وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

طرح ساده‌ای برای بازی قدرت «The Owners» ساختهٔ Julius Berg تریلری روان‌شناختی با رگه‌هایی از وحشت است که از موقعیتی آشنا آغاز می‌کند: چند جوان به خانه‌ای روستایی و دورافتاده چشم دوخته‌اند؛ خانه‌ای که گمان می‌کنند خالی است و گاوصندوقش می‌تواند راهی آسان برای رسیدن به پول باشد. اما بازگشت زودهنگام صاحبان خانه، نقشه را برهم می‌زند و دزدی ساده را به نبردی محصور و خطرناک بدل می‌کند.

فیلم بر پایهٔ کمیک «Une nuit de pleine lune» ساخته شده و همین خاستگاه را می‌توان در علاقه‌اش به موقعیت‌های فشرده و تقابل‌های تند دید. جذابیت آغازین اثر در وارونگی تدریجی جایگاه شکارچی و شکار است. گروه جوان، در نگاه نخست، از نیروی جسمانی، تعداد و جسارت برخوردار است؛ زوج سالخورده نیز به‌ظاهر در موضع ضعف قرار دارند.

بااین‌حال، خانه به قلمرویی ناشناخته بدل می‌شود و هرچه دزدان بیشتر می‌کوشند اوضاع را کنترل کنند، بیشتر در دام موقعیتی می‌افتند که قواعدش را نمی‌شناسند. فیلم از همین شکاف میان تصور و واقعیت، تعلیق می‌سازد. خانه به‌مثابه میدان محاصره فضای خانه در «The Owners» صرفاً پس‌زمینهٔ رویدادها نیست؛ بخش مهمی از سازوکار دلهره است.

« اما بازگشت زودهنگام صاحبان خانه، نقشه را برهم می‌زند و دزدی ساده را به نبردی محصور و خطرناک بدل می‌کند. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

راهروها، اتاق‌ها و درهای بسته، حس محدودیت و ناآگاهی را تقویت می‌کنند. شخصیت‌ها نمی‌دانند پشت هر در چه چیزی انتظارشان را می‌کشد و همین ندانستن، گاه مؤثرتر از نمایش مستقیم خشونت عمل می‌کند. فضای روستایی و فاصله از محیط امن بیرون نیز امکان کمک‌خواهی را به رؤیایی دور بدل می‌سازد. فیلم در بخش‌های نخست از این موقعیت به‌خوبی بهره می‌گیرد: هر ورود و خروج، هر صدای ناگهانی و هر تغییر در رفتار صاحبان خانه می‌تواند موازنه را دگرگون کند.

خانه در ظاهر مکانی خصوصی و آرام است، اما به‌تدریج صورت یک تله را به خود می‌گیرد؛ جایی که هر شخصیت در آن می‌کوشد مرزهای قدرت را به سود خود تغییر دهد. این استفاده از مکان، به فیلم هویتی روشن می‌دهد و از پراکندگی روایت جلوگیری می‌کند. بازیگران و شخصیت‌های ناپایدار یکی از نقاط قوت فیلم، بازی بازیگران در ایجاد تضاد میان ظاهر و باطن است.

Maisie Williams در نقش مری، شخصیتی را ارائه می‌کند که در میان گروه جایگاهی پیچیده دارد و صرفاً به نقش همراهی منفعل در ماجرا محدود نمی‌شود. واکنش‌های او به بحران، کشمکش میان احتیاط، ترس و اراده را به نمایش می‌گذارد؛ هرچند خود شخصیت‌پردازی در بعضی لحظات چنان استوار نیست که همهٔ تصمیم‌هایش را کاملاً باورپذیر کند.

« راهروها، اتاق‌ها و درهای بسته، حس محدودیت و ناآگاهی را تقویت می‌کنند. »

شخصیت‌ها و اجرا

در برابر او، Sylvester McCoy و Rita Tushingham در نقش زوج سالخورده، حضوری به‌یادماندنی دارند. بازی آن‌ها بر فاصلهٔ میان رفتار روزمره و تهدید پنهان تکیه می‌کند؛ لحنی که می‌تواند هم عادی به نظر برسد و هم ناآرام‌کننده باشد. این دو بازیگر به زوج میزبان نوعی ابهام می‌بخشند که برای پیش‌برد تعلیق ضروری است.

دلهرهٔ فیلم تا حد زیادی از این پرسش تغذیه می‌شود که آیا آنچه می‌بینیم تمام حقیقت شخصیت‌هاست یا تنها بخشی از نقابی حساب‌شده. تغییر موازنه و اخلاق بقا «The Owners» بیش از آنکه دربارهٔ یک سرقت باشد، دربارهٔ فروپاشی نظم میان آدم‌هایی است که هرکدام می‌خواهند در شرایط بحرانی زمام امور را به دست بگیرند.

اتحاد گروه جوان از همان ابتدا شکننده است؛ اعضای آن در میزان جسارت، خویشتن‌داری و توانایی تصمیم‌گیری یکسان نیستند. فشار موقعیت این تفاوت‌ها را آشکار می‌کند و رابطه‌هایشان را به میدان بی‌اعتمادی تبدیل می‌سازد. در این میان، فیلم پرسشی اخلاقی را نیز پیش می‌کشد: وقتی آدم‌ها برای نجات خود می‌جنگند، چه اندازه از اصول و وفاداری‌های پیشینشان باقی می‌ماند؟

« در برابر او، Sylvester McCoy و Rita Tushingham در نقش زوج سالخورده، حضوری به‌یادماندنی دارند. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

پاسخ اثر بیش از آنکه در گفت‌وگوهای صریح باشد، در واکنش‌های متناقض و تغییر رفتار شخصیت‌ها دیده می‌شود. این رویکرد می‌توانست به لایه‌ای اجتماعی و عمیق‌تر بینجامد؛ به‌ویژه چون تقابل میان جوانانی که چیزی برای از دست دادن ندارند و صاحبان خانه‌ای برخوردار از امنیت و دارایی، زمینه‌ای برای خوانش طبقاتی فراهم می‌کند.

فیلم این امکان را می‌گشاید، اما آن را به‌طور کامل نمی‌پرورد. ریتمی که از نفس می‌افتد نیمهٔ نخست فیلم از شتاب خوبی برخوردار است. ورود به خانه، ناموفق‌ماندن نقشه و بازگشت صاحبان آن، موقعیت را سریع و روشن بنا می‌کند. تماشاگر با گروهی روبه‌روست که خیال می‌کنند کنترل اوضاع را در دست دارند، درحالی‌که هر لحظه ممکن است با واقعیتی تازه مواجه شوند.

همین فاصله میان اطمینان شخصیت‌ها و خطر واقعی، موتور تعلیق اولیه است. بااین‌حال، هرچه داستان پیش می‌رود، ریتم کم‌جان‌تر می‌شود. فیلم به‌جای آنکه همواره تنش را تشدید کند، گاه در تکرار رویارویی‌ها و جابه‌جایی‌های ناگهانی قدرت گرفتار می‌شود. بعضی صحنه‌ها از نظر فضای بصری و بازیگری کارآمدند، اما به‌لحاظ روایی اطلاعات یا تحول تازه‌ای به همراه نمی‌آورند.

« پاسخ اثر بیش از آنکه در گفت‌وگوهای صریح باشد، در واکنش‌های متناقض و تغییر رفتار شخصیت‌ها دیده می‌شود. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

در نتیجه، کشش آغازین کم‌کم جای خود را به انتظاری می‌دهد که فیلم همیشه نمی‌تواند با پیشرفت دراماتیک متناسب پاسخ دهد. منطق روایی و حدود باورپذیری داستانی که بر محاصره و تهدید بنا شده، ناگزیر به تصمیم‌های سریع و پرخطر شخصیت‌ها وابسته است. اما «The Owners» گاهی برای رساندن شخصیت‌ها به نقطهٔ بعدی، از رفتارهایی بهره می‌گیرد که انگیزه‌شان به‌اندازهٔ کافی روشن نیست.

برخی انتخاب‌ها بیش از آنکه از ترس، منفعت یا ویژگی‌های تثبیت‌شدهٔ شخصیت‌ها برآیند، ابزاری برای ادامه‌دادن بحران به نظر می‌رسند. این لغزش‌ها به‌تنهایی فضای فیلم را از بین نمی‌برند، اما باورپذیری آن را کاهش می‌دهند. مشکل مهم‌تر آن است که اثر میان واقع‌گرایی روان‌شناختی و اغراق ژانری تعادل پایداری برقرار نمی‌کند.

گاهی می‌خواهد بر رفتارهای انسانی و قابل‌درک تکیه کند و گاهی به سمت شوک و بدقلقی نمایشی می‌رود. این دو شیوه می‌توانند در یک فیلم کنار هم بنشینند، اما نیازمند پیوندی محکم‌اند؛ پیوندی که اینجا همیشه شکل نمی‌گیرد. در نتیجه، بخشی از مخاطبان ممکن است در لحظات حساس به‌جای همراهی با اضطراب شخصیت‌ها، دربارهٔ چرایی تصمیم‌هایشان پرسش کنند.

« این لغزش‌ها به‌تنهایی فضای فیلم را از بین نمی‌برند، اما باورپذیری آن را کاهش می‌دهند. »

جمع‌بندی

جمع‌بندی «The Owners» تریلری محصور و بدقلق است که ایدهٔ سادهٔ سرقت از خانه را به بازی‌ای دربارهٔ اعتماد، ترس و جابه‌جایی قدرت تبدیل می‌کند. فضای خانه و حضور مؤثر زوج سالخورده، به‌ویژه در آغاز، تعلیقی خوش‌ساخت می‌آفریند و بازی بازیگران به موقعیتی که می‌توانست معمولی باشد، شخصیت می‌دهد.

اما کندشدن نیمهٔ دوم، تصمیم‌های نه‌چندان قانع‌کننده و پایان‌بندی شتاب‌زده، مانع از آن می‌شود که فیلم همهٔ ظرفیت‌هایش را به نتیجه‌ای منسجم برساند. اثر برای تماشاگرانی که از تریلرهای محصور، فضای ناخوشایند و تغییر موازنهٔ قدرت لذت می‌برند، لحظات سرگرم‌کننده‌ای دارد؛ بااین‌حال، انسجام روایی‌اش به‌اندازهٔ فضای دلهره‌آورش استوار نیست.

«The Owners» بیش از آنکه با روایتی کاملاً پرداخت‌شده در خاطر بماند، با تصویر خانه‌ای به‌یاد می‌آید که امنیتش از همان لحظهٔ ورود دزدان زیر سؤال می‌رود.