وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

میان بقا و بازگشت به زندگی «Amongst the Wolves» در خیابان‌های دوبلین آغاز می‌شود؛ شهری که در این فیلم نه پس‌زمینه‌ای خنثی، بلکه نیرویی فرساینده و حاضر است. دنی، سرباز پیشین و مردی بی‌خانمان، در حاشیهٔ جامعه روزگار می‌گذراند و با خاطراتی دست‌وپنجه نرم می‌کند که از زندگی عادی دورش کرده‌اند.

آشنایی او با ویل، نوجوانی گرفتار در مدار یک باند مواد مخدر، نقطهٔ عزیمت داستان است؛ پیوندی نامنتظر که دنی را از انزوای خود بیرون می‌کشد و فیلم را به سوی تقابل با گذشته، مسئولیت و امکان مراقبت از دیگری می‌برد. فیلم بیش از آنکه صرفاً دربارهٔ گریز از یک باند خطرناک باشد، دربارهٔ آدم‌هایی است که راه بازگشت به زندگی را گم کرده‌اند.

دنی و ویل هر دو در موقعیتی آسیب‌پذیر قرار دارند، اما رنج‌هایشان یکسان نیست: یکی زیر بار خاطره و شکست‌های گذشته خم شده و دیگری در محیطی رشد می‌کند که انتخاب‌های امن را از او دریغ کرده است. این تفاوت بالقوه می‌توانست رابطه‌ای پیچیده و غنی بسازد؛ رابطه‌ای میان دو انسان که نه قهرمانانی بی‌نقص‌اند و نه قربانیانی یک‌بعدی.

فیلم در لحظه‌های موفقش همین ظرفیت را آشکار می‌کند، هرچند همیشه فرصت نمی‌یابد آن را به تمامی بپروراند. دنی؛ مرکز عاطفی روایت مهم‌ترین تکیه‌گاه فیلم، بازی لوک مک‌کوئلان در نقش دنی است. او شخصیت را با اغراق و نمایش بیرونی نمی‌سازد؛ بخش مهمی از تأثیر بازی‌اش در سکوت‌ها، نگاه‌های مکث‌دار و حالت کسی است که برای زنده‌ماندن انرژی دارد، اما برای اعتمادکردن نه.

« فیلم در لحظه‌های موفقش همین ظرفیت را آشکار می‌کند، هرچند همیشه فرصت نمی‌یابد آن را به تمامی بپروراند. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

دنی مردی نیست که یک‌باره با سخنرانی یا تصمیمی قهرمانانه تغییر کند. زخم‌هایش در رفتار روزمره رسوب کرده‌اند و بازی مک‌کوئلان کمک می‌کند این فرسودگی، پیش از آنکه توضیح داده شود، احساس شود. در نتیجه، مخاطب می‌تواند به مردی نزدیک شود که گاه تصمیم‌هایش نامطمئن و واکنش‌هایش سخت‌خوان است.

فیلم از دنی قدیس نمی‌سازد؛ همین نقص و آشفتگی، در لحظه‌های بهتر، او را باورپذیر می‌کند. بااین‌حال، تمرکز عاطفی بر او گاهی به بهای کم‌رمق‌ماندن شخصیت‌های دیگر تمام می‌شود. ویل در ساختار داستان اهمیتی اساسی دارد، اما شخصیت‌پردازی و بازی او برای همهٔ تماشاگران به اندازهٔ دنی قانع‌کننده نیست.

بنابراین رابطهٔ محوری فیلم در بخش‌هایی یک‌طرفه به نظر می‌رسد: دنی پیچیده‌تر و ملموس‌تر است، حال آنکه انگیزه‌ها و تغییرات نوجوان گاه به‌اندازهٔ کافی مجال شکل‌گرفتن پیدا نمی‌کنند. دوبلین؛ شهرِ حاشیه‌ها تصویر دوبلین از نقاط قوت برجستهٔ فیلم است. شهر اینجا تصویری توریستی و آراسته ندارد؛ چهره‌اش از گذرگاه‌های سرد، پناهگاه‌های موقت و فضاهایی ساخته شده که آدم‌ها در آن‌ها به‌سختی جایی برای خود پیدا می‌کنند.

دوربین به‌جای آنکه فقر و بی‌خانمانی را تنها به نشانه‌هایی تزئینی بدل کند، می‌کوشد زندگی را در حاشیه‌های شهر به قاب بیاورد. این انتخاب به فیلم لحنی زمینی می‌دهد و فاصلهٔ میان خشونت خیابانی و آسیب‌پذیری روزمره را محسوس می‌کند. کیفیت تصویری نیز به ساختن این حال‌وهوا یاری می‌رساند. نماهای تیره و فضای سخت محیط، جهان فیلم را بی‌پناه جلوه می‌دهند؛ جهانی که در آن گرما و امنیت استثنا هستند، نه قاعده.

« دنی مردی نیست که یک‌باره با سخنرانی یا تصمیمی قهرمانانه تغییر کند. »

شخصیت‌ها و اجرا

بااین‌همه، فضاسازی به‌تنهایی نمی‌تواند جای پیوستگی روایی را بگیرد. وقتی داستان میان موقعیت‌های مختلف جابه‌جا می‌شود، همین تصاویر چشم‌نواز گاهی به رشته‌ای از لحظه‌های جداگانه شباهت پیدا می‌کنند، نه اجزای یک مسیر نمایشی منسجم. دوبلین در حافظه می‌ماند، اما فیلم همیشه نمی‌تواند از قدرت محیط برای پیش‌بردن داستان به شکلی یکپارچه بهره بگیرد.

تهدیدی که با ورودش جان می‌گیرد ایدن گیلن در نقش پاور حضوری دارد که هر بار بر صحنه سایه می‌اندازد، فضای فیلم را متشنج‌تر می‌کند. قدرت بازی او به صدای بلند یا خشونت نمایشی وابسته نیست؛ نوعی تهدید آرام در رفتارش هست که کافی است تا تماشاگر احتمال خطر را در پسِ گفت‌وگوها احساس کند. حضور او به فیلم انرژی می‌دهد و تضادی مؤثر با سکوت و درون‌گرایی دنی می‌سازد.

اما همین تأثیرگذاری گاهی ضعف شخصیت‌پردازی را نیز نمایان می‌کند. پاور در مقام نیروی مخالف، قابلیت آن را دارد که پیچیده‌تر از یک چهرهٔ شرور و هراس‌آور باشد، ولی فیلم همیشه از این امکان استفاده نمی‌کند. در بخش‌هایی، او بیشتر ابزار ایجاد خطر است تا انسانی با منطق و جهان ذهنی مستقل. گیلن با مهارت به نقش جان می‌دهد، اما بازی قدرتمند او به‌تنهایی نمی‌تواند جای لایه‌هایی را پر کند که فیلمنامه برای شخصیت فراهم نکرده است.

در نتیجه، تهدید به‌یادماندنی است، اما گاه بیش از آنکه از درون شخصیت بجوشد، از حضور بازیگر سرچشمه می‌گیرد. روایتی با چند مسیر ناتمام یکی از دشواری‌های اصلی فیلم، پراکندگی داستانی آن است. «Amongst the Wolves» می‌خواهد هم‌زمان از بی‌خانمانی، آسیب روانی، خشونت باندهای مواد مخدر، روابط خانوادگی و نیاز به مراقبت از دیگری حرف بزند.

« بااین‌همه، فضاسازی به‌تنهایی نمی‌تواند جای پیوستگی روایی را بگیرد. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

هر یک از این موضوع‌ها به‌تنهایی ظرفیت ساختن درامی پرمایه را دارد، اما کنار هم قرارگرفتنشان همیشه به انسجام نمی‌انجامد. روایت گاهی از موقعیتی به موقعیت دیگر می‌جهد و تماشاگر ممکن است احساس کند فیلم چند مسیر را آغاز کرده، بی‌آنکه برای همهٔ آن‌ها زمان کافی کنار بگذارد. این پراکندگی بر ریتم نیز اثر می‌گذارد.

فیلم با حوصله به ساختن فضای زندگی دنی و موقعیت او می‌پردازد؛ برای برخی تماشاگران، این آهستگی فرصت می‌دهد که فرسایش و بی‌پناهی شخصیت را لمس کنند. برای برخی دیگر، تعلل در پیش‌بردن رخدادها به کندی و تکرار تبدیل می‌شود. مسئله فقط این نیست که اتفاق‌ها دیر رخ می‌دهند؛ مهم‌تر آن است که بعضی صحنه‌ها به اندازهٔ کافی رابطه‌ها یا تعارض‌ها را دگرگون نمی‌کنند.

در چنین لحظه‌هایی، مکث که می‌توانست به عمق بینجامد، به ایستایی نزدیک می‌شود. میان واقع‌گرایی و ژانر فیلم می‌کوشد واقعیت اجتماعی و درام جنایی را در کنار هم نگه دارد. توجه به بی‌خانمانی و آثار روانی گذشتهٔ نظامی دنی، به داستان وزنی فراتر از تعقیب و گریز می‌دهد؛ در عین حال، حضور باند و تهدید خیابانی فیلم را به قلمرو تریلر می‌کشاند.

این رفت‌وآمد می‌توانست تنشی ثمربخش ایجاد کند: جهانی که در آن مسائل اجتماعی با خشونت داستانی برخورد می‌کنند و هیچ‌کدام به‌آسانی حل نمی‌شوند. بااین‌حال، توازن میان این دو وجه همیشه برقرار نیست. گاهی فیلم از واقع‌گرایی تلخ خود فاصله می‌گیرد و به الگوهای آشنای درام انتقامی نزدیک می‌شود؛ گاهی نیز خط‌های اجتماعی آن‌قدر فشرده مطرح می‌شوند که فرصت کافی برای دریافت عمقشان باقی نمی‌ماند.

« برای برخی دیگر، تعلل در پیش‌بردن رخدادها به کندی و تکرار تبدیل می‌شود. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

همین نوسان سبب می‌شود بعضی بخش‌ها پخته‌تر از بخش‌های دیگر به نظر برسند. تدوین و ساختار کلی نیز می‌توانستند پیوند میان خرده‌روایت‌ها را محکم‌تر کنند تا تأثیر صحنه‌های خوب در میان تغییر مسیرهای داستانی پراکنده نشود. جمع‌بندی «Amongst the Wolves» فیلمی نابرابر، اما برخوردار از هسته‌ای عاطفی و فضایی ماندگار است.

بازی مک‌کوئلان به دنی نیروی انسانی می‌بخشد و ایدن گیلن با حضوری تهدیدآمیز به بخش‌هایی از فیلم ضربان می‌دهد. دوبلینِ سرد و حاشیه‌ای نیز به‌درستی با شخصیت‌هایی پیوند می‌خورد که در جست‌وجوی امنیت و تعلق‌اند. در سوی دیگر، ریتم کند، روایت پراکنده و شخصیت‌هایی که به اندازهٔ دنی پرورده نشده‌اند، مانع از آن می‌شوند که همهٔ ظرفیت‌های فیلم به نتیجه‌ای کاملاً یکپارچه برسند.

جذابیت اثر بیش از آنکه به پیچیدگی طرح جنایی‌اش وابسته باشد، از رابطهٔ شکنندهٔ میان دو آدم تنها و تلاششان برای یافتن روزنه‌ای در محیطی خشن می‌آید. فیلم گاهی این رابطه را با صداقت و اندوه پیش می‌برد و گاهی زیر بار خطوط داستانی متعدد، تمرکز خود را از دست می‌دهد. حاصل، اثری است که در لحظه‌های انسانی‌اش اثرگذار و در ساختار روایی‌اش ناپایدار می‌ماند؛ فیلمی که فضای آن و بازی محوری‌اش بیش از انسجام داستان در خاطر می‌مانند.

« همین نوسان سبب می‌شود بعضی بخش‌ها پخته‌تر از بخش‌های دیگر به نظر برسند. »