وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

ایده‌ای کوچک در دل بوروکراسی «DMV» کمدی تک‌دوربینه‌ای است که محیطی را به مرکز داستان می‌آورد که معمولاً در خاطرهٔ مردم نه با سرگرمی، بلکه با صف، فرم و انتظار طولانی گره خورده است: ادارهٔ راهنمایی‌ورانندگی شرق هالیوود. سریال به جای دنبال‌کردن مشتریان، پشت پیشخوان می‌رود و زندگی کارکنانی را می‌کاود که هر روز با خشم مراجعان، مقررات خشک و ابزارهای ناکارآمد سروکار دارند.

همین جابه‌جایی زاویهٔ دید، دست‌کم در سطح ایده، ظرفیت طنز اجتماعی قابل‌توجهی دارد. کارمندانی که در تصور عمومی بخشی از ماشین بی‌چهرهٔ اداره‌اند، اینجا آدم‌هایی با عادت‌ها، دل‌مشغولی‌ها و پیوندهای شخصی‌اند. اما جذابیت این موقعیت به خودی خود تضمین نمی‌کند که هر ماجرایی خنده‌دار از آب درآید.

«DMV» از همان ابتدا میان دو مسیر حرکت می‌کند: تمسخر تجربهٔ آشنای اداری و ساختن یک کمدی گروهی دربارهٔ آدم‌هایی که در محیطی فرساینده، به هم پناه می‌برند. هرگاه این دو مسیر به هم می‌رسند، سریال جان می‌گیرد؛ هرگاه یکی را به بهای دیگری کنار می‌گذارد، نتیجه بیشتر شبیه مجموعه‌ای از شوخی‌های پراکنده می‌شود.

مکان به‌مثابه موتور کمدی اداره در این سریال صرفاً پس‌زمینه نیست؛ خودِ سازوکار کمدی است. پنجره‌های خدمات، آزمون رانندگی، پرونده‌های ناقص و مشتریانی که پیشاپیش از انتظار خسته‌اند، موقعیت‌هایی می‌سازند که به‌راحتی قابل‌شناسایی‌اند. تماشاگر لازم نیست برای فهمیدن فشار محیط، توضیح مفصلی بشنود: کافی است ببیند یک کارمند می‌کوشد هم‌زمان مقررات را اجرا کند، صف را جلو ببرد و با فردی کلافه روبه‌رو شود.

« همین جابه‌جایی زاویهٔ دید، دست‌کم در سطح ایده، ظرفیت طنز اجتماعی قابل‌توجهی دارد. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

در این بستر، دستمزد ناچیز، کمبود نیرو و حجم زیاد مراجعه‌کنندگان فقط ابزار شوخی نیستند؛ به زندگی روزمرهٔ کارکنان شکل می‌دهند. کاغذبازی و فناوری فرسوده نیز می‌توانند استعاره‌ای از نظامی باشند که از کارمندانش سرعت و آرامش می‌خواهد، بی‌آنکه امکانات متناسب در اختیارشان بگذارد. بااین‌حال، سریال همیشه این امکان را تا نتیجه‌ای عمیق‌تر دنبال نمی‌کند.

گاهی نقص سامانه یا صف طولانی تنها سکوی پرتابی برای شوخی بعدی است، نه بخشی از تصویری منسجم‌تر از فرسودگی شغلی. گروهی ناهمگون، با شیمی جمعی نقطهٔ اتکای اصلی «DMV» گروه بازیگران آن است. Harriet Dyer در نقش Colette انرژی و خوش‌بینی‌ای به شخصیت می‌دهد که در نگاه اول با محیط خسته‌کنندهٔ اداره تضاد دارد.

این تضاد می‌تواند منبع شوخی باشد، اما در بهترین لحظات، سرسختی امیدوارانهٔ او را نیز آشکار می‌کند. Tony Cavalero در نقش Vic با خشکی و بی‌قیدی خاص خود، سویه‌ای متفاوت از طنز را می‌سازد؛ او کمتر به دنبال جلب همدلی است و بیشتر از فاصله‌گرفتنش از جدیت اداری خنده می‌گیرد. Molly Kearney در نقش Barbara، مدیر تازه‌وارد، و Gigi Zumbado در نقش Ceci نیز به جمع رنگ می‌افزایند.

هر یک از شخصیت‌ها با خلق‌وخویی متفاوت به محیط واکنش نشان می‌دهد و همین ناهمگونی، امکان شکل‌گیری شوخی‌های گروهی را فراهم می‌کند. Tim Meadows در نقش Gregg، کارمندی کهنه‌کار و خسته، از آن بازیگرانی است که حضورش به صحنه وزن می‌دهد؛ خونسردی و بدبینی او می‌تواند در برابر شور دیگران تعادل طنزآمیزی ایجاد کند.

« بااین‌حال، سریال همیشه این امکان را تا نتیجه‌ای عمیق‌تر دنبال نمی‌کند. »

شخصیت‌ها و اجرا

در مجموع، بازی‌ها پرتحرک‌اند و بازیگران به شخصیت‌ها حس هم‌نشینی و آشنایی می‌بخشند؛ گویی این افراد پیش از آغاز هر قسمت هم مدت‌ها با هم در همین راهروها زندگی کرده‌اند. طنز روزمره و ریتم روایت «DMV» بیشتر از آنکه بر شوخی‌های پیچیده یا روایت‌های معمایی تکیه کند، از موقعیت‌های آشنا نیرو می‌گیرد.

یک مراجعه‌کنندهٔ نامتعارف، یک اشتباه اداری یا چالشی کوچک میان همکاران می‌تواند محور داستانی یک قسمت شود. این شیوه با قالب کمدی موقعیت سازگار است و ریتمی نسبتاً سرزنده پدید می‌آورد؛ قسمت‌ها درگیر بار سنگین روایت نیستند و به‌سادگی از یک ماجرای روزمره به ماجرای بعدی می‌رسند. ضعف همین ساختار آن است که گاهی شوخی‌ها پیش از آنکه به شخصیت یا موقعیت عمق بدهند، به پایان می‌رسند.

آشنایی مخاطب با تجربهٔ کلافه‌کنندهٔ اداره می‌تواند به طنز فوریت ببخشد، اما تکرار همان غرغرها و ناکامی‌ها به‌سرعت به بازدهی کمتری می‌رسد. موقعیت‌هایی که به رفتار واقعی مشتریان یا فشار کاری کارکنان متصل‌اند، معمولاً از شوخی‌هایی که صرفاً برای عجیب‌بودن طراحی شده‌اند، مؤثرترند. در این‌جا، سریال در بهترین حالت از زندگی روزمره اغراق می‌سازد؛ در حالت ضعیف‌تر، خودِ اغراق جای مشاهدهٔ دقیق را می‌گیرد.

صمیمیت در برابر فرسودگی گرمای عاطفی سریال از رابطهٔ میان همکاران سرچشمه می‌گیرد. این کارکنان الزاماً دوستانی بی‌نقص نیستند؛ ممکن است یکدیگر را دست بیندازند، بر سر شیوهٔ کار اختلاف داشته باشند یا در موقعیتی نامناسب رقابت کنند. بااین‌همه، روزهای مشابه و فشار مشترک پیوندی میانشان می‌سازد که از دل همکاری اجباری فراتر می‌رود.

« یک مراجعه‌کنندهٔ نامتعارف، یک اشتباه اداری یا چالشی کوچک میان همکاران می‌تواند محور داستانی یک قسمت شود. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

اداره برای آن‌ها نه فقط محل اشتغال، بلکه فضایی است که در آن دیده و فهمیده می‌شوند. این بُعد انسانی، به‌ویژه زمانی مؤثر است که خستگی شغلی بی‌واسطه وارد ماجرا می‌شود. کمبود کارکنان و انتظارهای بی‌پایان می‌توانند فرسودگی را به مسئله‌ای ملموس بدل کنند، نه صرفاً موضوعی برای یک شوخی. در عین حال، سریال بیشتر به تسکین حاصل از رفاقت علاقه دارد تا بررسی جدی پیامدهای فشار کاری.

همکاران یکدیگر را سرپا نگه می‌دارند، اما ساختار اداریِ تولیدکنندهٔ آن فشار معمولاً از قاب بیرون نمی‌رود. بنابراین، نقد اجتماعی در «DMV» حاضر است، ولی غالباً در محدودهٔ کمدی سبک باقی می‌ماند. ظرفیت و محدودیت شخصیت‌پردازی شخصیت‌های پرشمار سریال فرصت ایجاد ترکیب‌های کمدی گوناگون را فراهم می‌کنند، اما همین گستردگی گاه به بهای تمرکز تمام می‌شود.

بعضی از کاراکترها بیش از آنکه در طول زمان تحول کنند، با چند ویژگی برجسته و تکرارشونده شناخته می‌شوند. این ویژگی‌ها در آغاز به‌سرعت شخصیت‌سازند، ولی اگر در موقعیت‌های تازه آزموده نشوند، خطر تبدیل‌شدنشان به تکیه‌کلام رفتاری وجود دارد. از سوی دیگر، رابطه‌های عاطفی و اختلاف‌های کاری به سریال امکان می‌دهند فراتر از شوخی‌های مقطعی برود.

کشش میان Colette و Noa، برای نمونه، راهی برای پیوندزدن زندگی شخصی با محیط کار فراهم می‌کند؛ بااین‌حال، چنین خط‌هایی زمانی اثرگذارند که از شیمی بازیگران و تحول رابطه نیرو بگیرند، نه فقط از انتظار برای رخ‌دادن یک اتفاق. این‌که «DMV» در تمامی خطوط داستانی به یک اندازه موفق نیست، بخشی از نابرابری کلی آن است: گروه بازیگران اغلب از مصالح فیلمنامه جذاب‌تر به نظر می‌رسند.

« اداره برای آن‌ها نه فقط محل اشتغال، بلکه فضایی است که در آن دیده و فهمیده می‌شوند. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

جایگاه سریال در کمدی محل کار «DMV» در قلمرو آشنای کمدی محل کار حرکت می‌کند: گروهی از آدم‌های متفاوت، مدیریتی که باید میان فشار سازمان و نیاز کارکنان تعادل برقرار کند، و شوخی‌هایی که از برخورد شخصیت‌ها با قواعد روزانه پدید می‌آیند. مزیتش انتخاب محیطی است که کمتر از اداره‌های معمول تلویزیونی دیده شده و برای بسیاری از تماشاگران خاطره‌ای مشترک دارد.

این انتخاب به سریال هویت اولیه می‌دهد، اما برای متمایزشدن کافی نیست. اثر باید از دل همین محیط، مشاهده‌هایی دقیق‌تر و شخصیت‌هایی پیچیده‌تر بیرون بکشد تا صرفاً نسخه‌ای دیگر از کمدی گروهی در محل کار نباشد. فصل نخست با بیست قسمت، فرصت دارد جهان شخصیت‌ها را گسترش دهد؛ بااین‌حال، فراوانی قسمت‌ها به‌تنهایی به معنای رشد یکدست نیست.

سریال گاهی میان روایت‌های مستقل و خط‌های دنباله‌دار تعادل خوبی برقرار می‌کند و گاهی پیوند میان آن‌ها شل به نظر می‌رسد. حاصل، اثری است که لحظه‌های دوست‌داشتنی و سرگرم‌کننده دارد، اما کیفیتش به ثبات نمی‌رسد. [پس از جست‌وجوی برخط، فصل نخست به‌عنوان تنها فصل سریال معرفی شده است.] جمع‌بندی «DMV» از ایده‌ای آشنا اما کم‌استفاده در کمدی تلویزیونی آغاز می‌کند: کارکنانی که در یکی از خسته‌کننده‌ترین محیط‌های عمومی، تلاش می‌کنند کارشان را پیش ببرند و در عین حال از همراهی یکدیگر لذت ببرند.

بازیگران پرانرژی، فضای قابل‌تشخیص اداره و شوخی‌های روزمره، آن را به کمدی‌ای خوش‌تماشا تبدیل می‌کنند؛ به‌خصوص وقتی طنز از اصطکاک میان مقررات خشک و آدم‌های واقعی زاده می‌شود. در مقابل، تکرار برخی شوخی‌ها، نابرابری در شخصیت‌پردازی و استفادهٔ محدود از ظرفیت انتقادی محیط، مانع از آن می‌شود که سریال به اثری کاملاً متمایز بدل شود.

« این انتخاب به سریال هویت اولیه می‌دهد، اما برای متمایزشدن کافی نیست. »

جمع‌بندی

با این همه، گرمای رابطهٔ همکاران به آن جان می‌دهد و اجازه نمی‌دهد اداره تنها مجموعه‌ای از پنجره‌ها و پرونده‌ها باقی بماند. «DMV» بیش از آنکه کمدی‌ای تیز و ساختارشکن باشد، تماشایی سبک و گروه‌محور است؛ اثری که در بهترین لحظات یادآوری می‌کند حتی در دل کاغذبازی و انتظار، آدم‌ها می‌توانند برای یکدیگر پناهی کوچک بسازند.