نقد و بررسی
نقد همه‌چیز درباره ایی (All About E) | 2015
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد
قصه‌ای در جست‌وجوی انسجام «All About E» ساختهٔ لوئیز وادلی، کمدی ـ درامی عاشقانهٔ استرالیایی است که ماجرایش از زندگی دو دوست در فضای پرزرق‌وبرق باشگاه‌های سیدنی آغاز می‌شود و به سفری جاده‌ای در پهنهٔ روستایی استرالیا می‌رسد. ای، دی‌جی‌ای جوان و پرجاذبه، و مت، دوست نزدیک و همکارش، با یافتن کیسه‌ای پول ناگهان در موقعیتی خطرناک قرار می‌گیرند.
فرارشان آن‌ها را به سوی تریش، عشق پیشین ای، می‌کشاند؛ اما مسئلهٔ اصلی فیلم صرفاً گریز از دردسر نیست. ای باید با گذشته، خانواده و بخش‌هایی از هویت خود روبه‌رو شود که مدت‌ها از آن‌ها فاصله گرفته است. فیلم از همان آغاز چند مسیر را هم‌زمان پیش می‌برد: ماجرای پول، دوستی ای و مت، رابطهٔ ناتمام ای و تریش، و کشمکش ای با ریشه‌های خانوادگی و فرهنگی‌اش.
این انتخاب به اثر امکان می‌دهد از حال‌وهوای یک تعقیب‌وگریز ساده فراتر برود، اما در عمل به یکی از کاستی‌های اصلی‌اش نیز بدل می‌شود. خط‌ها همیشه به یکدیگر راه نمی‌برند و گاه به نظر می‌رسد هر کدام برای لحظاتی در فیلم حضور یافته‌اند، بی‌آن‌که سهم روشنی در ساختن کلیت آن داشته باشند. ای؛ شخصیتی میان نمایش و صداقت مرکز ثقل فیلم، ای است؛ زنی که در محیط کار و زندگی شبانه اعتمادبه‌نفس و جلوه‌ای چشمگیر دارد، اما این ظاهر بر آشفتگی‌ها و تردیدهای حل‌نشده‌ای پوشیده است.
« فرارشان آن‌ها را به سوی تریش، عشق پیشین ای، می‌کشاند؛ اما مسئلهٔ اصلی فیلم صرفاً گریز از دردسر نیست. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
بازی ماندالا رز به شخصیت انرژی و جذابیت می‌بخشد و او را به چهره‌ای صرفاً سرد یا خودخواه فرو نمی‌کاهد. ای گاه تصمیم‌هایی شتاب‌زده می‌گیرد و دیگران را در معرض پیامدهای آن قرار می‌دهد، اما فیلم می‌کوشد نشان دهد این رفتارها با ترس و گریز او از روبه‌روشدن با حقیقت زندگی‌اش پیوند دارند.
قوس شخصیتی ای بر پذیرش خود و انتخاب آگاهانه استوار است؛ موضوعی که در روایت‌های عاشقانه آشناست، اما اینجا با مسئلهٔ پنهان‌کردن گرایش عاطفی از خانواده و کشمکش با هویت فرهنگی درهم می‌آمیزد. فیلم در لحظاتی که این گره‌ها را به تجربه‌های شخصی ای پیوند می‌زند، لایه‌ای عاطفی پیدا می‌کند.
بااین‌حال، پرداخت این جنبه‌ها همیشه به همان اندازهٔ طرح‌شان دقیق نیست. برخی نشانه‌ها و یادآوری‌ها معنای مهمی القا می‌کنند، اما گسترش کافی نمی‌یابند تا تحول درونی ای کاملاً از دل روایت بجوشد. همراهی مت و تریش مت از دوست‌داشتنی‌ترین عناصر فیلم است. او در کنار ای نقش همراه، محرم راز و گاه نیرویی متعادل‌کننده را دارد؛ کسی که واکنش‌هایش به تصمیم‌های ناگهانی ای، بخش مهمی از طنز اثر را شکل می‌دهد.
« بازی ماندالا رز به شخصیت انرژی و جذابیت می‌بخشد و او را به چهره‌ای صرفاً سرد یا خودخواه فرو نمی‌کاهد. »
شخصیت‌ها و اجرا
برت راجرز به شخصیت سرزندگی و گرمایی می‌دهد که باعث می‌شود رابطهٔ این دو فراتر از کارکردی صرفاً داستانی جلوه کند. شوخی‌ها و اصطکاک میان آن‌ها در بیشتر مواقع طبیعی است و به فیلم کمک می‌کند از سنگینی موضوعاتش فاصله بگیرد، هرچند مت نیز همیشه از پرداختی هم‌سنگ شخصیت اصلی برخوردار نیست.
تریش، با بازی جولیا بیلینگتون، نمایندهٔ گذشته‌ای است که ای هنوز نتوانسته از آن عبور کند. رابطهٔ این دو بر کشش باقی‌مانده و رنجی بنا شده که از جدایی و پنهان‌کاری بر جا مانده است. فیلم در صحنه‌های مشترکشان به‌خوبی از مکث‌ها و فاصله‌های عاطفی بهره می‌گیرد؛ از این‌که شخصیت‌ها چه می‌خواهند بگویند و چه چیزی را همچنان از گفتن بازمی‌دارند.
بااین‌حال، بازگشت به این رابطه گاه بیش از آن‌که نتیجهٔ تدریجی تحول ای باشد، به نیرویی نیازمند است که قصه را به مرحلهٔ بعد برساند. سفر جاده‌ای و چشم‌انداز استرالیا سفر، برای فیلم فقط وسیله‌ای جهت دورشدن از تعقیب‌کنندگان نیست؛ ساختاری است که ای را از فضای شهری و شبانه به محیطی بازتر و آرام‌تر می‌برد.
« تریش، با بازی جولیا بیلینگتون، نمایندهٔ گذشته‌ای است که ای هنوز نتوانسته از آن عبور کند. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
تضاد میان باشگاه‌های سیدنی و چشم‌اندازهای روستایی، تغییر حال‌وهوای اثر را محسوس می‌کند. منظره‌ها و فضای مزرعه‌ای به فیلم بافت بصری دلپذیری می‌بخشند و حضور آن‌ها، به‌ویژه در کنار رابطهٔ ای و تریش، حس مکانی مشخصی می‌سازد. این ویژگی به اثر هویتی جدا از یک ملودرام شهری معمول می‌دهد. همچنین، آمیزهٔ شوخی، تعلیق و عاشقانه‌بودن سفر می‌تواند سرگرم‌کننده باشد.
جابه‌جایی پی‌درپی مکان‌ها، لحظاتی از تازگی ایجاد می‌کند و بازیگران از این تغییر فضا برای نشان‌دادن وجه‌های گوناگون شخصیت‌هایشان بهره می‌برند. بااین‌همه، ریتم فیلم یکدست نیست. بعضی بخش‌ها با شتاب از ماجرایی به ماجرای دیگر می‌روند و بعضی دیگر مکثی طولانی‌تر از نیاز روایت دارند. همین نوسان باعث می‌شود سفر، گاه بیشتر مجموعه‌ای از موقعیت‌های پراکنده به نظر برسد تا مسیری که هر مرحله‌اش تحول بعدی را آماده می‌کند.
مسئلهٔ پول و ضعف خط خلافکاری کیسهٔ پول موتور محرک داستان است، اما خط خلافکاری‌ای که از دل آن شکل می‌گیرد، به‌اندازهٔ رابطه‌ها و کشمکش‌های درونی فیلم قانع‌کننده نیست. تهدید و تعقیب می‌توانند تعلیق ایجاد کنند، ولی فیلم در پرداخت این بخش گاهی بیش از آن‌که قواعد و پیامدهای ماجرا را روشن سازد، از آن برای واداشتن شخصیت‌ها به حرکت استفاده می‌کند.
« تضاد میان باشگاه‌های سیدنی و چشم‌اندازهای روستایی، تغییر حال‌وهوای اثر را محسوس می‌کند. »
قوت‌ها و کاستی‌ها
در نتیجه، خطر بیرونی با جهان عاطفی فیلم چندان پیوند نمی‌خورد و ممکن است حال‌وهوای رمانتیک و شوخ اثر را قطع کند، بی‌آن‌که به‌تنهایی تنش چشمگیری بسازد. این ناهماهنگی همچنین در تمرکز روایی دیده می‌شود. فیلم می‌خواهد هم قصه‌ای دربارهٔ فرار و پول باشد، هم دربارهٔ عشق ازدست‌رفته، و هم دربارهٔ هویت و خانواده.
این موضوع‌ها بالقوه می‌توانند یکدیگر را غنی کنند، اما پیوند میانشان همیشه استوار نیست. ماجرای خلافکاری گاهی مانند سازوکاری بیرونی باقی می‌ماند؛ عنصری که شخصیت‌ها را به حرکت درمی‌آورد، اما کمتر معنای تازه‌ای به انتخاب‌هایشان می‌بخشد. موسیقی و جزئیات نیمه‌تمام موسیقی در فیلم جایگاهی فراتر از پس‌زمینه دارد؛ چون ای دی‌جی است و گذشته‌اش با موسیقی کلاسیک و ساز کلارینت نیز گره خورده است.
این تضاد میان صحنهٔ باشگاه و علاقهٔ موسیقایی شخصی او می‌توانست راهی برای بیان دوگانگی‌های درونی‌اش باشد. یادکرد از کلارینت و توانایی ای در نواختن آن، تصویری از مسیری دیگر در زندگی‌اش می‌سازد؛ مسیری که ظاهراً رها شده، اما هنوز در خاطره و هویتش حضور دارد. مشکل اینجاست که این ایده به خطی کامل و معنادار تبدیل نمی‌شود.
« این ناهماهنگی همچنین در تمرکز روایی دیده می‌شود. »
جمع‌بندی
کلارینت بیشتر همچون نشانه‌ای از گذشته و ظرفیت‌های نادیده‌گرفته‌شده باقی می‌ماند تا عنصری که در پیشبرد داستان نقش مؤثر پیدا کند. همین سرنوشت برای برخی جزئیات دیگر نیز پیش می‌آید: فیلم آن‌ها را معرفی می‌کند، انتظاری می‌سازد، اما سپس بدون فرجامی روشن از کنارشان می‌گذرد. این نیمه‌تمام‌ماندن‌ها به پراکندگی روایت دامن می‌زنند و حس می‌کنند مواد داستانی فیلم از انسجام نهایی لازم برخوردار نشده‌اند.
جمع‌بندی «All About E» اثری است که جذابیتش بیش از هر چیز از شخصیت‌های دوست‌داشتنی، شیمی میان بازیگران، طنز سبک و چشم‌اندازهای روستایی استرالیا می‌آید. فیلم در پرداخت رابطهٔ ای و تریش و در نمایش فاصلهٔ میان ظاهر مطمئن ای و تردیدهای درونی‌اش لحظاتی گیرا دارد. همچنین، حضور مت به قصه گرما و شوخ‌طبعی می‌بخشد و سفر جاده‌ای فرصتی برای تغییر فضا و نزدیک‌شدن دوبارهٔ شخصیت‌ها فراهم می‌کند.
در مقابل، روایت پراکنده و خط خلافکاری کم‌جان مانع می‌شوند که این عناصر در قالبی کاملاً یکپارچه بنشینند. بعضی ایده‌ها، از جمله مسیر موسیقایی ای، بیشتر وعده می‌دهند تا آن‌که به نتیجه‌ای داستانی برسند؛ و ریتم نامتوازن گاه پایان‌یافتن یک صحنه را با فرجام فیلم اشتباه‌پذیر می‌کند. بااین‌حال، فیلم برای تماشاگرانی که بیش از طرحی بی‌نقص به شخصیت‌های بانمک، رابطه‌ای عاطفی و فضای جاده‌ای دلنشین اهمیت می‌دهند، اثری خوش‌تماشا و صمیمی باقی می‌ماند؛ فیلمی که توان عاطفی و بازیگوشی‌اش از انسجام روایی‌اش بیشتر است.
« فیلم در پرداخت رابطهٔ ای و تریش و در نمایش فاصلهٔ میان ظاهر مطمئن ای و تردیدهای درونی‌اش لحظاتی گیرا دارد. »
ثبت دیدگاه