نقد و بررسی
نقد ماراتن سامورایی (Samurai Marathon) | 2019
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد
ایده‌ای نامنتظر در آستانه‌ی دگرگونی «Samurai Marathon» از همان نام و طرح مرکزی‌اش وعده‌ی برخوردی نامتعارف می‌دهد: سامورایی‌هایی که به‌جای آماده‌شدن برای نبردی مرسوم، به ماراتنی طاقت‌فرسا فرستاده می‌شوند. در جهان فیلم، این مسابقه فقط آزمونی برای سنجش توان جسمانی نیست؛ نشانه‌ای است از اضطرابی بزرگ‌تر، هراس ارباب ایتاکورا کاتسوآکیرا از دنیایی که با سرعت به سوی مدرنیته می‌رود و نظم دیرپای سامورایی‌ها را تهدید می‌کند.
فیلم از همین تناقض انرژی می‌گیرد: جنگاورانی که مهارتشان با شمشیر تعریف شده، ناچارند در مسیری طولانی با بدن و اراده‌ی خود بجنگند. ایده، ظرفیت طنزی ظریف و ماجراجویی پرتحرکی دارد و در بخش‌هایی نیز به‌خوبی از آن بهره می‌برد. دویدن در اینجا هم آزمون انضباط است، هم رقابت و هم استعاره‌ای از گریز از نظم کهنه یا شتاب‌گرفتن به سوی آینده.
« ایده، ظرفیت طنزی ظریف و ماجراجویی پرتحرکی دارد و در بخش‌هایی نیز به‌خوبی از آن بهره می‌برد. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
بااین‌حال، اثر همیشه نمی‌تواند میان این معناها تعادل برقرار کند. گاهی ماراتن در مرکز درام می‌ایستد و همه‌ی خطوط داستانی را به سوی خود می‌کشد؛ گاهی نیز در میان توطئه‌ها، سوءتفاهم‌ها و کشمکش‌های سیاسی، خود مسابقه به حاشیه می‌رود. روایتی پرجمعیت و دشوارآغاز فیلم در آغاز با انبوهی از شخصیت‌ها و انگیزه‌ها روبه‌رویمان می‌کند.
جاسوسان، جنگاوران، مقام‌های درباری و کسانی که هر یک امیدی جداگانه به مسابقه بسته‌اند، در زمانی نسبتاً کوتاه معرفی می‌شوند. این تراکم، در ابتدا به روایت جنب‌وجوش می‌دهد، اما هم‌زمان تشخیص اهمیت هر شخصیت و پیوند میان ماجراها را دشوار می‌کند. تماشاگر باید پیش از آن‌که فرصت کافی برای شناخت آدم‌ها پیدا کند، اطلاعات تاریخی و سیاسی و چند مسیر فرعی را دنبال کند.
« بااین‌حال، اثر همیشه نمی‌تواند میان این معناها تعادل برقرار کند. »
شخصیت‌ها و اجرا
این پراکندگی فقط مسئله‌ی تعداد شخصیت‌ها نیست؛ مسئله‌ی اولویت روایی نیز هست. فیلم گاه چنان به راه‌اندازی گره‌های تازه مشغول می‌شود که از پرورش گره‌های پیشین بازمی‌ماند. در نتیجه، بعضی رخدادها بیش از آن‌که حاصل انتخاب‌های عمیق شخصیت‌ها باشند، ابزارهایی برای پیش‌بردن داستان به نظر می‌رسند.
بااین‌همه، پس از آغاز مسابقه، حرکت فیزیکی و تصویری اثر کمک می‌کند ریتم جان بگیرد و آشفتگی آغازین تا اندازه‌ای جای خود را به کشش و هیجان بدهد. یوکی و امکانِ رهایی از نقش‌های تحمیلی یوکی، دختر مستقل‌اندیش ارباب، از جذاب‌ترین محورهای فیلم است. تصمیم او برای پیوستن پنهانی به رقابت، صرفاً تمهیدی برای افزودن هیجان یا غافلگیری نیست؛ این انتخاب با مسئله‌ی اختیار فردی در جامعه‌ای سلسله‌مراتبی پیوند دارد.
« این پراکندگی فقط مسئله‌ی تعداد شخصیت‌ها نیست؛ مسئله‌ی اولویت روایی نیز هست. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
او نمی‌خواهد تنها به‌عنوان دختر یک ارباب تعریف شود، و لباس رونینِ مبدل به نشانه‌ای دیداری از همین میل به بیرون‌زدن از جایگاه تعیین‌شده‌اش بدل می‌شود. حضور او در مسیر مسابقه از نظر بصری تأثیرگذار است و انرژی تازه‌ای به قاب‌ها می‌آورد. بااین‌حال، مسیر شخصیتی یوکی به اندازه‌ی ایده‌ای که نمایندگی می‌کند فرصت گسترش نمی‌یابد.
فیلم استقلال او را به‌سرعت به تصویر می‌کشد، اما کمتر درنگ می‌کند تا نشان دهد این انتخاب چه هزینه‌ای دارد، از کدام تجربه‌ها سرچشمه می‌گیرد و چگونه نگاه او به خود و پیرامونش را تغییر می‌دهد. بنابراین یوکی در لحظه‌هایی می‌درخشد، اما پیوستگی لازم برای تبدیل‌شدن به نیروی مرکزی درام را پیدا نمی‌کند.
« حضور او در مسیر مسابقه از نظر بصری تأثیرگذار است و انرژی تازه‌ای به قاب‌ها می‌آورد. »
قوت‌ها و کاستی‌ها
دویدن، موسیقی و نیروی عاطفی تصویر بهترین لحظه‌های «Samurai Marathon» اغلب هنگامی پدید می‌آیند که روایت از توضیح و توطئه فاصله می‌گیرد و بدن‌ها را در حرکت نشان می‌دهد. دویدن در مسیرهای ناهموار، خستگی چهره‌ها و تلاش برای ادامه‌دادن، به فیلم نیرویی ملموس می‌بخشد. این صحنه‌ها مسابقه را از یک رقابت نمادین به تجربه‌ای جسمانی تبدیل می‌کنند: هر گام، هر نفس دشوار
« دویدن در مسیرهای ناهموار، خستگی چهره‌ها و تلاش برای ادامه‌دادن، به فیلم نیرویی ملموس می‌بخشد. »
ثبت دیدگاه