نقد و بررسی
نقد دریفت زنده (Alive Drift) | 2022
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد
ایده‌ای آشنا با پیوندی جذاب «Alive Drift» که با نام «Alivehoon» نیز شناخته می‌شود، بر برخورد دو جهان بنا شده است: مسابقه‌های مجازی و دریفت حرفه‌ای. کویچی اوبا، بازیکن ماهر بازی‌های رانندگی، از فضای امن نمایشگر بیرون می‌آید و به تیمی می‌پیوندد که برای ادامهٔ فعالیت خود به راننده‌ای تازه نیاز دارد.
این نقطهٔ آغاز، امکان شکل‌گیری درامی دربارهٔ انتقال مهارت از بازی به واقعیت، آزمودن مرز توانایی و یافتن جایگاه فرد در یک گروه را فراهم می‌کند. کارگردانی فیلم را تن شیمویاما بر عهده دارد و شوhei نومورا در نقش کویچی ظاهر می‌شود. فیلم برای جذاب‌کردن این مسیر به فرمول آشنای آثار ورزشی تکیه می‌کند: استعداد ناشناخته‌ای وارد میدان می‌شود، با تردید دیگران و رقیبان روبه‌رو می‌شود، تمرین می‌کند و به‌تدریج به بخشی از تیم بدل می‌شود.
آشنایی این الگو هم نقطهٔ قوت است و هم محدودیت. تماشاگر به‌سرعت قواعد کلی سفر قهرمان را تشخیص می‌دهد؛ بنابراین فیلم کمتر می‌تواند با غافلگیری داستانی پیش برود و بیشتر باید با کیفیت اجرا، انرژی رقابت‌ها و رابطهٔ شخصیت‌ها توجه را حفظ کند. از بازی تا فرمان واقعی مهم‌ترین ظرفیت دراماتیک اثر، فاصلهٔ میان تسلط مجازی و مهارت واقعی است.
« کارگردانی فیلم را تن شیمویاما بر عهده دارد و شوhei نومورا در نقش کویچی ظاهر می‌شود. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
بازی می‌تواند زمان واکنش، شناخت مسیر و پیش‌بینی حرکت خودرو را تمرین دهد، اما خطر، وزن ماشین و پیامد خطا را به همان شکل منتقل نمی‌کند. فیلم از همین تفاوت برای ساختن تنش بهره می‌گیرد: کویچی باید نشان دهد مهارتی که در محیط بازی به دست آورده، صرفاً امتیاز و رکورد نیست و می‌تواند در موقعیتی واقعی نیز به کار آید.
با این حال، گذار او از بازیکن به رانندهٔ دریفت بیش از آنکه به کاوشی دقیق دربارهٔ تفاوت این دو تجربه بدل شود، در خدمت پیشبرد قصهٔ ورزشی قرار می‌گیرد. ایدهٔ مرکزی جذاب است، اما فیلم گاهی آن را به نشانه‌ای ساده از استعداد قهرمان تقلیل می‌دهد. فرصت پرداختن به یادگیری تدریجی، ترس از شکست و دشواری اعتماد به ماشین و تیم وجود دارد؛ بااین‌همه، این ابعاد به اندازه‌ای بسط نمی‌یابند که سفر کویچی عمق روان‌شناختی چشمگیری پیدا کند.
قهرمانی کم‌رمق و گروهی کم‌پرداخته کویچی در جایگاه قهرمان، بیشتر حامل ایدهٔ فیلم است تا شخصیتی پیچیده و چندوجهی. او باید از انزوا و اتکای صرف به بازی فاصله بگیرد و در یک گروه واقعی مشارکت کند؛ اما این تحول به‌ندرت با جزئیاتی ظریف یا انتخاب‌هایی دشوار همراه می‌شود. در نتیجه، تماشاگر می‌تواند مسیر کلی او را دنبال کند، بی‌آنکه همیشه از درون با او همراه شود.
« ایدهٔ مرکزی جذاب است، اما فیلم گاهی آن را به نشانه‌ای ساده از استعداد قهرمان تقلیل می‌دهد. »
شخصیت‌ها و اجرا
این همان فاصله‌ای است که باعث می‌شود موفقیت‌هایش گاه بیشتر از آنکه احساسی باشند، کارکردی به نظر برسند. تیم نیز بالقوه می‌تواند کانون اصلی عاطفهٔ فیلم باشد: گروهی در آستانهٔ فروپاشی که برای بقا باید دوباره به یکدیگر اعتماد کند. در عمل، اعضای آن غالباً در نقش‌های آشنای ژانر باقی می‌مانند؛ مربی، پشتیبان، رقیب یا کسی که مسیر قهرمان را هموار می‌کند.
فیلم به روحیهٔ همکاری اشاره می‌کند، اما فرصت محدودی برای آشکارکردن تفاوت‌های فردی و شکل‌گیری پیوندهای عمیق میان شخصیت‌ها دارد. همین سطحی‌ماندن روابط، وزن عاطفی رقابت‌ها را کاهش می‌دهد. دریفت؛ نیروی اصلی فیلم جایی که «Alive Drift» بیشترین اطمینان را نشان می‌دهد، صحنه‌های رانندگی است.
دریفت در این فیلم تنها وسیله‌ای برای حرکت داستان نیست؛ خودِ جاذبهٔ دیداری اثر است. خودروهایی که در پیچ‌ها به پهلو می‌لغزند، دود تایرها، نزدیکی خطرناک ماشین‌ها و تغییر پیوستهٔ فاصله و زاویه، ترکیبی از آشوب و مهارت می‌سازند. تصاویر، حرکت خودرو را چنان برجسته می‌کنند که تماشاگر نه‌فقط نتیجهٔ مسابقه، بلکه ظرافت اجرای هر مانور را دنبال کند.
« این همان فاصله‌ای است که باعث می‌شود موفقیت‌هایش گاه بیشتر از آنکه احساسی باشند، کارکردی به نظر برسند. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
واقعی‌بودن جلوهٔ این صحنه‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد. گزارش‌های تولید از استفاده از رانندگان حرفه‌ای و فیلم‌برداری بخش‌های دریفت با خودروهای واقعی سخن می‌گویند؛ همین پشتوانه به تصاویر وزن و حضوری ملموس می‌دهد. در برابر جلوه‌های دیجیتالِ پرزرق‌وبرق، دود، صدای موتور و لغزش بدنه‌ها حس فیزیکی‌تری ایجاد می‌کنند.
دوربین و تدوین نیز به‌خوبی از این مادهٔ خام بهره می‌گیرند: نماهای نزدیک هیجان و خطر را تشدید می‌کنند و نماهای باز، زیبایی هندسی حرکت خودروها را آشکار می‌سازند. تعلیق مسابقه و محدودیت‌های روایت رقابت‌ها ضربان اصلی فیلم‌اند. در لحظه‌هایی که خودروها وارد مسیر می‌شوند، فیلم از رخوت بخش‌های آرام فاصله می‌گیرد و ریتمی پرشتاب پیدا می‌کند.
تماشاگر می‌داند یک اشتباه کوچک می‌تواند نتیجه را عوض کند و همین احتمال، حتی در مسابقه‌هایی با فرجام قابل‌حدس، تعلیق ایجاد می‌کند. تنش نه فقط از سرعت، بلکه از دقت راننده و فاصلهٔ اندک میان کنترل و از دست‌دادن کنترل سرچشمه می‌گیرد. اما این انرژی در سراسر فیلم به یک اندازه حفظ نمی‌شود.
« واقعی‌بودن جلوهٔ این صحنه‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد. »
قوت‌ها و کاستی‌ها
میان مسابقه‌ها، داستان بارها به مسیرهای آشنای ملودرام ورزشی بازمی‌گردد و پیشروی آن گاه کند می‌شود. صحنه‌های توضیحی و مکث‌های روایی، همیشه به شناخت بهتر شخصیت‌ها یا افزایش پیچیدگی تعارض‌ها نمی‌انجامند؛ ازاین‌رو بعضی بخش‌ها نسبت به مسابقه‌های پرتحرک کم‌جان جلوه می‌کنند. فیلم همچنین چنان به نشانه‌های آشنای ژانر وفادار می‌ماند که تماشاگر باتجربه می‌تواند جهت کلی روایت را زود تشخیص دهد.
تصویر، صدا و تجربهٔ تماشاگر طراحی بصری فیلم در خدمت نمایش خودروها و مسیرهاست. رنگ و ظاهر ماشین‌ها به هر مسابقه هویتی متمایز می‌دهد و قاب‌بندی‌ها میان نمایش قدرت خودرو و دنبال‌کردن مهارت راننده تعادل برقرار می‌کنند. در بهترین لحظه‌ها، تصویر به‌جای آنکه صرفاً سرعت را ثبت کند، ریتمی بصری می‌سازد: نزدیک‌شدن، لغزیدن، دورشدن و بازگشت به پیچ بعدی.
این کیفیت، دریفت را به اجرایی دیدنی بدل می‌کند؛ اجرایی که تماشاگر می‌تواند زیبایی و خطرش را هم‌زمان حس کند. صدا نیز سهم مهمی در این تجربه دارد. صدای موتور و لاستیک، هیجان را از سطح تصویر فراتر می‌برد و به صحنه‌ها نیرویی بدنی می‌دهد. بااین‌حال، فیلم در بخش‌های غیردریفت کمتر چنین غنایی دارد.
« میان مسابقه‌ها، داستان بارها به مسیرهای آشنای ملودرام ورزشی بازمی‌گردد و پیشروی آن گاه کند می‌شود. »
جمع‌بندی
وقتی موتور خاموش است، گفت‌وگوها و روابط انسانی باید بار عاطفی را بر دوش بکشند؛ اما شخصیت‌پردازی محدود، گاه اجازه نمی‌دهد این بخش‌ها با همان قدرت مسابقه‌ها عمل کنند. حاصل، اثری است که لحظه‌های دیداری‌اش از لایهٔ دراماتیک آن به‌یادماندنی‌ترند. جمع‌بندی «Alive Drift» فیلمی است که جذابیت اصلی‌اش را در دریفت‌های تماشایی و تعلیق مسابقه‌ها پیدا می‌کند، نه در تازگی داستان یا پیچیدگی شخصیت‌ها.
پیوند بازی‌های رانندگی با رقابت واقعی، ایده‌ای مناسب برای ساختن فیلمی پرتحرک است؛ اما روایت بیش از اندازه به الگوهای شناخته‌شده تکیه دارد و قهرمان و همراهانش آن‌قدر پرداخت نمی‌شوند که درگیری عاطفی عمیقی پدید آورند. کندی برخی بخش‌ها نیز فاصلهٔ میان مسابقه‌های پرهیجان را محسوس می‌کند.
بااین‌همه، فیلم در نمایش دریفت دست‌کم در لحظه‌های اوج خود موفق است. حرکت خودروها، دود تایرها و خطرِ نزدیکِ هر مانور، تجربه‌ای دیداری و شنیداری می‌سازند که برای علاقه‌مندان خودرو و مسابقه ارزش تماشا دارد. «Alive Drift» اثری کم‌نقص نیست، اما وقتی به مسیر مسابقه می‌رسد، به‌خوبی یادآوری می‌کند که گاهی جذابیت خالصِ حرکت می‌تواند بر قصه‌ای آشنا پیشی بگیرد.
« حاصل، اثری است که لحظه‌های دیداری‌اش از لایهٔ دراماتیک آن به‌یادماندنی‌ترند. »
ثبت دیدگاه