وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

بازگشت به مسیرهای آشنا «An Alpine Holiday» از همان طرحی بهره می‌گیرد که در ملودرام‌های تعطیلاتی بارها جواب داده است: یک مناسبت خانوادگی، رابطه‌ای آسیب‌دیده و سفری که قرار است آدم‌ها را از عادت‌های روزمره بیرون بکشد. دو خواهر، فِیث و کِلی، به خواست واپسین مادربزرگشان راهی آلپ فرانسه می‌شوند تا سفر نخست او و پدربزرگشان را بازآفرینی کنند.

این سفر، در ظاهر ادای احترامی به گذشته است، اما در عمل فرصتی می‌شود برای روبه‌رو شدن با رنجش‌هایی که میان خواهرها انباشته شده است. در کنار این خط خانوادگی، آشنایی یکی از آن‌ها با راهنمای کوهنورد فرانسوی نیز مسیر آشنای عاشقانهٔ فیلم‌های کریسمسی را پیش می‌برد. خلاصهٔ رسمی فیلم نیز بر همین دو محور، یعنی آشتی خواهران و شکل‌گیری رابطه‌ای عاطفی در دل سفر، تکیه دارد.

فیلم از ابتدا وعدهٔ اثری سبک و دلگرم‌کننده را می‌دهد، نه درامی پیچیده دربارهٔ سوگ و خانواده. مسئله این نیست که قصه از الگوهای آشنا استفاده می‌کند؛ چنین الگویی می‌تواند برای تماشاگرِ خواهان یک تماشای بی‌دردسر مناسب باشد. مشکل زمانی پدیدار می‌شود که اثر از آشناییِ طرح به تکرارِ بی‌حاصل می‌رسد: تنش اصلی بارها به یک شکل بازمی‌گردد، بی‌آنکه هر بار لایهٔ تازه‌ای از شخصیت‌ها یا گذشته‌شان را آشکار کند.

رابطهٔ خواهرانه؛ قلب قصه و گره ریتم هستهٔ احساسی فیلم رابطهٔ فِیث و کِلی است. اختلاف میان آن‌ها صرفاً تفاوت دو خلق‌وخو نیست؛ گذشته‌ای مشترک، برداشت‌های متفاوت از مسئولیت و خاطرات خانوادگی نیز در فاصلهٔ میانشان نقش دارند. همین ظرفیت، فیلم را از یک سفرنامهٔ تصویری صرف فراتر می‌برد.

« خلاصهٔ رسمی فیلم نیز بر همین دو محور، یعنی آشتی خواهران و شکل‌گیری رابطه‌ای عاطفی در دل سفر، تکیه دارد. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

خواهرها باید نه‌فقط در مسیر کوهستانی، بلکه در فهم تجربهٔ یکدیگر نیز قدم بردارند. بااین‌حال، فیلم در پرداخت این تنش بیش از اندازه به مشاجره‌های مشابه متکی می‌شود. هر بار که بحثی تازه آغاز می‌شود، انتظار می‌رود اطلاعاتی تازه یا تغییری محسوس در رابطه پدید آید؛ اما گاهی گفت‌وگوها بیشتر دور خود می‌چرخند تا آنکه رابطه را جلو ببرند.

در نتیجه، آنچه می‌توانست به‌تدریج به آشتی‌ای باورپذیر منجر شود، در بخش‌هایی احساس تکرار پیدا می‌کند و ریتم را کند می‌سازد. این ضعف به‌ویژه برای فیلمی که بخش مهمی از جذابیتش را از حرکت و ماجراجویی می‌گیرد، محسوس است. شروعی سرزنده و لحظه‌های کمدی شروع ماجرا از آن بخش‌هایی است که فیلم در آن با انرژی بیشتری عمل می‌کند.

موقعیتی که بر سر حلقهٔ کریسمسی پیش می‌آید، با طنزی فیزیکی و کمی اغراق‌آمیز، فضای سبک اثر را زودتر از توضیح‌های طولانی معرفی می‌کند. این لحظه، در کنار تصمیم ناگهانی برای پذیرفتن سفر، ضرباهنگی سرزنده به آغاز می‌دهد و تماشاگر را به مسیر آلپ می‌کشاند. اما فیلم همیشه از چنین لحظه‌هایی بهره نمی‌گیرد.

کمدی آن بیشتر به موقعیت‌های پراکنده وابسته است تا اینکه از شخصیت‌ها و مناسباتشان به‌طور پیوسته بجوشد. ازاین‌رو، آغاز امیدوارکننده گاه انتظاری می‌سازد که ادامهٔ قصه به‌طور کامل برآورده‌اش نمی‌کند. ظرفیت طنز موقعیت، به‌خصوص در برخورد دو خواهر با برنامه‌ای که برایشان چیده شده، وجود دارد؛ ولی اثر معمولاً زودتر از آنکه یک موقعیت را بپروراند، دوباره به اختلاف‌های تکرارشونده بازمی‌گردد.

« خواهرها باید نه‌فقط در مسیر کوهستانی، بلکه در فهم تجربهٔ یکدیگر نیز قدم بردارند. »

شخصیت‌ها و اجرا

آلپ؛ چشم‌اندازی باشکوه، حضوری دوگانه مهم‌ترین دارایی بصری فیلم، چشم‌اندازهای آلپ فرانسه است. برف، ارتفاعات و حال‌وهوای زمستانی، فضای مناسبی برای قصه‌ای می‌سازند که می‌خواهد هم سفر باشد و هم بازگشت به خاطره. فیلم از تضاد میان پهناوری طبیعت و گرفتاری‌های عاطفی شخصیت‌ها سود می‌برد: در برابر کوهستانی گسترده، دلخوری‌های قدیمی کوچک‌تر به نظر می‌رسند، هرچند برای خود خواهرها همچنان سنگینی می‌کنند.

بااین‌همه، زیبایی منظره همیشه به معنای تنوع تصویری نیست. وقتی نماهای کوهستانی چند بار با کارکردی کمابیش مشابه بازمی‌گردند، چشم‌انداز به‌جای آنکه هر بار معنای تازه‌ای پیدا کند، به پس‌زمینه‌ای تکراری بدل می‌شود. شماری از منتقدان نیز بر جذابیت مکان‌های فیلم تأکید کرده‌اند؛ اما تجربهٔ تماشاگر می‌تواند هم‌زمان شامل تحسین مناظر و احساس کم‌تحرکی در روایت باشد.

عاشقانه‌ای که فرصت شکوفایی نمی‌یابد خط عاشقانهٔ کِلی و فِردریک، راهنمای فرانسوی گروه، قرار است در برابر احتیاط و نظم کِلی، امکانِ رهاشدن و اعتماد را قرار دهد. این تقابل، بالقوه می‌تواند به رشد شخصیت کمک کند: سفر نه‌فقط او را به خواهرش نزدیک‌تر می‌کند، بلکه او را با شیوه‌ای متفاوت از زیستن نیز روبه‌رو می‌سازد.

حضور فِردریک همچنین به فیلم فرصت می‌دهد تا از دل ماجراجویی مشترک، صمیمیتی تدریجی بسازد. اما این رابطه به‌اندازه‌ای که طرح قصه وعده می‌دهد، بسط نمی‌یابد. جاذبه و شیمی میان دو بازیگر در بخش‌هایی قابل‌قبول است، ولی شخصیت راهنما و آدم‌های پیرامونش اغلب بیش از آنکه مسیر مستقلی داشته باشند، در خدمت حرکت داستان قرار می‌گیرند.

« آلپ؛ چشم‌اندازی باشکوه، حضوری دوگانه مهم‌ترین دارایی بصری فیلم، چشم‌اندازهای آلپ فرانسه است. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

برخی نقدها رابطهٔ مرکزی و پیوند دو بازیگر را از امتیازهای فیلم دانسته‌اند؛ در مقابل، در تماشای اثر می‌توان احساس کرد که خط عاشقانه برای تبدیل‌شدن به رابطه‌ای پرجزئیات، زمان و پرداخت بیشتری نیاز داشته است. بازیگری و محدودیت شخصیت‌پردازی اَشلی ویلیامز و لَسی جِی. مِیلی بار اصلی فیلم را بر دوش دارند.

تقابل میان آزادی‌خواهی فِیث و نظم‌طلبی کِلی در بازی آن‌ها روشن است و همین تفاوت، حتی در بخش‌هایی که متن تکراری می‌شود، مانع از محو شدن کامل شخصیت‌ها می‌گردد. ویلیامز به فِیث سرزندگی و شوخ‌طبعی می‌بخشد؛ مِیلی نیز در نقش کِلی، احتیاط و آسیب‌پذیری را در کنار هم نگه می‌دارد. تمرکز برخی نقدها بر کیفیت بازی‌های مرکزی، به‌ویژه در صحنه‌های مشترک دو خواهر، نشان می‌دهد که پیوند بازیگران از نقاط قوت اثر به شمار می‌آید.

بااین‌حال، بازی خوب نمی‌تواند همهٔ کاستی‌های نوشتار را جبران کند. شخصیت‌های فرعی فرصت چندانی برای یافتن صدا و انگیزهٔ مستقل خود ندارند و رابطهٔ عاشقانه نیز از عمق کافی برخوردار نمی‌شود. فیلم گاه از تماشاگر می‌خواهد به نزدیکی عاطفی شخصیت‌ها باور کند، در حالی که صحنه‌های لازم برای ساختن این نزدیکی با شتاب یا کم‌جزئیاتی از کنار هم می‌گذرند.

کریسمس به‌مثابه فضای عاطفی فضای کریسمسی فیلم بیش از آنکه با تزئینات و نشانه‌های مناسبتی تعریف شود، از میل به بازسازی خاطره و حفظ پیوند خانوادگی نیرو می‌گیرد. خواست مادربزرگ، گذشتهٔ او و همسرش را به اکنون پیوند می‌زند و سفر را به نوعی آیین یادآوری تبدیل می‌کند. این ایده با حال‌وهوای گرم و آرام فیلم سازگار است و به ماجرا وزنی فراتر از یک تعطیلات عاشقانه می‌دهد.

« بازیگری و محدودیت شخصیت‌پردازی اَشلی ویلیامز و لَسی جِی. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

بااین‌حال، قصه گاهی به جای آنکه از این زمینهٔ عاطفی برای کشف پیچیدگی سوگ و آشتی استفاده کند، به راه‌حلی آشنا بسنده می‌کند: کنار هم بودن، گفت‌وگو و سفر باید فاصله را کم کنند. چنین نتیجه‌ای برای یک فیلم خانوادگی دلنشین است، اما وقتی کشمکش‌ها به‌اندازهٔ کافی تحول نمی‌یابند، پایان‌بندیِ عاطفیِ مسیر نیز ممکن است بیش از آنکه حاصل دگرگونی شخصیت‌ها باشد، نتیجهٔ قرارداد ژانر به نظر برسد.

جمع‌بندی «An Alpine Holiday» فیلمی خوش‌منظره و مناسب حال‌وهوای کریسمس است که از بازیگران اصلی و ایدهٔ پیوند دوبارهٔ دو خواهر بهره می‌برد. شروع سرگرم‌کننده، چشم‌اندازهای آلپ و گرمای کلی قصه، آن را برای تماشایی سبک و بی‌تکلف مناسب می‌کند. در سوی دیگر، تکرار بحث‌های خواهرانه، ریتمی کند در بخش‌هایی از فیلم می‌سازد؛ خط عاشقانه و شخصیت‌های فرعی نیز آن‌قدر که می‌توانستند، پرورده نمی‌شوند.

حاصل، نه اثری برجسته در ژانر فیلم‌های تعطیلاتی، بلکه تجربه‌ای آشنا و گاه دلنشین است که بیشتر به کمک فضا و چهره‌های مرکزی دوام می‌آورد تا نیروی روایت. اگر تماشاگر از قصه‌های آرام، خانوادگی و زمستانی لذت ببرد، فیلم می‌تواند همراهی خوشایندی باشد؛ اما انتظار کمدی پرتحرک یا عاشقانه‌ای عمیق احتمالاً برآورده نخواهد شد.

« شروع سرگرم‌کننده، چشم‌اندازهای آلپ و گرمای کلی قصه، آن را برای تماشایی سبک و بی‌تکلف مناسب می‌کند. »