاتش زمانی شکل می‌گیرند که شهر و خرده‌فرهنگ‌هایش از پس‌زمینه بیرون می‌آیند و به قلب صحنه بدل می‌شوند.

« ناهمواریِ ریتم و قصه‌های ناتمام یکی از کاستی‌های اصلی فیلم، نابرابری میان بخش‌هاست. »

جمع‌بندی

ضعیف‌ترین لحظات نیز زمانی‌اند که ارجاع‌ها جای پرداخت را می‌گیرند یا قصه‌ای پیش از کامل‌شدن رها می‌شود. این فیلم برای دوستداران سینمای ژانریِ اغراق‌آمیز و حال‌وهوای دههٔ هشتاد تجربه‌ای سرزنده و گاه بسیار سرگرم‌کننده است؛ اما از مخاطبی که انسجام روایی و شخصیت‌پردازی پیوسته می‌خواهد، صبر بیشتری طلب می‌کند.

«Freaky Tales» در نهایت نه مجموعه‌ای بی‌نقص از داستان‌های به‌هم‌پیوسته، بلکه نامه‌ای پرهیاهو به شهری است که خاطره، موسیقی و خیال در آن هم‌زمان نفس می‌کشند.

« ضعیف‌ترین لحظات نیز زمانی‌اند که ارجاع‌ها جای پرداخت را می‌گیرند یا قصه‌ای پیش از کامل‌شدن رها می‌شود. »