نقد و بررسی
نقد فهرست (The List) | 2023
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد
فهرست آرزوها، بحران اعتماد «The List» به کارگردانی Melissa Miller Costanzo از موقعیتی آشنا در کمدی رمانتیک آغاز می‌کند: زوجی برای خود فهرستی خیالی از چهره‌های مشهوری دارند که در صورت فراهم‌شدن فرصت، رابطه با آنان مجاز شمرده می‌شود. اما وقتی ابی مایرز درمی‌یابد نامزدش، مت، این شوخی را به واقعیت بدل کرده و با یکی از نام‌های فهرست خود رابطه داشته است، تصور امن و بازیگوشانه‌شان از توافق مشترک فرو می‌ریزد.
ابی که در آستانه ازدواج بوده، راهی لس‌آنجلس می‌شود تا یکی از آرزوهای قدیمی خودش را دنبال کند؛ سفری که قرار است هم واکنشی به خیانت باشد و هم فرصتی برای بازنگری در زندگی عاطفی‌اش. این ایده از همان ابتدا دو مسیر بالقوه در اختیار فیلم می‌گذارد: مسیر کمدی، با تعقیب نام‌های مشهور و موقعیت‌های نامتعارف؛ و مسیر عاطفی، با پرسش‌هایی درباره اعتماد، مرزهای رابطه و تفاوت خیال با خواسته واقعی.
«The List» به‌روشنی می‌خواهد در قلمرو سرگرمی سبک بماند، اما جذابیتش تا اندازه‌ای به این بستگی دارد که بتواند از دل شوخی اولیه، واکنش‌های انسانی قابل‌باوری بیرون بکشد. در لحظات موفق، این دو مسیر به هم نزدیک می‌شوند؛ در لحظات کم‌اثر، ایده بیشتر بهانه‌ای برای پیش‌بردن ماجراست تا پایه‌ای برای کاوش عمیق‌تر.
کمدیِ یک خیال مشترک عنوان فیلم به شیئی ساده اما پربار اشاره دارد: فهرستی که ظاهراً بی‌ضرر است، چون به قلمرو خیال تعلق دارد، ولی ناگهان به معیاری برای سنجیدن انصاف و وفاداری تبدیل می‌شود. همین جابه‌جایی، موتور روایی مناسبی می‌سازد. ابی با مسئله‌ای روبه‌روست که نه کاملاً با زبان جدی یک درام خیانت روایت می‌شود و نه می‌تواند صرفاً به شوخی گرفته شود.
« همین جابه‌جایی، موتور روایی مناسبی می‌سازد. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
فیلم از این تعارض، موقعیت‌هایی می‌سازد که ظرفیت طنز دارند؛ به‌خصوص هنگامی که شخصیت‌ها میان تصورات رمانتیک خود و واقعیت‌های دست‌وپاگیر دنیای مشهوران گرفتار می‌شوند. بااین‌حال، فهرست در آغاز بیش از آنکه به‌عنوان راهی برای شناخت میل‌های ابی عمل کند، نقش ترفندی داستانی دارد. فیلم به‌خوبی از جذابیت فرضیه بهره می‌برد، اما کمتر به پرسش مهم‌تری می‌پردازد: آیا ابی واقعاً چنین تجربه‌ای را می‌خواهد، یا می‌کوشد با اجرای نسخه‌ای مشابه از رفتار مت، احساس تحقیر و بی‌اختیاری خود را جبران کند؟
این پرسش در پسِ ماجرا حضور دارد و به داستان عمق بالقوه می‌دهد؛ اما فیلم همیشه آن را با دقت کافی دنبال نمی‌کند. ابی میان خشم و خواسته شخصی Halston Sage در نقش ابی باید میان چند حالت رفت‌وآمد کند: زنی که زندگی مشترکش ناگهان از آنچه می‌پنداشت فاصله گرفته، دوستی که از حمایت اطرافیان نیرو می‌گیرد، و فردی که می‌خواهد میل‌های خودش را جدی بگیرد.
بهترین لحظات شخصیت زمانی شکل می‌گیرند که این حالت‌ها هم‌زمان دیده می‌شوند؛ یعنی وقتی تصمیم او نه صرفاً جسورانه و نه صرفاً واکنشی است، بلکه از ترکیب هیجان، رنجش و سردرگمی پدید می‌آید. مشکل آنجاست که گذار میان این وضعیت‌ها گاهی بیش از اندازه آسان به نظر می‌رسد. ابی برای آنکه مسیر کمدی پیش برود، ناچار است وارد موقعیت‌هایی شود که فیلم ضرورت عاطفی آن‌ها را همیشه قانع‌کننده نمی‌سازد.
در نتیجه، بعضی انتخاب‌هایش بیشتر به نیاز فیلمنامه برای ساختن مانع یا شوخی شباهت دارند تا رفتاری که به‌طور طبیعی از شخصیت برآمده باشد. این لغزش، همدلی با او را ناممکن نمی‌کند، اما پیوستگی تحولش را کم‌رنگ می‌سازد. گروه شخصیت‌ها و گرمای روابط حضور Chloe با بازی Chrissie Fit و Sam با بازی Shelley Hennig، به جهان فیلم جنب‌وجوشی جمعی می‌بخشد.
« بااین‌حال، فهرست در آغاز بیش از آنکه به‌عنوان راهی برای شناخت میل‌های ابی عمل کند، نقش ترفندی داستانی دارد. »
شخصیت‌ها و اجرا
دوستی‌ها و آشنایی‌های میان شخصیت‌ها سبب می‌شود ماجرا صرفاً به یک قهرمان تنها و مجموعه‌ای از برخوردهای اتفاقی محدود نماند. همراهی دوستان ابی، به روایت لحظه‌هایی گرم و صمیمانه می‌دهد؛ لحظه‌هایی که نشان می‌دهند مسئله او فقط رسیدن به یکی از افراد فهرست نیست، بلکه نیاز به حمایت و شنیده‌شدن نیز بخشی از بحران است.
Jake، با بازی Christian Navarro، در سوی دیگر ماجرا قرار می‌گیرد: شخصیتی که با رویاهای خودش و چشم‌اندازی متفاوت از موفقیت وارد زندگی ابی می‌شود. تقابل میان دنیای پرزرق‌وبرق لس‌آنجلس و زندگی روزمره‌تر او، امکان ایجاد ارتباطی انسانی را فراهم می‌کند؛ فیلم از این مسیر می‌کوشد توجه ابی را از تصویر ذهنی چهره‌های مشهور به تجربه واقعی گفت‌وگو و شناخت منتقل کند.
اما این رابطه نیز گاه بیش از آنکه از برخورد تدریجی دو فرد شکل بگیرد، به ابزاری برای جهت‌دادن به تصمیم‌های قهرمان بدل می‌شود. برخی ویژگی‌های شخصیت‌ها و تغییر موضع‌هایشان نیز به اندازه کافی زمینه‌چینی نمی‌شوند؛ در نتیجه، صمیمیت اثر گاه واقعی است و گاه به‌آسانیِ لازم برای پیش‌برد قصه متکی می‌ماند.
طنز، ریتم و موقعیت‌های ناهموار فیلم با زبان و موقعیت‌های کمیک خود می‌خواهد فضایی سبک و خوش‌تحرک بسازد. ایده تعقیب چهره‌های مشهور، ذاتاً امکان شوخی با شهرت، خیال‌پردازی و فاصله میان تصویر عمومی و فرد واقعی را دارد. بعضی شوخی‌های کلامی نیز به روایت انرژی می‌بخشند و مانع می‌شوند موضوع خیانت بر فضای فیلم سنگینی کامل پیدا کند.
« طنز، ریتم و موقعیت‌های ناهموار فیلم با زبان و موقعیت‌های کمیک خود می‌خواهد فضایی سبک و خوش‌تحرک بسازد. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
همین لحن سرزنده، برای تماشاگرانی که از کمدی رمانتیک کم‌ادعا انتظار سرگرمی دارند، امتیازی مهم است. اما خنده در همه صحنه‌ها به یک اندازه روان از کار درنمی‌آید. شماری از شوخی‌ها به‌جای آنکه از شخصیت یا موقعیت بجوشند، با تأکید آشکار بر بامزه‌بودن عرضه می‌شوند؛ نتیجه گاهی حالتی معذب و کم‌اثر پیدا می‌کند.
ریتم نیز پیوسته نیست: برخی بخش‌ها با شتاب از یک رخداد به رخداد بعدی می‌رسند، درحالی‌که بخش‌هایی دیگر مکث‌هایی دارند که نه به تعمیق شخصیت کمک می‌کنند و نه ضرباهنگ کمدی را تقویت. این ناهمواری، به‌ویژه هنگامی محسوس می‌شود که فیلم می‌خواهد هم سرگرم‌کننده بماند و هم به تردیدهای عاطفی ابی مجال دهد.
خیالِ شهرت در برابر تجربه واقعی لس‌آنجلس در این روایت بیش از آنکه صرفاً پس‌زمینه‌ای جغرافیایی باشد، فضای برخورد خیال با واقعیت است. برای ابی، چهره‌های مشهور در ابتدا نماد نوعی آرزوی دوردست‌اند؛ آشنایی با آنان قرار است تجربه‌ای هیجان‌انگیز و استثنایی باشد. اما هرچه این خیال به امکان واقعی نزدیک‌تر می‌شود، فیلم می‌تواند فاصله میان تصور آرمانی و نیازهای عاطفی روزمره را برجسته‌تر کند.
همین تضاد، یکی از سرچشمه‌های اصلی لطافت اثر است: جذابیت رؤیا را انکار نمی‌کند، اما می‌پرسد آیا برآورده‌شدن یک خیال لزوماً به معنای رضایت است؟ در این زمینه، «The List» به نکته‌ای انسانی نزدیک می‌شود: خواسته‌های ما همیشه با انگیزه‌ای روشن و یک‌دست شکل نمی‌گیرند. گاهی انتقام، کنجکاوی و میل واقعی در هم می‌آمیزند.
« همین لحن سرزنده، برای تماشاگرانی که از کمدی رمانتیک کم‌ادعا انتظار سرگرمی دارند، امتیازی مهم است. »
قوت‌ها و کاستی‌ها
فیلم این پیچیدگی را لمس می‌کند، ولی به‌ندرت به آن زمان کافی می‌دهد تا کاملاً دراماتیک شود. اگر پرداخت مضمون پیگیرتر بود، سفر ابی می‌توانست بیش از یک رشته برخورد سرگرم‌کننده باشد و به روایتی متمایزتر درباره بازپس‌گرفتن اختیار شخصی تبدیل شود. جمع‌بندی «The List» کمدی رمانتیکی است با فرضیه‌ای خوش‌ساخت، بازیگرانی که به روابط داستان گرما می‌بخشند و لحظاتی که از سرزندگی و صمیمیت بهره می‌برند.
فیلم در خلق زمینه‌ای سبک برای شوخی و خیال‌پردازی توفیق‌هایی دارد، اما شخصیت‌پردازی ناپیوسته، ریتم نامتوازن و شوخی‌هایی که گاه به‌جای خنده احساس معذب‌بودن ایجاد می‌کنند، ظرفیت ایده را محدود می‌سازند. همچنین پایان‌بندی به راه‌حلی آشنا گرایش پیدا می‌کند و ازاین‌رو، برای برخی تماشاگران ممکن است رضایت عاطفی کافی نداشته باشد.
ارزش فیلم در این است که از یک شوخی ظاهراً ساده درباره فهرست چهره‌های مشهور، به مسئله اعتماد و شناخت خواسته‌های شخصی راه می‌یابد؛ ضعفش آن است که این راه را با شتاب و گاه با اتکا به قراردادهای آشنای ژانر می‌پیماید. حاصل، اثری سبک و گهگاه دلنشین است که بیش از آنکه در یاد بماند، با ایده مرکزی و چند لحظه گرمش توجه جلب می‌کند.
«The List» برای تماشای بی‌تکلف مناسب است، اما وعده‌ای که فرضیه‌اش درباره کمدی و رابطه می‌دهد، از آنچه در نهایت روی پرده تحقق می‌یابد، بلندپروازانه‌تر است.
« فیلم این پیچیدگی را لمس می‌کند، ولی به‌ندرت به آن زمان کافی می‌دهد تا کاملاً دراماتیک شود. »
ثبت دیدگاه