وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

عاشقانه‌ای که از یک اشتباه آغاز می‌شود «Finding Emily» ساختهٔ Alicia MacDonald، کمدی رمانتیکی است که موتور محرکش نه دیداری سرنوشت‌ساز، بلکه شماره‌تلفنی اشتباه است. Owen، نوازنده‌ای دل‌باخته، می‌کوشد دختری را پیدا کند که در مهمانی دیده و خیالِ یافتنش را به ماجرایی بزرگ بدل کرده است.

Emily Raine، دانشجوی روان‌شناسی بلندپرواز، در این جست‌وجو همراه او می‌شود؛ اما انگیزه‌هایش با انگیزهٔ Owen یکی نیست. همین تفاوت، از همان آغاز ظرفیت طنز و کشمکش عاطفی فیلم را شکل می‌دهد: یک نفر می‌خواهد به رؤیایش برسد و دیگری می‌خواهد از این رؤیا چیزی دربارهٔ عشق و دلبستگی بفهمد. این طرح ساده، به‌خودی‌خود تازگی انقلابی ندارد؛ جذابیتش در بازی با فاصلهٔ میان «تصویر ذهنی» و «آدم واقعی» است.

فیلم، دست‌کم در بخش‌های موفق‌تر، می‌پرسد آیا دل‌باختگی به شخصی ناشناس واقعاً شناخت اوست، یا بیشتر شیفتگی به روایتی است که خودمان ساخته‌ایم. این پرسش به قصه عمق بالقوه‌ای می‌دهد، هرچند اثر گاه به جای کاویدن آن، به شتابِ ماجراجویی و شوخی‌های موقعیت بسنده می‌کند. دو شخصیت، دو نگاه به عشق Owen و Emily از دو جهان فکری متفاوت می‌آیند.

Owen بیشتر با عاطفه و خیال پیش می‌رود؛ Emily، که دغدغه‌های دانشگاهی و آیندهٔ حرفه‌ای‌اش را دنبال می‌کند، می‌کوشد عشق را موضوعی برای مشاهده و تحلیل بداند. برخورد این دو نگرش، زمینه‌ای مناسب برای کمدی می‌سازد و هم‌زمان رابطه‌شان را از الگوی سادهٔ «دو غریبه که ناگهان عاشق می‌شوند» فراتر می‌برد.

« این طرح ساده، به‌خودی‌خود تازگی انقلابی ندارد؛ جذابیتش در بازی با فاصلهٔ میان «تصویر ذهنی» و «آدم واقعی» است. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

مسیر جست‌وجو به‌تدریج، آینه‌ای برای خواسته‌ها و تناقض‌های خود آن‌ها می‌شود. با این حال، همین تفاوت اخلاقی و عاطفی گاهی به مسئله‌ای جدی‌تر از آنچه فیلم مایل است بپذیرد بدل می‌شود. Emily در پیشبرد هدف‌هایش اطلاعاتی را از Owen پنهان می‌کند و او را، دست‌کم تا اندازه‌ای، به موضوعی پژوهشی تبدیل می‌سازد.

ایده می‌توانست بستری برای پرسش دربارهٔ مرز میان کنجکاوی علمی و بهره‌برداری شخصی باشد؛ اما فیلم همیشه پیامد این رفتار را با دقتی هم‌سنگ اهمیتش بررسی نمی‌کند. در نتیجه، بعضی لحظه‌های آشتی و نزدیکی عاطفی، بیش از آنکه حاصل حل‌وفصل کامل تعارض باشند، به نیاز روایت برای حرکت به سوی فضای دلنشین‌تر شباهت دارند.

شیمی بازیگران و نیروی رابطه بزرگ‌ترین سرمایهٔ فیلم، حضور Angourie Rice و Spike Fearn در مرکز قاب است. رابطهٔ آن‌ها در بهترین لحظات با مکث‌ها، نگاه‌ها و شوخی‌های کوتاه جان می‌گیرد؛ جزئیاتی که به گفت‌وگوهای توضیحی وابسته نیستند و اجازه می‌دهند صمیمیت به‌آرامی شکل بگیرد. Fearn به Owen نوعی ترکیبِ آسیب‌پذیری، سماجت و شوخ‌طبعی می‌دهد که از او صرفاً عاشقی ساده‌دل نمی‌سازد.

Rice نیز Emily را با انرژی و اعتمادبه‌نفس بازی می‌کند، هرچند گاه جدیت و تیزهوشی شخصیت در پسِ سازوکارهای طرح کم‌رنگ می‌شود. شیمی این دو، نیرویی واقعی اما نه همواره یکدست است. فیلم از لحظاتی سود می‌برد که شخصیت‌ها از نقشهٔ جست‌وجو فاصله می‌گیرند و ناچار می‌شوند به هم گوش دهند؛ در مقابل، برخی بخش‌ها بیش از اندازه بر جذابیت بالقوهٔ زوج اصلی تکیه می‌کنند، بی‌آنکه پیوندشان را به همان اندازه بپرورانند.

« مسیر جست‌وجو به‌تدریج، آینه‌ای برای خواسته‌ها و تناقض‌های خود آن‌ها می‌شود. »

شخصیت‌ها و اجرا

همین نوسان باعث می‌شود رابطه در مقاطعی صمیمی و باورپذیر جلوه کند و در مقاطعی دیگر، بیشتر وعده‌ای باشد که فیلم به تماشاگر می‌دهد تا تجربه‌ای که کاملاً ساخته باشد. دانشگاه و شهر به‌مثابه صحنهٔ کمدی دانشگاه در این فیلم صرفاً پس‌زمینه‌ای برای برخورد شخصیت‌ها نیست؛ جست‌وجوی Owen و Emily به آشفتگی و هیجانی فراگیر در فضای دانشجویی می‌انجامد.

رفت‌وآمد میان گروه‌ها و موقعیت‌های گوناگون، امکان خلق طنزهای کوچک و برخوردهای نامنتظر را فراهم می‌کند. شهر منچستر نیز با معماری و هویت موسیقایی‌اش به فیلم رنگی مشخص می‌بخشد و آن را از فضای بی‌نام‌ونشانِ بسیاری از کمدی‌های رمانتیک دانشگاهی جدا می‌کند. با وجود این، شور جمعی ماجرا گاهی از منطق آن پیشی می‌گیرد.

بعضی رخدادها چنان به‌سرعت از یک سوءتفاهم به اتفاقی بزرگ بدل می‌شوند که باورپذیری‌شان سست می‌شود. فیلم برای حفظ ریتم و رسیدن به موقعیت بعدی، همیشه فرصت نمی‌دهد تا واکنش آدم‌ها یا پیامدهای عملی تصمیم‌هایشان به‌درستی جا بیفتد. نتیجه، لحظاتی سرگرم‌کننده اما ناپیوسته است: انگار دانشگاه هر بار که قصه به انرژی تازه‌ای نیاز دارد، آماده است تا بی‌درنگ درگیر ماجرا شود.

شوخ‌طبعی، موسیقی و ریتم «Finding Emily» در لحن، به سبکی سبک‌بال و خوش‌نیت وفادار می‌ماند. شوخی‌ها عموماً از تضاد شخصیت‌ها و از فاصلهٔ میان طرح حساب‌شدهٔ Emily و رفتار غیرقابل‌پیش‌بینی آدم‌های اطرافش بیرون می‌آیند. گاهی این طنز از موقعیت فراتر می‌رود و خصلت‌های آشنای فرهنگ دانشجویی و مناسبات اجتماعی معاصر را دست می‌اندازد؛ گاهی هم به شوخی‌های گذرا و کم‌دوام محدود می‌شود.

« رفت‌وآمد میان گروه‌ها و موقعیت‌های گوناگون، امکان خلق طنزهای کوچک و برخوردهای نامنتظر را فراهم می‌کند. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

فیلم در مجموع ترجیح می‌دهد تماشاگر را در حال‌وهوای مطبوع نگه دارد، نه اینکه از هر امکان طنزآمیز تا نهایت بهره ببرد. موسیقی متن، به‌ویژه در پیوند با شخصیت نوازندهٔ Owen، یکی از عناصر مهم هویت اثر است. موسیقی به صحنه‌ها ضرباهنگ می‌دهد و کمک می‌کند جست‌وجوی پرپیچ‌وخم، جنب‌وجوشی بیش از صرفِ دیالوگ پیدا کند.

بااین‌حال، ترانه‌ها و لحظه‌های موسیقایی گاهی به‌جای آنکه مضمون یا احساس تازه‌ای به صحنه بیفزایند، کارکردی تزیینی دارند. ریتم فیلم نیز در نیمه‌هایی از مسیر سرزنده است، اما در بخش‌هایی که باید تعارض‌های عاطفی عمیق‌تر شوند، شتاب روایت مانع مکث و تأمل می‌شود. شخصیت‌های فرعی و محدودیت‌های فیلمنامه شخصیت‌های فرعی، از دوستان دانشجو تا چهره‌های دانشگاهی، در شکل‌دادن به آشوب پیرامون جست‌وجو سهم دارند؛ اما همه به یک اندازه از شخصیت‌پردازی برخوردار نیستند.

برخی بیشتر برای رساندن شوخی، ایجاد مانع یا پیش‌بردن یک موقعیت وارد داستان می‌شوند و پس از انجام وظیفهٔ روایی‌شان کنار می‌روند. این سطحی‌بودن به‌خصوص زمانی به چشم می‌آید که فیلم می‌خواهد از فضای جمعی دانشگاه تصویری گسترده بسازد: جمعیتی پرشمار می‌بینیم، اما کمتر احساس می‌کنیم با آدم‌هایی مستقل و دارای مسیر عاطفیِ خود روبه‌رو هستیم.

فیلمنامه همچنین به نشانه‌های آشنای کمدی رمانتیک تکیه دارد: سوءتفاهم، پنهان‌کاری، نزدیک‌شدن و عقب‌نشینی، و مسیری که تماشاگر زودتر از شخصیت‌ها حدس می‌زند. آشنایی با این الگوها الزاماً ضعف نیست؛ بسیاری از فیلم‌های این گونه، با اجرای دقیق و شخصیت‌های زنده، قالبی قدیمی را دوباره دلپذیر می‌کنند.

« موسیقی متن، به‌ویژه در پیوند با شخصیت نوازندهٔ Owen، یکی از عناصر مهم هویت اثر است. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

مشکل زمانی پدیدار می‌شود که «Finding Emily» به جای دگرگون‌کردن انتظارها، در چند نقطه فقط از آن‌ها عبور می‌کند. حفره‌های روایی و تصمیم‌هایی که بیشتر به نیاز طرح وابسته‌اند تا منطق شخصیت‌ها، تازگیِ ایدهٔ آغازین را محدود می‌کنند. جمع‌بندی «Finding Emily» کمدی رمانتیکی خوش‌تماشا و سرزنده است که از یک موقعیت کنجکاوی‌برانگیز، فضای دانشگاهی پرجنب‌وجوش و بازی دو بازیگر اصلی نیرو می‌گیرد.

فیلم در بهترین لحظه‌هایش دربارهٔ این تفاوت ساده اما مهم حرف می‌زند که عاشقِ کسی‌شدن با خیال‌پردازی دربارهٔ او یکی نیست؛ و جست‌وجوی یک آدم ناشناس می‌تواند در نهایت، آدم را با خواسته‌های خودش روبه‌رو کند. منچستر، موسیقی و شوخ‌طبعی نیز به اثر هویتی دلپذیر می‌بخشند. در سوی دیگر، روایت از مسیرهای آشنای ژانر چندان دور نمی‌شود و برخی اتفاق‌هایش بیش از آنکه طبیعی به نظر برسند، برای رساندن قصه به نقطهٔ بعدی طراحی شده‌اند.

شخصیت‌های فرعی گاه کم‌عمق می‌مانند و تعارض‌های مهم، به‌ویژه دربارهٔ صداقت و انگیزه‌های Emily، همیشه به اندازهٔ کافی واکاوی نمی‌شوند. با این همه، بازی‌های اصلی و لحن گرم فیلم برای مخاطبی که در پی عاشقانه‌ای سبک، موسیقایی و بی‌ادعاست، تجربه‌ای سرگرم‌کننده می‌سازند؛ اثری که بیش از نوآوری، بر جذابیت همراهی دو شخصیت و شادابی فضای خود تکیه دارد.

« مشکل زمانی پدیدار می‌شود که «Finding Emily» به جای دگرگون‌کردن انتظارها، در چند نقطه فقط از آن‌ها عبور می‌کند. »