وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

بازگشت به بازیِ اغوا و بدگمانی «Another Simple Favor» دنباله‌ای است که به‌جای بازسازی دقیقِ توازن و ظرافت فیلم نخست، آگاهانه به سوی اغراق، تجمل و ملودرام قدم می‌گذارد. استفانی اسماثرز و امیلی نلسون بار دیگر روبه‌روی هم قرار می‌گیرند؛ این بار در کاپری، جایی که عروسی مجلل امیلی با یک تاجر ثروتمند ایتالیایی به صحنه‌ای برای سوءظن، رقابت و جنایت بدل می‌شود.

فیلم از همان آغاز وعده می‌دهد که قرار نیست با معمایی واقع‌گرا و کم‌ادعا روبه‌رو باشیم. جهانش جهانی است که در آن لباس‌ها چشم‌نوازند، آدم‌ها چیزی را پنهان می‌کنند و حقیقت مدام شکل عوض می‌کند. پل فیگ و نویسندگان، ماجرا را بر پایهٔ همان نیرویی بنا می‌کنند که فیلم قبلی را به یادماندنی کرده بود: رابطه‌ای که هم‌زمان به دوستی، رقابت و جنگ روانی شباهت دارد.

اما این بار، به‌جای آن‌که هر پیچش با دقت درون بافت داستان کاشته شود، فیلم گاه چنان شتاب‌زده و پرتکلف به دنبال شگفت‌زده‌کردن تماشاگر است که خودِ معما از نفس می‌افتد. حاصل، اثری است سرگرم‌کننده و خوش‌ظاهر، اما نه همیشه خوش‌ساخت. استفانی و امیلی؛ مرکز ثقل فیلم بهترین دلیل برای همراهی با فیلم، همچنان رویارویی آنا کندریک و بلیک لایولی است.

استفانی با ظاهر آشنای کنجکاو و مؤدب خود بازمی‌گردد، اما تجربه‌های پیشین او را تغییر داده‌اند؛ دیگر صرفاً تماشاگرِ ماجراهای دیگران نیست و می‌کوشد نقش کارآگاهی را نیز بر عهده بگیرد. کندریک این دگرگونی را با ظرافت بازی می‌کند: استفانی هم مشتاقِ دانستن است و هم از پیامدهای دانستن می‌ترسد؛ هم از آشوب دوری می‌جوید و هم به‌طرزی آشکار جذب آن می‌شود.

« فیلم از همان آغاز وعده می‌دهد که قرار نیست با معمایی واقع‌گرا و کم‌ادعا روبه‌رو باشیم. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

امیلی، در مقابل، همچنان نیرویی پیش‌بینی‌ناپذیر است. لایولی در نقش زنی که جذابیتش با تهدید درآمیخته، حضوری پرقدرت دارد و گاه با یک نگاه یا مکث، بیش از دیالوگ‌های پرطمطراق فیلم معنا می‌سازد. کل‌کل‌های دو زن از لحظات زنده و پرانرژی اثرند؛ گفت‌وگوهایی که در آن‌ها شوخی، تحقیر و صمیمیتِ ناخواسته به‌سرعت جای یکدیگر را می‌گیرند.

فیلم شاید نتواند در همهٔ اجزایش هم‌سطح این دو بازیگر باشد، اما هرگاه آن‌ها در یک قاب قرار می‌گیرند، ضرب‌آهنگ و جان تازه‌ای پیدا می‌کند. بازی با هویت و نمایش بلیک لایولی یکی از انتخاب‌های جسورانهٔ فیلم، سپردن چند نقش به لایولی است. این بازی چندوجهی به اثر امکان می‌دهد با مفهوم هویت، شباهت و سوءبرداشت بازی کند و از توانایی بازیگر در تغییر لحن و حضور بهره ببرد.

لایولی در این بخش‌ها از تصویر آشنای امیلی فاصله می‌گیرد و تفاوت میان شخصیت‌ها را نه‌فقط با ظاهر، بلکه با شیوهٔ حرکت و بیان نیز مشخص می‌کند. این تجربه، بیش از آن‌که نمایشِ بی‌نقصِ دگرگونی روان‌شناختی باشد، به جاذبه‌ای نمایشی بدل می‌شود؛ نمایشی که با لحن پرزرق‌وبرق و عامدانه اغراق‌آمیز فیلم تناسب دارد.

بااین‌حال، چنین انتخابی بار بیشتری بر دوش فیلمنامه می‌گذارد. وقتی فیلم از چندگانگی هویت به‌عنوان موتور تعلیق بهره می‌برد، لازم است قواعدش روشن و سرنخ‌هایش منصفانه باشند. «Another Simple Favor» گاهی از این تعهد شانه خالی می‌کند: برخی افشاگری‌ها بیش از آن‌که از دل نشانه‌های پیشین بیرون بیایند، برای برانگیختن واکنش ناگهانی تماشاگر وارد روایت می‌شوند.

« امیلی، در مقابل، همچنان نیرویی پیش‌بینی‌ناپذیر است. »

شخصیت‌ها و اجرا

در نتیجه، لحظات بازیگری جذاب‌اند، اما اثر همیشه نمی‌تواند نیروی آن‌ها را به معمایی منسجم تبدیل کند. کاپری؛ منظره‌ای که به شخصیت بدل می‌شود کاپری فقط پس‌زمینهٔ ماجرا نیست؛ بخشی از لحن فیلم است. چشم‌اندازهای ساحلی، کوچه‌های باریک و فضاهای باشکوه، جهانی می‌سازند که در آن همه‌چیز زیبا و در عین حال مشکوک به نظر می‌رسد.

فیلم از این تضاد سود می‌برد: آفتاب و منظرهٔ خیره‌کننده در کنار تهدید، پنهان‌کاری و مرگ قرار می‌گیرند. مکان‌یابی و طراحی صحنه، به ماجرا کیفیتی رؤیایی و اندکی مصنوعی می‌دهد؛ گویی شخصیت‌ها در نمایشی مجلل گرفتار شده‌اند که در آن هر لبخند می‌تواند پوششی برای نیت دیگری باشد. لباس‌ها نیز در شکل‌دادن به این جهان نقش اساسی دارند.

پوشش‌های امیلی، به‌ویژه، جزئی از شخصیت‌پردازی او هستند: پرجلوه، حساب‌شده و به‌اندازهٔ خودِ او جلب‌توجه‌کننده. این لباس‌ها صرفاً تزئین قاب نیستند؛ به فیلم کمک می‌کنند تا دربارهٔ ظاهر، نمایش و کنترل تصویری که دیگران از ما می‌بینند، حرف بزند. البته گاهی آن‌قدر بر جذابیت بصری تکیه می‌شود که تماشاگر بیش از آن‌که درگیر روابط و انگیزه‌ها باشد، محو سطح صیقلی جهان فیلم می‌ماند.

این ضعف، در عین حال، بخشی از لذت آن نیز هست: فیلم می‌داند که می‌خواهد تماشایی باشد و از این خواسته شرمنده نیست. معمایی که بیش از اندازه گره می‌خورد ساختار روایی فیلم بر انباشتِ سوءظن و افشاگری استوار است. مهمانی‌ها، اعضای خانواده، رابطه‌های قدیمی و پیوندهای تازه، همگی به حلقه‌ای از افراد بدل می‌شوند که هرکدام ممکن است چیزی برای پنهان‌کردن داشته باشند.

« در نتیجه، لحظات بازیگری جذاب‌اند، اما اثر همیشه نمی‌تواند نیروی آن‌ها را به معمایی منسجم تبدیل کند. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

این شیوه در آغاز مؤثر است؛ تماشاگر را به حدس‌زدن و بازبینی رفتارها دعوت می‌کند و فضای عروسی را به محیطی ناامن تبدیل می‌سازد. اما هرچه روایت پیش می‌رود، پیچش‌ها بیشتر می‌شوند و اثر کمتر فرصت می‌یابد پیامدهای هرکدام را به‌درستی بپرورد. مشکل فقط غیرمنتظره‌بودن رخدادها نیست؛ معمای خوب می‌تواند تماشاگر را غافلگیر کند.

مسئله این است که غافلگیری باید پس از وقوع، حسِ اجتناب‌ناپذیری یا دست‌کم منطق پیدا کند. در این فیلم، برخی تغییر مسیرها به‌جای آن‌که برداشت ما از رویدادهای پیشین را غنی کنند، صرفاً لایه‌ای دیگر بر لایه‌های قبلی می‌افزایند. از همین‌رو، داستان گاه به جای پیچیده‌بودن، شلوغ به نظر می‌رسد.

خط مربوط به خانوادهٔ ثروتمند و پیوندهای مافیایی نیز ظرفیت ایجاد تنش دارد، اما شخصیت‌های فرعی و مناسباتشان به‌اندازه‌ای پرداخت نمی‌شوند که وزن دراماتیک این خط را تحمل کنند. طنز، ریتم و لحنِ عامدانه اغراق‌آمیز فیلم در قلمرو کمدی سیاه و تریلرِ ملودراماتیک حرکت می‌کند؛ فضایی که در آن اتفاقات نامحتمل و واکنش‌های اغراق‌شده بخشی از بازی‌اند.

برخی شوخی‌ها از تضاد میان وقار ظاهری محیط و بی‌اخلاقی شخصیت‌ها نیرو می‌گیرند. طنز فیلم همیشه خنده‌برانگیز نیست، اما اغلب حال‌وهوایی سبک و طعنه‌آمیز ایجاد می‌کند که تماشاگر را از جدی‌گرفتن بیش از اندازهٔ ماجرا بازمی‌دارد. شخصیت‌های فرعی، از جمله مادران و مأموران حاضر در داستان، گاه با حضوری کوتاه به این فضای نمایشی رنگ می‌زنند؛ هرچند همهٔ آن‌ها به یک اندازه به یاد نمی‌مانند.

« اما هرچه روایت پیش می‌رود، پیچش‌ها بیشتر می‌شوند و اثر کمتر فرصت می‌یابد پیامدهای هرکدام را به‌درستی بپرورد. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

در مقابل، ریتم فیلم زیر بار اتفاقات و توضیحات اضافی کند می‌شود. برخی بخش‌ها با وجود انبوه رخدادها، انرژی روایی لازم را ندارند و زمانِ حدوداً دوساعتهٔ اثر طولانی‌تر از آنچه هست احساس می‌شود. این تناقض مهمی است: داستان پیوسته شلوغ‌تر می‌شود، اما شلوغی همیشه به معنای کشش نیست. تدوین و جابه‌جایی میان شخصیت‌ها نیز گاهی به‌جای حفظ تعلیق، رشتهٔ توجه را سست می‌کند.

فیلم می‌خواهد هم‌زمان معما بسازد، شوخی کند، تجمل نمایش دهد و میراث قسمت نخست را ادامه دهد؛ گاهی این هدف‌ها هم‌افزا می‌شوند و گاهی یکدیگر را از مسیر خارج می‌کنند. دنباله‌ای وابسته به گذشته، اما نه بی‌جاذبه «Another Simple Favor» برای بیشترین اثرگذاری به آشنایی با فیلم نخست نیاز دارد.

بخشی از رابطهٔ استفانی و امیلی، و نیز بخشی از طنز ماجرا، بر پیشینه‌ای تکیه دارد که در قسمت اول شکل گرفته است. دنباله در عین حال می‌کوشد با انتقال داستان به ایتالیا و افزودن چهره‌های تازه، هویتی مستقل‌تر پیدا کند. این تلاش تا اندازه‌ای موفق است: کاپری، عروسی و فضای خانوادگیِ پرتنش، به فیلم رنگی تازه می‌دهند.

اما اثر در نهایت از همان سرمایهٔ اصلی خود تغذیه می‌کند؛ یعنی جذابیت دو زن که نه می‌توانند به هم اعتماد کنند و نه از بازی با یکدیگر دست بکشند. به همین دلیل، فیلم بیشتر از آن‌که گسترشی ضروری بر جهان قسمت نخست باشد، بازگشتی تفریحی به آن است. تماشاگرانی که از بازی قدرت و گفت‌وگوهای نیش‌دار دو شخصیت اصلی لذت می‌برند، احتمالاً با فیلم همراه می‌شوند؛ کسانی که انتظار معمایی دقیق و کم‌نقص دارند، ممکن است از آشفتگی روایت دل‌زده شوند.

« در مقابل، ریتم فیلم زیر بار اتفاقات و توضیحات اضافی کند می‌شود. »

جمع‌بندی

اثر نه قصد دارد واقع‌نمایی سخت‌گیرانه داشته باشد و نه موفق می‌شود همهٔ اغراق‌هایش را به نظمی حساب‌شده تبدیل کند. قوتش در لذت لحظه‌ای، ظاهر چشمگیر و بازی‌های مرکزی است؛ ضعفش در این‌که گاهی میان سرگرمی و پیچیدگیِ ساختگی تفاوتی نمی‌گذارد. جمع‌بندی «Another Simple Favor» دنباله‌ای خوش‌لباس، پرتحرک و عامدانه پرزرق‌وبرق است که بیش از هر چیز بر شیمی آنا کندریک و بلیک لایولی تکیه دارد.

کاپری و طراحی لباس‌ها به فیلم هویتی دیداری می‌بخشند و بازی چندگانهٔ لایولی از جذابیت‌های برجستهٔ آن است. در سوی دیگر، پیچش‌های انباشته، پرداخت ناکافی برخی شخصیت‌ها و افت‌وخیز ریتم مانع می‌شوند که معمای فیلم به‌اندازهٔ ظاهرش صیقلی باشد. بااین‌همه، اثر ارزش خود را در ادعایی محدودتر پیدا می‌کند: تماشاگر را برای مدتی به جهانی باشکوه، بی‌ثبات و پر از بدگمانی می‌برد؛ جهانی که در آن دو شخصیت اصلی هر لحظه می‌توانند هم‌پیمان یا دشمن یکدیگر باشند.

این فیلم از قسمت نخست منسجم‌تر نیست، اما برای مخاطبی که از جدال کلامی دو زن، لباس‌های چشم‌نواز و هیجانِ ملودراماتیک لذت می‌برد، سفری سرگرم‌کننده ــ هرچند پرپیچ‌وخم‌تر از حد نیاز ــ به شمار می‌آید.

« کاپری و طراحی لباس‌ها به فیلم هویتی دیداری می‌بخشند و بازی چندگانهٔ لایولی از جذابیت‌های برجستهٔ آن است. »