وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

ادامه‌ای وفادار به جهان پیشین «Sapphire Blue» دنبالهٔ «Ruby Red» و بخش میانی سه‌گانه‌ای فانتزی است که بر رمان‌های کرستن گیر تکیه دارد. گوئن شِفرد، پس از آگاهی از جایگاهش در حلقهٔ مخفیِ مسافران زمان، باید میان رفت‌وآمدهای ناخواسته به گذشته، رابطه‌اش با گیدئون و رازهایی که پیرامون حلقه شکل گرفته‌اند تعادل برقرار کند.

فیلم از همان ابتدا می‌کوشد تماشاگر را در همان جهان آشنا نگه دارد: جهانی که در آن سفر زمانی هم ماجراجویی است و هم دردسری روزمره، و قواعدش هنوز به‌تمامی روشن نشده‌اند. این پیوستگی از امتیازهای اصلی اثر است. فیلم لحن قسمت نخست را کنار نمی‌گذارد و به‌جای آن‌که با تغییر ناگهانیِ سبک یا فضای بصری، هویت تازه‌ای برای مجموعه بسازد، همان ترکیب فانتزی، ماجرا و عاشقانهٔ نوجوانانه را دنبال می‌کند.

بااین‌حال، وفاداری به الگوی پیشین گاهی به تکرار نیز می‌انجامد: «Sapphire Blue» بیش از آن‌که جهان خود را از نو گسترش دهد، بر دانسته‌های قبلی تکیه می‌کند و در نتیجه ممکن است برای برخی مخاطبان، کم‌تازگی‌تر از فیلم نخست جلوه کند. روایت؛ میان روانی و پراکندگی داستان غالباً روان پیش می‌رود و اطلاعاتش را چنان عرضه می‌کند که تماشاگر بتواند مسیر اصلی را دنبال کند، بی‌آن‌که مدام درگیر توضیح‌های سنگین دربارهٔ سازوکار سفر در زمان شود.

روایت و ریتم؛ جریان داستان

مهم‌تر آن‌که فیلم با هر گام، پرسش‌های تازه‌ای پیش می‌کشد: اعتماد به اعضای حلقه تا چه اندازه موجه است؟ گذشته چه اثری بر تصمیم‌های امروز می‌گذارد؟ و گوئن چگونه باید در ساختاری که پیش از ورود او شکل گرفته، برای خود جایگاهی پیدا کند؟ همین پرسش‌ها نیروی پیش‌برندهٔ روایت‌اند و کنجکاوی را تا پایان زنده نگه می‌دارند.

بااین‌همه، تعادل میان خط‌های داستانی همیشه یکسان نیست. ماجرای حلقه، رابطهٔ عاطفی و ماجراجویی‌های زمانی گاهی به‌جای آن‌که یکدیگر را تقویت کنند، برای جلب توجه با هم رقابت می‌کنند. بعضی گذارها ناگهانی به نظر می‌رسند و برخی اتفاق‌ها بیش از آن‌که از دل شخصیت‌ها و قواعد جهان داستان برآیند، برای رساندن قصه به ایستگاه بعدی رخ می‌دهند.

بنابراین روایت، هرچند سرگرم‌کننده و قابل‌پیگیری است، از استحکام و یکپارچگی کامل برخوردار نیست. گوئن؛ قهرمانی در حال شکل‌گیری مرکز ثقل فیلم گوئن است؛ شخصیتی که هم‌زمان باید با توانایی تازه‌اش، میراث خانوادگی و جایگاه نامتعارفش در حلقه کنار بیاید. جذابیت او در این است که قهرمانی کامل و بی‌تردید نیست.

« مهم‌تر آن‌که فیلم با هر گام، پرسش‌های تازه‌ای پیش می‌کشد: اعتماد به اعضای حلقه تا چه اندازه موجه است؟ »

شخصیت‌ها و اجرا

سردرگمی، کنجکاوی و واکنش‌های گاه شتاب‌زده‌اش با موقعیتی که ناگهان بر او تحمیل شده تناسب دارد. او در جهان‌هایی که از پیش برای دیگران تعریف شده‌اند، می‌کوشد چیزی بیش از مهره‌ای در نقشهٔ اشخاص قدرتمند باشد. فیلم در پرداخت این مسیر ظرفیت خوبی دارد، اما همیشه فرصت کافی برای ژرف‌کردن آن فراهم نمی‌کند.

رخدادها با سرعتی پیش می‌روند که گاه تجربهٔ درونی گوئن را به حاشیه می‌رانند؛ درست در لحظاتی که می‌شد پیامدهای عاطفیِ کشف‌ها و سفرهای او را بیشتر کاوید. بااین‌حال، حضور گوئن به داستان نوعی سرزندگی می‌دهد و مانع می‌شود فضای رازآمیز و تشریفاتی حلقه کاملاً خشک و دور از دسترس شود. گیدئون و کشاکش عاطفی رابطهٔ گوئن و گیدئون یکی از محورهای مهم فیلم است؛ رابطه‌ای آمیخته به کشش، تردید و سوءتفاهم که در کنار خطرهای بیرونی، نوعی بی‌ثباتی عاطفی به قصه می‌بخشد.

فیلم از جذابیت این دو شخصیت آگاه است و با قرار دادنشان در موقعیت‌های پرتنش، می‌کوشد احساس نزدیکی و فاصله را هم‌زمان حفظ کند. نتیجه گاه دلنشین است، اما گاه نیز به الگوهای آشنای عاشقانهٔ نوجوانانه نزدیک می‌شود: احساساتی که با سرعت بالا می‌گیرند و سوءبرداشت‌هایی که نقش محرک داستان را بر عهده می‌گیرند.

« سردرگمی، کنجکاوی و واکنش‌های گاه شتاب‌زده‌اش با موقعیتی که ناگهان بر او تحمیل شده تناسب دارد. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

تغییر ظاهری گیدئون، به‌ویژه کوتاه‌شدن موهایش، در واکنش‌های تماشاگران به‌عنوان جزئی کوچک اما به‌یادماندنی بازتاب یافته است؛ نشانه‌ای از این‌که جذابیت شخصیت فقط به جایگاهش در قصه وابسته نیست و بخشی از لذت فیلم از حضور و شمایل او می‌آید. بااین‌حال، رابطهٔ این دو هر جا که به‌جای گفت‌وگو و تحول تدریجی بر سوءتفاهم تکیه می‌کند، کمی تصنعی به نظر می‌رسد.

سفر در زمان و جلوه‌های دیداری سفر زمانی در «Sapphire Blue» صرفاً وسیله‌ای برای نمایش لباس‌های تاریخی نیست؛ امکان برخورد میان زمانه‌ها، آداب و شخصیت‌ها را فراهم می‌کند. رفت‌وآمدهای مکرر به گذشته به فیلم ضرباهنگی ماجراجویانه می‌دهند و به آن اجازه می‌دهند از فضای امروزی به محیط‌هایی با قواعد اجتماعی متفاوت بپرد.

جلوه‌های ویژه نیز عموماً کارکرد خود را به‌خوبی انجام می‌دهند: نه چنان پرزرق‌وبرق‌اند که از داستان پیشی بگیرند و نه آن‌قدر کم‌رنگ که خیال‌پردازی فیلم را بی‌اثر کنند. یکی از لحظه‌های نمایشیِ به‌یادماندنی، رقص در مهمانی تاریخی است؛ صحنه‌ای که با موسیقی و حال‌وهوای غیرمنتظره‌اش انرژی تازه‌ای وارد فیلم می‌کند.

قوت‌ها و کاستی‌ها

این‌گونه لحظه‌ها نشان می‌دهند که اثر، در کنار راز و تعلیق، از بازیگوشی و شوخی با برخورد زمان‌ها نیز بهره می‌برد. گاهی همین آمیزه، فیلم را از جدیتی یکنواخت دور می‌کند و به آن رنگ‌وبویی سبک‌بال می‌بخشد. ناهماهنگی‌ها و جزئیات توی‌ذوق‌زن در برابر لحظه‌های موفق، شماری از صحنه‌ها و اتفاق‌ها چنان آشکارا برای ایجاد تأکید یا پیش‌برد قصه طراحی شده‌اند که طبیعی نمی‌نمایند.

این ناهماهنگی‌ها لزوماً روایت را از حرکت بازنمی‌دارند، اما می‌توانند تماشاگر را از جهان فیلم بیرون بکشند؛ به‌خصوص وقتی شخصیت‌ها واکنشی نشان می‌دهند که بیشتر به نیاز صحنه شباهت دارد تا نتیجهٔ طبیعیِ منش و موقعیتشان. فیلم در چنین لحظاتی به‌جای اعتماد به ظرافت، به اغراق متوسل می‌شود.

لنزهای چشمی گوئن نیز از جزئیاتی‌اند که توجهی ناخواسته به خود جلب می‌کنند. در اثری که می‌خواهد تماشاگر را با سفرهای زمانی و رازهای تاریخی همراه کند، جلوهٔ غیرطبیعی این لنزها گاه بیش از آن‌چه لازم است به چشم می‌آید. این ایراد کوچک است، اما یادآور می‌شود که هماهنگی جزئیات ظاهری با جهان داستان چقدر می‌تواند بر باورپذیری کلی اثر اثر بگذارد.

« گاهی همین آمیزه، فیلم را از جدیتی یکنواخت دور می‌کند و به آن رنگ‌وبویی سبک‌بال می‌بخشد. »

جمع‌بندی

جمع‌بندی «Sapphire Blue» دنباله‌ای خوش‌ریتم و سرگرم‌کننده است که با حفظ لحن «Ruby Red»، کنجکاوی نسبت به حلقهٔ مسافران زمان و رازهای آن را زنده نگه می‌دارد. روایت در بیشتر مسیر روان است، جلوه‌های ویژه به جهان فانتزی خدمت می‌کنند و برخورد زمانه‌ها لحظاتی خوش‌طعم و به‌یادماندنی می‌آفریند.

در سوی دیگر، فیلم از ناپیوستگی‌های روایی، برخی صحنه‌های تصنعی و جزئیات بصریِ ناموفق آسیب می‌بیند و در مقایسه با قسمت نخست، ممکن است کم‌اثرتر جلوه کند. بااین‌حال، ضعف‌هایش چنان نیستند که لذت همراهی با شخصیت‌ها و پی‌گیری رازها را از میان ببرند. اثر بیش از آن‌که در پی ساختن تجربه‌ای کاملاً مستقل باشد، پلی میان آغاز ماجرا و ادامهٔ آن است؛ پلی که با همهٔ لغزش‌هایش، تماشاگر را به جهان گوئن بازمی‌گرداند و اشتیاق شناختن سرنوشت این جهان را حفظ می‌کند.

« بااین‌حال، ضعف‌هایش چنان نیستند که لذت همراهی با شخصیت‌ها و پی‌گیری رازها را از میان ببرند. »