نقد و بررسی
نقد Devil in Ohio | 2022
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده میدهد
میان پناه و تهدید «Devil in Ohio» از تصمیمی اخلاقی و ظاهراً ساده آغاز میشود: روانپزشکی به نام سوزان، دختری نوجوان و گریخته از جامعهای بسته و رازآلود را به خانه میبرد تا از او محافظت کند. اما همین کنشِ دلسوزانه، مرز میان مسئولیت حرفهای و پیوند عاطفی را مبهم میسازد و آرامش خانواده را در معرض آشفتگی قرار میدهد.
سریال از همان ابتدا پرسشی مرکزی پیش میکشد: وقتی کسی را از خطر بیرون میکشیم، آیا خودمان نیز از دام آن خطر در امان میمانیم؟ این موقعیت، ظرفیت خوبی برای ساختن تعلیق دارد؛ زیرا تهدید فقط بیرون از خانه نیست. حضور می بهتدریج روابط میان اعضای خانواده را دگرگون میکند و نگرانی درباره امنیت او با پرسشهایی درباره اعتماد، مراقبت و حدومرزهای همدلی درهم میآمیزد.
داستان بهجای آنکه صرفاً بر تعقیبوگریز یا رخدادهای هراسآور تکیه کند، از ورود یک غریبه به فضای خصوصی خانواده نیروی دراماتیک میگیرد. همین انتخاب، اثر را به همان اندازه که تریلری رازآلود است، به درامی خانوادگی نیز تبدیل میکند. فرقه؛ منبع هراس و کنجکاوی مهمترین امتیاز فضای سریال، هاله ابهامی است که پیرامون فرقه شکل میگیرد.
« این موقعیت، ظرفیت خوبی برای ساختن تعلیق دارد؛ زیرا تهدید فقط بیرون از خانه نیست. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
باورها و مناسک این اجتماع، از همان ابتدا حس بیگانگی و تهدید میآفرینند، بیآنکه همهچیز فوراً توضیح داده شود. داستان با قطعههایی از اطلاعات، نشانهها و رفتارهای نگرانکننده پیش میرود و تماشاگر را به حدسزدن درباره گستره نفوذ فرقه و میزان خطر آن وامیدارد. این تعلیقِ تدریجی، بهویژه در بخشهای آغازین، جذابیت قابلتوجهی دارد.
با این حال، سریال در بهرهبرداری از ظرفیت وحشت محدود میماند. فضای مرموزش بیش از آنکه به ترسی مداوم و عمیق بینجامد، کنجکاوی و دلهرهای ملایم ایجاد میکند. بنابراین، تماشاگرانی که انتظار اثری تمامعیار در ژانر وحشت دارند، ممکن است با تجربهای آرامتر از انتظارشان روبهرو شوند. تهدید حضور دارد، اما اغلب در حاشیه درام میماند و کمتر به اوجهای تکاندهنده بدل میشود.
«Devil in Ohio» را بهتر است تریلری خانوادگی با مؤلفههای وحشت دانست، نه داستانی که هدف اصلیاش ترساندن مخاطب باشد. می و بازیگری که راز را زنده میکند می در مرکز کشش روایی سریال قرار دارد. او همزمان آسیبپذیر، مبهم و ناآرامکننده است؛ شخصیتی که تماشاگر را وامیدارد میان دلسوزی و بدگمانی در نوسان بماند.
« باورها و مناسک این اجتماع، از همان ابتدا حس بیگانگی و تهدید میآفرینند، بیآنکه همهچیز فوراً توضیح داده شود. »
شخصیتها و اجرا
این دوگانگی، اگر فقط در متن داستان باقی میماند، میتوانست به طرحی کلیشهای تبدیل شود؛ اما بازی Madeleine Arthur به نقش، حضوری ملموس و گیرا میبخشد. او در سکوتها، نگاهها و واکنشهای کوتاه، حس میدهد که گذشته می هنوز بر رفتار روزمرهاش سایه انداخته است. اهمیت این بازی در آن است که رازآلودگی شخصیت را به معمایی صرف فرو نمیکاهد.
می فقط وسیلهای برای پیشبردن ماجرای فرقه نیست؛ او انسانی است که تجربههای پیشین، شیوه ارتباطش با دیگران را شکل دادهاند. همین وجه انسانی به تعلیق داستان عمق میدهد و رابطه او با خانواده سوزان را از سطح یک موقعیت هیجانانگیز فراتر میبرد. در مقابل، برخی شخصیتهای پیرامونی فرصت کمتری برای رشد مییابند و گاه بیش از آنکه مستقل و پیچیده باشند، در خدمت مسیر اصلی داستان قرار میگیرند.
خانوادهای زیر فشار بخش مهمی از سریال در خانه خانواده سوزان میگذرد و این فضای آشنا، بستری مناسب برای بررسی پیامدهای تصمیم او فراهم میکند. ورود می تنها مسئلهای تازه به زندگی خانواده اضافه نمیکند؛ بلکه تنشهای موجود را نیز آشکارتر میسازد. هر عضو خانواده به شکل متفاوتی با این تغییر روبهرو میشود و واکنشها، از نگرانی و مقاومت تا کنجکاوی و همدلی، به داستان امکان میدهند رابطههای خانوادگی را از چند زاویه دنبال کند.
« او در سکوتها، نگاهها و واکنشهای کوتاه، حس میدهد که گذشته می هنوز بر رفتار روزمرهاش سایه انداخته است. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
این تمرکز بر خانواده هم نقطه قوت اثر است و هم منشأ نارضایتی احتمالی. از یک سو، خطر بیرونی با آسیبپذیری عاطفی آدمهای خانه پیوند میخورد و تعلیق را شخصیتر میکند. از سوی دیگر، سهم درام خانوادگی چنان پررنگ است که ممکن است مخاطبِ منتظر روایتی ترسناکتر، احساس کند سریال از وعده آغازین خود فاصله گرفته است.
برخی تعارضها نیز با الگوهای آشنای درامهای خانوادگی پیش میروند و همیشه تازگی یا پیچیدگی لازم را ندارند. ریتمی که کش میآید ساختار هشتقسمتی فرصت میدهد قصههای فرعی و چند خط روایی در کنار هم پیش بروند، اما این گستردگی همیشه به غنای بیشتر منجر نمیشود. قسمتهای آغازین با طرح معماها و معرفی خطر، کنجکاوی مؤثری میسازند؛ سپس روایت در بخشهایی مکث میکند و اطلاعات را آهستهتر از آنچه موقعیت اقتضا میکند پیش میبرد.
تکرار بعضی نگاهها، گفتوگوها و لحظات تأملی، بهجای آنکه هر بار بر فشار روانی بیفزاید، گاه از نیروی صحنه میکاهد. این کندی برای گروهی از تماشاگران میتواند بخشی از حالوهوای اثر باشد: تهدید بهتدریج نزدیک میشود و اضطراب در زندگی عادی رسوخ میکند. اما برای دیگران، طولانیشدن مسیر میان طرح پرسش و رسیدن به پاسخ، نشانهای از آن خواهد بود که داستان با قسمتهایی کمتر و فشردهتر میتوانست اثرگذارتر شود.
« این تمرکز بر خانواده هم نقطه قوت اثر است و هم منشأ نارضایتی احتمالی. »
قوتها و کاستیها
سریال در پرداخت ایدههای اصلی خود لحظات جذابی دارد، ولی همه خطهای روایی به یک اندازه ضروری یا پرکشش به نظر نمیرسند. قصههای درهمتنیده و مدیریت راز «Devil in Ohio» از چند مسیر روایی بهره میگیرد تا دایره تهدید را گسترش دهد. پیوند میان وضعیت می، تصمیمهای سوزان و واکنش خانواده، باعث میشود قصه تنها به یک پرسش محدود نماند.
در عین حال، این تعدد مسیرها همیشه به معنای پیچیدگی سنجیده نیست: بعضی عناصر زودتر از موعد قابل حدس میشوند و شماری از چرخشهای روایی بیش از آنکه حاصل تحول طبیعی شخصیتها باشند، برای حفظ هیجان وارد داستان شدهاند. با وجود این، سریال توانایی حفظ کنجکاوی را دارد. وقتی یک خط داستانی اندکی از حرکت میایستد، مسیر دیگری ممکن است توجه تماشاگر را دوباره جلب کند.
پایانبندی نیز در کلیت خود میکوشد تصوری را که مخاطب از رابطهها و رخدادها ساخته، جابهجا کند؛ اما ارزش این تجربه به میزان همراهی تماشاگر با مسیر طولانی سریال وابسته است. بدون ورود به جزئیات، میتوان گفت پایان برای برخی غافلگیرکننده و برای برخی دیگر کمتر رضایتبخش خواهد بود؛ تفاوتی که از انتظارهای متفاوت درباره نوع جمعبندی ناشی میشود.
« قصههای درهمتنیده و مدیریت راز «Devil in Ohio» از چند مسیر روایی بهره میگیرد تا دایره تهدید را گسترش دهد. »
جمعبندی
جمعبندی «Devil in Ohio» اثری است که جذابیت اصلیاش را از آمیزش راز فرقهای با تنشهای یک خانواده میگیرد. فضای مبهم و ناآرام، بازی مؤثر Madeleine Arthur و چند خط رواییِ کنجکاویبرانگیز، تماشای آن را برای علاقهمندان به تریلرهای آرام و رازآلود دلپذیر میکند. در سوی دیگر، ریتم کند، کشآمدن بعضی بخشها و فاصلهگرفتن از وحشتِ پرشدت میتواند مانع رضایت مخاطبی شود که انتظار تعلیق پیوسته یا ترس فراوان دارد.
بهترین راه مواجهه با سریال آن است که آن را نه بهعنوان وحشتی تمامعیار، بلکه درامی خانوادگی با لایهای از تهدید و راز ببینیم. با چنین انتظاری، ضعفهای ساختاریاش کمتر آزاردهنده و نقاط قوتش روشنتر میشوند. این مجموعه برای شبی آرام و بارانی، وقتی تماشاگر از رازهای تدریجی و دلهرهای کنترلشده لذت میبرد، انتخابی سرگرمکننده است؛ هرچند میتوانست با ایجاز بیشتر و پرداخت متمرکزتر، اثر ماندگارتری از خود بر جای بگذارد.
« جمعبندی «Devil in Ohio» اثری است که جذابیت اصلیاش را از آمیزش راز فرقهای با تنشهای یک خانواده میگیرد. »
ثبت دیدگاه