نقد و بررسی
نقد بابای دوتایی (Double Dad) | 2021
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد
طرحی ساده با پرسشی عاطفی «Double Dad» با موقعیتی آشنا اما زوداثر آغاز می‌شود: دختر نوجوانی که در کمونی هیپی‌نشین، دور از هیاهوی شهر، بزرگ شده، می‌خواهد بداند پدرش کیست. مادرش، رایون، از پاسخ دادن طفره می‌رود و همین سکوت، پرسشی ساده را به نیروی محرک داستان بدل می‌کند. ویکنزا در پی یافتن نامی در شناسنامه نیست؛ می‌خواهد بخشی از گذشته و هویت خود را بشناسد و تصویر ناتمامش از خویشتن را کامل کند.
این ایده ظرفیت پرداختی جدی‌تر را دارد: راز خانوادگی می‌تواند به پرسشی درباره حق دانستن، مرزهای والدگری و معنای تعلق برسد. فیلم اما از همان آغاز، مسیر خود را به‌روشنی انتخاب می‌کند. با درامی سبک و خانوادگی روبه‌روییم که می‌خواهد مخاطب را سرگرم کند و در پایان حسی گرم بر جا بگذارد، نه آن‌که تناقض‌های این موقعیت را تا ژرفای روان‌شناختی دنبال کند.
سفر از کمون به شهر تفاوت میان زندگی آرام و طبیعت‌محور کمون و فضای پرجنب‌وجوش ریو، یکی از ابزارهای اصلی فیلم برای ساختن ماجراست. ویکنزا با دنیایی روبه‌رو می‌شود که برایش ناآشناست؛ شهر نه فقط مقصد جغرافیایی سفر، که مرحله‌ای از استقلال و آزمودن خود اوست. این جابه‌جایی به روایت مجال می‌دهد تا برخورد میان ارزش‌های ساده‌زیستانه و مناسبات شهری را به کمدی بدل کند.
« مادرش، رایون، از پاسخ دادن طفره می‌رود و همین سکوت، پرسشی ساده را به نیروی محرک داستان بدل می‌کند. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
با این حال، فیلم از تقابل دو فضا بیشتر برای رنگ‌آمیزی موقعیت‌ها بهره می‌گیرد تا برای کاوشی دقیق در تفاوت فرهنگی. کمون گاه به تصویری فانتزی و نرم از زندگی بیرون از جامعه بدل می‌شود و شهر نیز عمدتاً بستری برای برخوردهای بامزه و آشنایی‌های تازه است. بنابراین سفر، هرچند حال‌وهوای اثر را سرزنده می‌کند، کمتر به تضادهای واقعی و پیامدهای پیچیده خروج ویکنزا از خانه می‌پردازد.
جست‌وجوی پدر و معنای خانواده نقطه جذاب طرح در این است که جست‌وجو به یافتن یک پاسخ قطعی محدود نمی‌ماند. ویکنزا با دو مرد روبه‌رو می‌شود که هرکدام می‌توانند تصویری متفاوت از پدر بودن پیش روی او بگذارند: پاکو، هنرمندی آزادروح، و جووانی، مردی عمل‌گرا و جاافتاده. بدون آشکار کردن گره‌های اصلی داستان، می‌توان گفت این دوگانه به فیلم فرصتی می‌دهد تا میان خویشاوندی زیستی و پیوند عاطفی تمایز بگذارد.
اما همین سازوکار روایی گاهی بیش از اندازه آسان پیش می‌رود. سرنخ‌ها و برخوردها چنان به‌موقع از راه می‌رسند که جست‌وجو کمتر شبیه مسیری پرمانع و بیشتر شبیه زنجیره‌ای از موقعیت‌های ازپیش‌چیده‌شده به نظر می‌رسد. فیلم می‌خواهد بر اهمیت انتخاب خانواده تأکید کند، ولی برای رسیدن به این پیام، پیچیدگی‌های کشف گذشته و واکنش آدم‌ها را ساده می‌سازد.
« جست‌وجوی پدر و معنای خانواده نقطه جذاب طرح در این است که جست‌وجو به یافتن یک پاسخ قطعی محدود نمی‌ماند. »
شخصیت‌ها و اجرا
نتیجه دلنشین است، اما چندان متقاعدکننده یا غافلگیرکننده نیست. ویکنزا و اجرای بازیگران بخش مهمی از جذابیت فیلم بر دوش مایسا سیلوا در نقش ویکنزا قرار دارد. او شخصیت را با گرما و کنجکاوی پیش می‌برد و معصومیت او را چنان عرضه می‌کند که به ساده‌لوحی آزارنده بدل نشود. ویکنزا گاه از قواعد دنیای شهری بی‌خبر است، اما بازیگر به او نوعی اراده و سرزندگی می‌بخشد؛ همین ویژگی کمک می‌کند تماشاگر با تصمیم‌هایش همراه شود، حتی وقتی روایت برای پیشبرد ماجرا از منطق واقع‌گرایانه فاصله می‌گیرد.
ادواردو موسکویس و مارسلو مدیچی نیز دو شخصیت پدرانه را با کیفیت‌هایی متمایز اجرا می‌کنند. تفاوت میان انرژی خیال‌پردازانه پاکو و رفتار حساب‌شده جووانی، به کمدی موقعیت مجال می‌دهد و تضاد میان آن دو را قابل‌فهم می‌کند. لیلا زاید در نقش رایون حضوری مهم در پس‌زمینه عاطفی ماجرا دارد، اما فیلمنامه به‌اندازه کافی در انگیزه‌ها و سکوت‌های او مکث نمی‌کند.
در مجموع، بازی‌ها صمیمی‌اند و از خشکی روایت می‌کاهند، هرچند شخصیت‌پردازی محدود، دامنه نمایش توانایی بازیگران را هم محدود می‌کند. کمدی، ریتم و لحن «Double Dad» در انتخاب لحن، جانب سبک‌سری و خوش‌باشی را می‌گیرد. شوخی‌ها عمدتاً از ناآشنایی ویکنزا با شهر، تفاوت خلق‌وخوی شخصیت‌ها و برخورد موقعیت‌های روزمره با قواعد دنیای او شکل می‌گیرند.
« نتیجه دلنشین است، اما چندان متقاعدکننده یا غافلگیرکننده نیست. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
این انتخاب، فیلم را برای تماشای خانوادگی مناسب می‌کند و از تلخی موضوعی چون پنهان ماندن هویت پدر می‌کاهد. اثر ترجیح می‌دهد دلگرم‌کننده بماند تا آن‌که با احساسات سنگین مخاطب را درگیر کند. البته این رویکرد بهایی دارد. بعضی شوخی‌ها تکرار می‌شوند و به‌جای آن‌که از دل شناخت عمیق شخصیت‌ها بجوشند، بر الگوهای آشنای کمدی تکیه می‌کنند.
ریتم کلی روان است، اما بخش‌هایی از مسیر جست‌وجو به‌سبب پیش‌بینی‌پذیری، کشش لازم را از دست می‌دهند. فیلم به‌ندرت در موقعیتی می‌ایستد تا پیامد عاطفی تصمیم‌ها را به‌تمامی نشان دهد؛ بیشتر به حرکت بعدی و لطیفه بعدی علاقه دارد. فیلمنامه و فرصت‌های ازدست‌رفته ضعف اصلی اثر نه در انتخاب موضوع، بلکه در میزان عمقی است که برای آن قائل می‌شود.
پنهان کردن هویت پدر از نوجوانی که در آستانه استقلال است، موضوعی است که می‌تواند پرسش‌های دشواری درباره اعتماد میان مادر و دختر، حق دانستن گذشته و ترس از پیامدهای افشاگری ایجاد کند. فیلم این پرسش‌ها را لمس می‌کند، اما کمتر اجازه می‌دهد بر روایت سنگینی کنند. پاسخ‌ها و برخوردها معمولاً در خدمت پیشبرد ماجرای سرگرم‌کننده‌اند.
« این انتخاب، فیلم را برای تماشای خانوادگی مناسب می‌کند و از تلخی موضوعی چون پنهان ماندن هویت پدر می‌کاهد. »
قوت‌ها و کاستی‌ها
به همین دلیل، روند پیدا کردن پدرها بیش از حد هموار جلوه می‌کند و تصادف‌ها گاه جای کشمکش را می‌گیرند. افزون بر این، الگوی «جوانی که برای یافتن خویشتن به سفر می‌رود» از الگوهای آشنای سینمای خانوادگی است و فیلم کمتر می‌کوشد آن را دگرگون کند. می‌توانست با پرداخت پیچیده‌تر رابطه ویکنزا و مادرش یا با پرورش مستقل‌تر دو مرد، از کلیشه فراتر رود؛ اما سادگی فیلمنامه، آن را در محدوده سرگرمی بی‌خطر نگه می‌دارد.
جمع‌بندی «Double Dad» فیلمی سبک، خوش‌قلب و مناسب تماشای خانوادگی است که ایده کشف هویت را با سفری شهری و مجموعه‌ای از موقعیت‌های کمدی پیوند می‌دهد. بازی گرم مایسا سیلوا و حضور صمیمی گروه بازیگران، به اثری که از نظر فیلمنامه چندان پرمایه نیست، جان می‌بخشد. مضمون انتخاب خانواده نیز، با وجود سادگی پرداخت، ظرفیت عاطفی قابل‌توجهی دارد.
در مقابل، آسانی بیش از اندازه مسیر جست‌وجو، شوخی‌های تکراری و پیش‌بینی‌پذیری روایت مانع می‌شوند که فیلم به درامی ماندگار یا تحلیلی بدل شود. این اثر برای مخاطبی که سرگرمی سبک و پایان‌بندی دلگرم‌کننده می‌خواهد، انتخابی خوشایند است؛ اما کسی که انتظار شخصیت‌پردازی عمیق یا واکاوی جدی روابط خانوادگی دارد، احتمالاً از سطحی ماندن آن ناامید خواهد شد.
« به همین دلیل، روند پیدا کردن پدرها بیش از حد هموار جلوه می‌کند و تصادف‌ها گاه جای کشمکش را می‌گیرند. »
ثبت دیدگاه