نقد و بررسی
نقد Believer 2 | 2023
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد
دنباله‌ای گرفتار میان تعقیب و تکرار «Believer 2» ادامه‌ای بر فیلم جنایی «Believer» است؛ اثری که بار دیگر کارآگاه جو وون‌هو را در مسیر کشف حقیقت درباره سازمانی بزرگ و مرموز از قاچاق مواد مخدر قرار می‌دهد. این‌بار جست‌وجوی او با ناپدیدشدن راک و پیگیری ردهای پراکنده‌ای گره می‌خورد که شاید به رئیس ناشناس تشکیلات برسند.
فیلم خیلی زود وارد فضای تعقیب، تهدید و درگیری می‌شود و تماشاگر را میان گروهی از شخصیت‌هایی قرار می‌دهد که هرکدام به دلیلی، چیزی را از دیگران پنهان می‌کنند. «Believer 2» به کارگردانی باک جونگ‌یول ساخته شده و چو جین‌وونگ، چا سونگ‌وون، هان هیو جو و او سونگ‌هون در آن نقش‌آفرینی می‌کنند.
فیلم می‌خواهد هم دنباله‌ای پرتحرک باشد و هم گره‌هایی را که از قسمت نخست باقی مانده‌اند، دنبال کند. این دو خواسته همیشه در کنار هم به‌خوبی پیش نمی‌روند: هرچه میزان تعقیب و خشونت بالا می‌رود، روایت فرصت کمتری برای روشن‌کردن انگیزه‌ها و پیوندهای میان آدم‌ها پیدا می‌کند. نتیجه اثری است که از نظر حسی پرانرژی است، اما از نظر داستانی گاهی مخاطب را در مسیر خود جا می‌گذارد.
روایتی که بیش از اندازه شاخه می‌دواند ساختار داستان بر تعقیب ردهایی بنا شده که به آدم‌ها، هویت‌های پنهان و مناسبات درونی سازمان قاچاق می‌رسند. این بستر برای یک فیلم جنایی ظرفیت فراوان دارد؛ تردید، سوءظن و اطلاعات ناقص می‌توانند تنش را زنده نگه دارند. مشکل آن‌جاست که فیلم همیشه مرز میان ابهامِ هدفمند و سردرگمی را حفظ نمی‌کند.
« فیلم می‌خواهد هم دنباله‌ای پرتحرک باشد و هم گره‌هایی را که از قسمت نخست باقی مانده‌اند، دنبال کند. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
برخی رویدادها سریع از کنار هم می‌گذرند و ارتباط علت‌ومعلولی‌شان به‌اندازه کافی روشن نمی‌شود. در نتیجه، تماشاگر به‌جای آن‌که با کنجکاوی سرنخ‌ها را کنار هم بگذارد، گاهی ناچار است صرفاً بکوشد بفهمد چه کسی در کدام سوی ماجرا ایستاده است. شتاب فیلم در آغاز، به این مسئله دامن می‌زند. روایت بی‌درنگ به دل ماجرا می‌زند و فرصت چندانی برای بازسازی پیوند عاطفی با شخصیت‌ها یا توضیح وضعیت تازه باقی نمی‌گذارد.
چنین رویکردی برای مخاطبی که قسمت نخست را به‌خاطر دارد، ممکن است انرژی آغازین ایجاد کند؛ اما حتی در آن صورت نیز انبوه اطلاعات و جابه‌جایی‌های سریع، انسجام را دشوار می‌سازد. برای بیننده‌ای که تازه با این جهان آشنا می‌شود، این شتاب می‌تواند فاصله‌ای جدی میان او و قصه ایجاد کند. مسئله دنباله و تغییر چهره‌ها یکی از دشواری‌های فیلم در ادامه‌دادن ماجرایی نهفته است که از پیش با شخصیت‌ها و لحن قسمت نخست پیوند خورده بود.
در چنین دنباله‌ای، صرف بازگرداندن چند چهره کافی نیست؛ فیلم باید نشان دهد که روابط قبلی چگونه دگرگون شده‌اند و این تغییر چه معنایی برای مسیر تازه دارد. «Believer 2» در این زمینه گاه بیشتر به گردآوری دوباره شخصیت‌ها و تقابل‌های آشنا می‌ماند تا بسط تدریجی آن‌ها. تغییر بازیگر نقش راک نیز در این پیوستگی اثر می‌گذارد.
در قسمت نخست، ریو جون‌یول این نقش را بازی می‌کرد و در دنباله او سونگ‌هون جای او را گرفته است. این جابه‌جایی، به‌خودی‌خود مانعی قطعی برای موفقیت فیلم نیست؛ بازیگر تازه می‌تواند تفسیری متفاوت و مستقل ارائه دهد. بااین‌حال، چون راک در مرکز بخشی از کشمکش‌ها قرار دارد، تفاوت چهره و حضور بازیگر تازه برای برخی مخاطبان محسوس است و ممکن است استمرار عاطفی داستان را تضعیف کند.
« برخی رویدادها سریع از کنار هم می‌گذرند و ارتباط علت‌ومعلولی‌شان به‌اندازه کافی روشن نمی‌شود. »
شخصیت‌ها و اجرا
فیلم برای جاانداختن این تغییر، به فرصت بیشتری نیاز داشت تا شخصیت را نه فقط به‌عنوان مهره‌ای در معما، بلکه به‌عنوان انسانی با گذشته و انگیزه‌های قابل‌درک بازسازی کند. اکشن؛ نیروی محرک و پوششی برای کمبودها برجسته‌ترین امتیاز «Believer 2» در صحنه‌های اکشن آن دیده می‌شود. تیراندازی‌ها، زد‌وخوردها و تعقیب‌وگریزها با انرژی اجرا شده‌اند و فیلم به‌خوبی می‌داند چگونه از حرکت، صدا و آشفتگی صحنه برای حفظ هیجان استفاده کند.
در این لحظه‌ها، ریتم اثر جان می‌گیرد و جهان خطرناکی که ساخته است، ملموس‌تر می‌شود. خشونت نیز بخشی از زبان بصری فیلم است: خشونتی عریان که قرار است نشان دهد شخصیت‌ها برای حفظ قدرت، انتقام یا بقا تا چه اندازه پیش می‌روند. اما فراوانی اکشن همیشه به معنای پیشرفت داستان نیست. در بخش‌هایی، درگیری‌ها پشت سر هم می‌آیند بی‌آن‌که پیامدهایشان فرصت کافی برای اثرگذاشتن بر شخصیت‌ها پیدا کند.
وقتی هر بن‌بست با خشونتی تازه پاسخ داده می‌شود، خطر آن وجود دارد که خشونت از ابزار روایت به جایگزین روایت بدل شود. فیلم در بهترین لحظات، از اکشن برای آشکارکردن تفاوت شخصیت‌ها و شدت‌دادن به کشمکش بهره می‌گیرد؛ در لحظات ضعیف‌تر، تنها دامنه آشوب را افزایش می‌دهد، بی‌آن‌که فهم ما از انگیزه‌ها یا روابط را عمیق‌تر کند.
هان هیو جو و حضور تهدیدآمیز هان هیو جو در نقش بیگ نایف از چهره‌های به‌یادماندنی فیلم است. او با حضوری سرد، کنترل‌شده و مرموز، به جهان داستان تهدیدی تازه می‌آورد. جذابیت بازی او فقط به خشونت یا اقتدار شخصیت متکی نیست؛ بخش مهمی از نیروی نقش در این است که تماشاگر نمی‌تواند به‌آسانی پیش‌بینی کند بیگ نایف چه خواهد کرد.
« اکشن؛ نیروی محرک و پوششی برای کمبودها برجسته‌ترین امتیاز «Believer 2» در صحنه‌های اکشن آن دیده می‌شود. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
هر حضورش فضای صحنه را تغییر می‌دهد و به تقابل‌ها تنشی فوری می‌بخشد. بااین‌همه، فیلم همیشه به‌اندازه کافی از این ظرفیت بهره نمی‌گیرد. بیگ نایف حضوری پرقدرت دارد، اما شخصیت‌پردازی او در قیاس با تأثیری که بر فضا می‌گذارد، محدود می‌ماند. فیلم بیش از آن‌که به درون او راه پیدا کند، از ظاهر تهدیدآمیزش برای بالا بردن اضطراب صحنه‌ها استفاده می‌کند.
این رویکرد در کوتاه‌مدت مؤثر است، ولی نمی‌گذارد پیچیدگی شخصیت به همان اندازه‌ای رشد کند که بازی هان هیو جو نویدش را می‌دهد. کارآگاه وون‌هو در سایه وسواس جو وون‌هو با بازی چو جین‌وونگ همچنان محور عاطفی و اخلاقی بخش مهمی از داستان است. جست‌وجوی او تنها پیگیری یک پرونده نیست؛ نوعی وسواس نیز در آن حضور دارد که زندگی شخصی و داوری‌هایش را زیر فشار می‌برد.
این وجه می‌توانست هسته‌ای نیرومند برای فیلم باشد: کارآگاهی که برای رسیدن به حقیقت، خود را در معرض خطر قرار می‌دهد و هم‌زمان باید با معنای این تعقیب برای خویش روبه‌رو شود. اما تمرکز روایت بر مجموعه‌ای از شخصیت‌ها و درگیری‌های خشن، فرصت پرداخت به این کشمکش درونی را محدود می‌کند. وون‌هو در بسیاری از لحظه‌ها بیشتر عامل پیش‌برنده پرونده است تا شخصیتی که دگرگونی‌هایش را به‌روشنی تجربه کنیم.
بازی چو جین‌وونگ وزن و جدیت لازم را به نقش می‌دهد، ولی فیلم گاهی آن‌قدر درگیر جلو بردن تعقیب‌هاست که از مکث‌های لازم برای فهم بهتر او می‌گذرد. حضور او در کنار بازیگران دیگر جذاب است، اما سهم عاطفی‌اش همیشه با جایگاه محوری‌اش تناسب پیدا نمی‌کند. فضاسازی و ریتم پرتنش فضای جنایی تیره فیلم با دنیایی سازگار است که در آن اعتماد کمیاب و خطر دائمی است.
« هر حضورش فضای صحنه را تغییر می‌دهد و به تقابل‌ها تنشی فوری می‌بخشد. »
قوت‌ها و کاستی‌ها
قاب‌ها و موقعیت‌ها غالباً حس بی‌قراری و ناامنی می‌سازند؛ گویی شخصیت‌ها حتی در لحظه‌های آرام نیز راهی برای خروج از تهدید نمی‌یابند. این لحن به صحنه‌های تعقیب و رویارویی کمک می‌کند و اجازه می‌دهد اکشن صرفاً نمایش مهارت‌های بدنی نباشد، بلکه با حس درماندگی و فشار نیز همراه شود. بااین‌حال، ریتم تند در همه بخش‌ها به سود فیلم عمل نمی‌کند.
گاهی فیلم فرصت نمی‌دهد فضا و رابطه‌ها در ذهن مخاطب ته‌نشین شوند. درام جنایی برای حفظ تعلیق به اطلاعات ناقص نیاز دارد، اما برای اثرگذاری عاطفی نیز باید به تماشاگر زمان بدهد تا شخصیت‌ها و خطرهای پیرامونشان را بشناسد. «Believer 2» بیشتر بر شتاب و التهاب تکیه می‌کند و کمتر به سکوت‌ها و مکث‌هایی مجال می‌دهد که می‌توانستند تنش را عمیق‌تر کنند.
جمع‌بندی «Believer 2» دنباله‌ای است که در اکشن پرانرژی، فضای تیره و حضور چشمگیر هان هیو جو نقاط قوت روشنی دارد. برای مخاطبی که بیش از هر چیز به تیراندازی‌ها، رویارویی‌های خشن و حال‌وهوای جنایی علاقه‌مند است، فیلم لحظات سرگرم‌کننده و پرتنشی فراهم می‌کند. اما پیچیدگی نامتوازن روایت، تغییر بازیگر نقش راک و غلبه خشونت بر شخصیت‌پردازی، مانع از آن می‌شود که این هیجان به تجربه‌ای کاملاً منسجم تبدیل شود.
فیلم گاهی چنان به حرکت رو به جلو اصرار دارد که از روشن‌کردن مسیر و معنای آن غافل می‌ماند. به همین دلیل، تماشاگر ممکن است صحنه‌های پرقدرتی را به یاد بسپارد، اما در پایان احساس کند پیوند میان آن‌ها به اندازه کافی محکم نشده است. حاصل، اثری دیدنی در لحظه‌های اکشن و کم‌جان‌تر در پرداخت روایی است؛ دنباله‌ای که جهان خشن خود را گسترش می‌دهد، اما همیشه نمی‌تواند برای این گسترش دلیلی دراماتیک به همان اندازه قانع‌کننده فراهم کند.
« بااین‌حال، ریتم تند در همه بخش‌ها به سود فیلم عمل نمی‌کند. »
ثبت دیدگاه