وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

روایت در مرز گزارش و خاطره «Another Day of Life» ساختهٔ Raúl de la Fuente و Damian Nenow، روایتی سینمایی از تجربهٔ ریشارد کاپوشینسکی، خبرنگار لهستانی، در آنگولای سال ۱۹۷۵ است؛ زمانی که پایان استعمار پرتغال، کشور را به صحنهٔ کشمکش نیروهای داخلی و رقابت قدرت‌های بیرونی بدل کرده بود.

فیلم به‌جای آن‌که تاریخ را در قالب شرحی خطی و بی‌طرفانه عرضه کند، جهان را از چشم خبرنگاری نشان می‌دهد که برای ثبت واقعیت به دل بحران می‌رود و در آنجا درمی‌یابد واقعیت، برخلاف گزارش‌های مرتب و قابل‌فهم، آشفته، متغیر و گاه هولناک است. اثر از کتابی به همین نام، نوشتهٔ کاپوشینسکی، اقتباس شده و بازآفرینی انیمیشنی را با گفت‌وگوها و تصاویر مستند درمی‌آمیزد.

روایت و ریتم؛ جریان داستان

محور فیلم صرفاً سفر پرخطر یک خبرنگار نیست؛ پرسش اصلی این است که دیدن و روایت‌کردن جنگ چه معنایی دارد. کاپوشینسکی در آغاز با اراده‌ای روشن و کنجکاوی حرفه‌ای حرکت می‌کند، اما هرچه بیشتر به میدان نزدیک می‌شود، مرز میان مشاهده‌گر و درگیر، میان ثبت واقعه و تأثیر گذاشتن بر آن، سست‌تر می‌شود.

همین دگرگونی درونی، روایت را از ماجرایی دربارهٔ خطرهای سفر فراتر می‌برد و آن را به تأملی دربارهٔ مسئولیت خبرنگار بدل می‌کند. جنگ به‌مثابه آشوب فیلم جنگ را نه منظره‌ای باشکوه و نه زمینه‌ای ساده برای قهرمان‌سازی نشان می‌دهد. فضای آنگولا در این روایت، فضایی است که در آن خبرها زود کهنه می‌شوند، خطوط جبهه جابه‌جا می‌شوند و آدم‌ها در برابر نیرویی بزرگ‌تر از توان فردی خود قرار می‌گیرند.

« محور فیلم صرفاً سفر پرخطر یک خبرنگار نیست؛ پرسش اصلی این است که دیدن و روایت‌کردن جنگ چه معنایی دارد. »

شخصیت‌ها و اجرا

حس آشفتگی، که در فیلم با واژهٔ پرتغالی «confusão» نیز پیوند می‌خورد، فقط وصفی برای وضعیت سیاسی نیست؛ شکل تجربهٔ شخصیت‌ها و حتی منطق روایت است. تماشاگر نیز گاه مانند خبرنگار، با اطلاعاتی ناقص و موقعیت‌هایی روبه‌رو می‌شود که معنای نهایی‌شان به‌سادگی روشن نیست. این شیوه از روایت، عمداً آسودگیِ تماشای یک داستان جنگی معمول را بر هم می‌زند.

فیلم از ما نمی‌خواهد که رویدادها را از فاصله‌ای امن و با اطمینان اخلاقی کامل داوری کنیم. به‌جای آن، فشار تصمیم‌گیری در شرایطی نامطمئن را برجسته می‌کند؛ وضعیتی که در آن سکوت، افشاگری، همراهی یا عقب‌نشینی هرکدام می‌توانند پیامدهایی سنگین داشته باشند. در نتیجه، تعلیق فیلم فقط از خطر فیزیکی سرچشمه نمی‌گیرد؛ از ناتوانی شخصیت‌ها در تشخیص این‌که کدام انتخاب، کمترین آسیب را در پی خواهد داشت نیز نیرو می‌گیرد.

« این شیوه از روایت، عمداً آسودگیِ تماشای یک داستان جنگی معمول را بر هم می‌زند. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

زبان بصری میان انیمیشن و مستند مهم‌ترین انتخاب فرمی فیلم، آمیختن انیمیشن با تصاویر مستند و شهادت آدم‌هایی است که با رخدادهای روایت پیوند داشته‌اند. این ترکیب صرفاً راهی برای بازسازی گذشته نیست. بخش‌های انیمیشنی امکان می‌دهند فیلم به ذهن آشفته و هراس‌زدهٔ کاپوشینسکی نزدیک شود؛ جایی که خاطره، تصور و مشاهدهٔ مستقیم گاه در یکدیگر

« این ترکیب صرفاً راهی برای بازسازی گذشته نیست. »