نقد و بررسی
نقد Girls Trip | 2017
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد
بازگشت به خود در هیاهوی سفر «Girls Trip» ساختهٔ Malcolm D. Lee، کمدی‌ای دربارهٔ چهار دوست قدیمی است که برای شرکت در جشنوارهٔ سالانهٔ Essence راهی نیواورلئان می‌شوند. سفر، در نگاه نخست، بهانه‌ای برای خوش‌گذرانی و رهاشدن از روزمرگی است؛ اما فیلم به‌تدریج نشان می‌دهد که ماجراجویی بیرونی، بستری برای روبه‌روشدن با فاصله‌هایی است که میان این زنان و دوستی دیرینه‌شان افتاده است.
از همین رو، فیلم هم‌زمان می‌کوشد کمدی‌ای پرجنب‌وجوش و روایتی دربارهٔ ترمیم پیوندهای فرسوده باشد؛ تلاشی که در بخش‌هایی دلنشین و در بخش‌هایی نابرابر از کار درمی‌آید. دوستی قدیمی، شخصیت‌های متفاوت چهار زنِ گروه، هرکدام با خلق‌وخو و گرفتاری‌های خاص خود وارد سفر می‌شوند. تفاوت‌هایشان موتور اصلی بسیاری از موقعیت‌های کمیک است: یکی حسابگرتر و محتاط‌تر رفتار می‌کند، دیگری درگیر تصویری موفق و بی‌نقص از زندگی خویش است، و دیگری بی‌پرده و تکانشی به دل ماجرا می‌زند.
این تمایزها به فیلم امکان می‌دهد که صمیمیت را نه به شکل توافق همیشگی، بلکه به‌صورت رابطه‌ای زنده و گاه پرتنش تصویر کند. نکتهٔ مهم آن است که رفاقت میان این چهار نفر صرفاً محصول چند خاطرهٔ مشترک نیست. فیلم بارها نشان می‌دهد که نزدیکی واقعی، هم به پذیرش ضعف‌های یکدیگر وابسته است و هم به تواناییِ گفتنِ حرفهای ناخوشایند.
« بازگشت به خود در هیاهوی سفر «Girls Trip» ساختهٔ Malcolm D. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
البته شخصیت‌پردازی در همهٔ موارد عمق یکسانی ندارد؛ برخی از زنان بیشتر با ویژگی کمیک یا نقششان در جمع تعریف می‌شوند تا با مسیر درونیِ مستقل. بااین‌حال، کنار هم قرارگرفتنشان به‌قدری طبیعی و گرم است که گروه به‌تدریج از مجموعه‌ای از تیپ‌ها فراتر می‌رود. شیمی بازیگران و نیروی گروهی بازیگران، ستون اصلی موفقیت فیلم‌اند.
Regina Hall در نقش زنی که می‌کوشد میان وجههٔ عمومی و واقعیت خصوصی زندگی‌اش تعادل برقرار کند، ترکیبی از خویشتن‌داری و آسیب‌پذیری را ارائه می‌دهد. Queen Latifah به شخصیت خود وقار و ملاحظه می‌بخشد، بی‌آنکه او را از فضای بازیگوشانهٔ اثر جدا کند. Jada Pinkett Smith نیز در نقش دوستی که به‌ظاهر مراقب و محتاط است، حضوری آرام‌تر دارد و همین آرامش در برابر انرژی بی‌مهار دیگران کارکرد پیدا می‌کند.
Tiffany Haddish، بااین‌حال، نیروی انفجاری گروه است. او از رفتارهای بی‌پروا و زبان تند شخصیتش برای ساختن لحظه‌هایی پرتحرک بهره می‌گیرد، اما جذابیت بازی‌اش تنها در شلوغ‌کاری خلاصه نمی‌شود: وفاداری و عاطفه‌ای که زیر آن ظاهر آشوبگرانه پنهان است، به شخصیت گرما می‌بخشد. اجرای بازیگران به یکدیگر مجال واکنش می‌دهد و خنده‌ها اغلب از تفاوت ریتم و نگاهشان به موقعیت شکل می‌گیرد.
« بااین‌حال، کنار هم قرارگرفتنشان به‌قدری طبیعی و گرم است که گروه به‌تدریج از مجموعه‌ای از تیپ‌ها فراتر می‌رود. »
شخصیت‌ها و اجرا
همین تبادل زنده، رابطهٔ چهار زن را باورپذیرتر از بسیاری از دیالوگ‌های توضیحی می‌کند. نیواورلئان به‌مثابه نیروی روایی نیواورلئان در این فیلم فقط منظره‌ای رنگارنگ برای پس‌زمینه نیست. شهر، با موسیقی، خیابان‌های پررفت‌وآمد و فضای جشنواره‌ای‌اش، بر ریتم روایت اثر می‌گذارد و حس رهاشدگی را تقویت می‌کند.
انتخاب این مکان به فیلم امکان می‌دهد میان جمعیت، اجراهای موسیقایی و لحظه‌های خصوصی دوستان رفت‌وآمد کند؛ گویی شهر پیوسته آن‌ها را به بیرون‌آمدن از عادت‌های روزمره فرامی‌خواند. در بهترین لحظه‌ها، محیط و شخصیت‌ها به‌خوبی با هم هماهنگ‌اند: شور شهر، شور گروه را بازتاب می‌دهد و سفر را از یک رشته موقعیت‌های کمدی به تجربه‌ای جمعی بدل می‌سازد.
بااین‌همه، فیلم گاهی بیش از اندازه به شلوغی فضا تکیه می‌کند. حضور پی‌درپی جاذبه‌ها و موقعیت‌های جشنواره‌ای می‌تواند توجه را از دگرگونی‌های عاطفی شخصیت‌ها منحرف کند. نیواورلئان رنگ و ضرباهنگ می‌آفریند، اما همیشه جای خالی گسترش داستان را پر نمی‌کند. کمدی بی‌پروا و مرزهای اغراق «Girls Trip» از کمدی بزرگسالانه‌ای بهره می‌برد که به رفتارهای مؤدبانه و خویشتن‌داریِ مرسوم علاقه‌ای ندارد.
« همین تبادل زنده، رابطهٔ چهار زن را باورپذیرتر از بسیاری از دیالوگ‌های توضیحی می‌کند. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
شوخی‌ها از بدن، مستی، بی‌پروایی و شرمندگی اجتماعی تغذیه می‌کنند و گاه عمداً از حد انتظار فراتر می‌روند. این جسارت به فیلم هویتی مشخص می‌دهد و آن را از کمدی‌هایی که صرفاً بر طعنه‌های بی‌خطر تکیه دارند جدا می‌کند. در بهترین لحظه‌ها، شوخی نه فقط برای خنداندن، بلکه برای آشکارکردن راحتی شخصیت‌ها در کنار یکدیگر به کار می‌رود؛ گویی این دوستان در حضور هم مجبور نیستند نسخه‌ای آراسته از خودشان عرضه کنند.
اما بی‌پروایی همیشه به معنای تازگی نیست. برخی صحنه‌ها ایده‌ای کمیک را چنان طولانی می‌کنند که ضربهٔ اولیهٔ شوخی از دست می‌رود. تکرار موقعیت‌های مستی و کمدی بدنی نیز ممکن است برای بخشی از تماشاگران به‌جای خنده، احساس فرسودگی ایجاد کند. فیلم گاه میان جسارت و زیاده‌روی مرز روشنی نمی‌گذارد و به‌جای آن‌که از یک شوخی عبور کند، چند بار بر همان تأکید می‌ورزد.
روایت میان کمدی و ملودرام در زیر ظاهر پرهیاهو، فیلم به موضوع‌هایی جدی‌تر نیز می‌پردازد: تصویر عمومی، اعتماد، رقابت حرفهای، تنهایی و فاصله‌ای که گذر زمان میان دوستان به وجود می‌آورد. سفر، موقعیتی فراهم می‌کند تا این مسائل از دل گفت‌وگوها و برخوردهای روزمره سر برآورند، نه از مسیر خطابه‌های طولانی.
« شوخی‌ها از بدن، مستی، بی‌پروایی و شرمندگی اجتماعی تغذیه می‌کنند و گاه عمداً از حد انتظار فراتر می‌روند. »
قوت‌ها و کاستی‌ها
این انتخاب به نفع فیلم است؛ زیرا عاطفه معمولاً زمانی اثرگذار می‌شود که در میان خنده‌ها و ناسازگاری‌ها پدیدار شود. بااین‌حال، توازن میان این دو لحن همیشه دقیق نیست. گاهی یک موقعیت کمیک ناگهان جای خود را به مسئله‌ای عاطفی می‌دهد، بی‌آنکه گذار به‌اندازهٔ کافی آماده شده باشد. برخی گره‌ها نیز با سرعتی بیش از حد حل می‌شوند و فرصت لازم برای شکل‌گیری پیامدهایشان را پیدا نمی‌کنند.
در نتیجه، فیلم در لحظات احساسی گاه به ظرفیت بالقوهٔ شخصیت‌هایش نزدیک می‌شود، اما پیش از آن‌که آن ظرفیت را کامل بکاود، دوباره به حرکت پرشتاب کمدی بازمی‌گردد. ریتم و پیش‌بینی‌پذیری ساختار سفرمحور فیلم، به آن امکان می‌دهد که مجموعه‌ای از ماجراها و برخوردهای متنوع را کنار هم بنشاند. این ساختار برای کمدی گروهی مناسب است، زیرا هر موقعیت می‌تواند وجه تازه‌ای از رابطهٔ دوستان را آشکار کند.
در آغاز، حرکت سریع و انرژی بازیگران، تماشاگر را با خود همراه می‌سازد؛ اما در میانه، انباشته‌شدن صحنه‌های کمیک گاه ریتم را کند می‌کند. بعضی بخش‌ها بیش از آن‌که قصه را جلو ببرند، صرف تکرار همان حال‌وهوا می‌شوند. از سوی دیگر، روایت در مسیر کلی خود به الگوهای آشنای کمدیِ آشتی و بازسازی رابطه تکیه دارد.
« بااین‌حال، توازن میان این دو لحن همیشه دقیق نیست. »
جمع‌بندی
این آشنایی لزوماً نقصی تعیین‌کننده نیست، اما از غافلگیری داستان می‌کاهد. تماشاگر معمولاً می‌تواند حدس بزند که اختلاف‌ها باید به چه سمتی بروند، حتی اگر جزئیات مسیر همچنان سرگرم‌کننده باشند. فیلم در نتیجه بیش از آن‌که با پیچیدگی طرح متمایز شود، به حضور بازیگران و کیفیت لحظه‌های مشترکشان اتکا می‌کند.
جمع‌بندی «Girls Trip» کمدی‌ای سرزنده و بی‌پرده است که نیروی اصلی خود را از شیمی بازیگران، صمیمیت گروهی و فضای پرتحرک نیواورلئان می‌گیرد. فیلم دوستی زنانه را رابطه‌ای بی‌تنش و آرمانی نمی‌بیند؛ آن را پیوندی می‌نمایاند که از دل اختلاف، صراحت و پذیرش دوباره جان می‌گیرد. در بهترین لحظه‌هایش، شوخی‌ها و عاطفه به هم خدمت می‌کنند و خنده، راهی برای نزدیک‌شدن شخصیت‌ها به یکدیگر می‌شود.
ضعف‌های اثر نیز روشن‌اند: برخی شوخی‌ها کش می‌آیند، کمدی بدنی و مستی گاه تکراری می‌شود و روایت برای رسیدن به فرجامی رضایت‌بخش به مسیرهای آشنایی تکیه می‌کند. بااین‌همه، انرژی بازیگران و حس گرم رفاقت، فیلم را از تبدیل‌شدن به رشته‌ای بی‌روح از موقعیت‌های شلوغ نجات می‌دهد. حاصل، اثری سرگرم‌کننده و پرشور است که بیش از تازگی داستان، با حضور جمعیِ شخصیت‌هایش و لذتِ کنار هم بودن در خاطر می‌ماند.
« این آشنایی لزوماً نقصی تعیین‌کننده نیست، اما از غافلگیری داستان می‌کاهد. »
ثبت دیدگاه