وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

کمدی عاشقانه‌ای که میان عشق و اندرز سرگردان می‌ماند «Relationship Goals» ساختهٔ Linda Mendoza، کمدی عاشقانه‌ای دربارهٔ رقابت شغلی، رابطه‌ای قدیمی و بازنگری در معنای موفقیت است. لیا کالدول، تهیه‌کنندهٔ برنامه‌ای صبحگاهی در نیویورک، در آستانهٔ دستیابی به جایگاهی تاریخی قرار دارد؛ اما بازگشت نامزد سابقش، جارت روی، او را به رقیبی مستقیم برای همان موقعیت تبدیل می‌کند.

هم‌زمان، جارت از دگرگونی شخصی خود می‌گوید و کتابی دربارهٔ رابطه‌ها را راهنمای تحولش معرفی می‌کند؛ کتابی که کم‌کم به یکی از محورهای اصلی زندگی اطرافیان لیا نیز بدل می‌شود. فیلم از این موقعیت بالقوه جذاب، فرصتی برای سنجیدن نسبت میان جاه‌طلبی حرفه‌ای، صمیمیت و باورهای شخصی می‌سازد، اما در پرداخت آن اغلب بیش از آن‌که قصه‌گو باشد، آموزگار است.

رقابت حرفه‌ای در سایهٔ رابطهٔ گذشته هستهٔ داستان بر تقابلی آشنا اما پربار بنا شده است: زنی که برای پیشرفت در محیطی رقابتی تلاش می‌کند، ناچار می‌شود با مردی روبه‌رو شود که هم گذشتهٔ عاطفی‌اش را به یاد می‌آورد و هم آیندهٔ کاری‌اش را تهدید می‌کند. این دو مسیر می‌توانستند در هم تنیده شوند و تنشی واقعی بسازند؛ رقابت برای مدیریت برنامه، تنها آزمونی شغلی نباشد، بلکه ارزش‌های هر دو شخصیت را آشکار کند.

بااین‌حال، فیلم معمولاً به جای مکث بر دشواری‌های عینی جایگاه لیا، به سوی تفسیرهای کلی دربارهٔ عشق و اولویت‌ها می‌رود. در نتیجه، مسئلهٔ پیشرفت حرفه‌ای بیش از آن‌که نیروی دراماتیک مستقل باشد، به سکویی برای رساندن پیام اخلاقی تبدیل می‌شود. این جابه‌جایی در مرکز ثقل روایت، برای تماشاگرانی که انتظار یک کمدی عاشقانهٔ کاری دارند، محسوس است.

« این جابه‌جایی در مرکز ثقل روایت، برای تماشاگرانی که انتظار یک کمدی عاشقانهٔ کاری دارند، محسوس است. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

داستان وعدهٔ کشمکش میان جاه‌طلبی و دلبستگی را می‌دهد، اما فرصت چندانی برای پیچیده‌کردن این کشمکش فراهم نمی‌آورد. پرسش‌هایی چون این‌که موفقیت در محیطی نابرابر چه هزینه‌ای دارد یا اعتماد دوباره چگونه شکل می‌گیرد، بیشتر طرح می‌شوند تا آن‌که در رفتار و انتخاب شخصیت‌ها به‌طور قانع‌کننده کاویده شوند.

پیام کتاب و غلبهٔ لحن موعظه‌ای چون فیلم بر پایهٔ کتابی دربارهٔ رابطه‌ها شکل گرفته، حضور آن کتاب در جهان داستان قابل‌فهم است؛ مشکل از جایی آغاز می‌شود که این حضور از عنصر روایی فراتر می‌رود و به تبلیغی آشکار و مکرر شباهت پیدا می‌کند. گفت‌وگوها بارها به اصول و آموزه‌هایی بازمی‌گردند که قرار است راهنمای شخصیت‌ها باشند.

این تکرار، مجال کشف و ابهام را محدود می‌کند: فیلم به‌جای آن‌که بگذارد تماشاگر از رفتارها نتیجه بگیرد، اغلب نتیجه را از زبان شخصیت‌ها بیان می‌کند. لحن مذهبی و خودیاری‌محور اثر نیز همین گرایش را تقویت می‌کند. برای مخاطبی که با چنین جهان‌بینی‌ای همدل است، این وجه ممکن است چارچوبی روشن برای روایت فراهم آورد.

اما دراماتیک‌ترین مسئله نیست که فیلم از دیدگاهی معنوی سخن می‌گوید؛ مسئله آن است که پیام را گاه چنان مستقیم پیش می‌برد که شخصیت‌ها به حاملان اندرز بدل می‌شوند. وقتی یک گفت‌وگو بیش از آن‌که صدای انسانیِ فردی را داشته باشد، شبیه بندهای یک راهنمای رابطه به گوش برسد، رابطهٔ عاطفی نیز از خودانگیختگی دور می‌شود.

« گفت‌وگوها بارها به اصول و آموزه‌هایی بازمی‌گردند که قرار است راهنمای شخصیت‌ها باشند. »

شخصیت‌ها و اجرا

بازی‌ها و شخصیت‌هایی با ظرفیت محدود Kelly Rowland نقش لیا را با وقار و تمرکزی متناسب با زنی جاه‌طلب و مسئولیت‌پذیر پیش می‌برد. او به شخصیت جلوه‌ای حرفه‌ای می‌دهد، اما فیلمنامه به او مجال چندانی برای نشان‌دادن لایه‌های متناقض درونی نمی‌دهد. لیا اغلب میان دو قطبِ «کار» و «عشق» تعریف می‌شود و کمتر به فردی با خواسته‌ها، ضعف‌ها و تناقض‌های مستقل تبدیل می‌گردد.

همین محدودیت دربارهٔ جارت نیز صادق است؛ تغییر او بیش از آن‌که در رفتارهای پیچیده و تدریجی دیده شود، از خلال توضیح‌هایی عرضه می‌شود که خود فیلم برایش فراهم کرده است. بازیگران مکمل گاه انرژی بیشتری به صحنه‌ها می‌آورند. به‌ویژه Annie Gonzalez در لحظه‌های کمدی، حضوری سرزنده دارد و می‌تواند از مکث یا واکنشی کوچک، خنده‌ای طبیعی بیرون بکشد.

این لحظه‌ها نشان می‌دهند که فیلم توان سرگرم‌کردن را کاملاً از دست نداده است؛ بااین‌حال، طنز به اندازه‌ای پیوسته و پرقدرت نیست که ریتم کلی را نجات دهد. بسیاری از شخصیت‌های فرعی نیز بیشتر برای تأیید پیام یا پیشبرد موقعیت به کار گرفته می‌شوند تا آن‌که زندگی و مسیر خاص خود را داشته باشند.

کمدی و شیمی عاشقانه‌ای که جان نمی‌گیرد یک کمدی عاشقانه به کشش میان دو شخصیت اصلی وابسته است؛ نه فقط به این معنا که گذشته‌ای مشترک داشته باشند، بلکه باید در لحظهٔ اکنون نیز جذابیت، اصطکاک و کنجکاوی متقابلشان را باور کنیم. «Relationship Goals» این مواد اولیه را دارد، اما شیمی میان لیا و جارت اغلب کم‌رمق می‌ماند.

« بازیگران مکمل گاه انرژی بیشتری به صحنه‌ها می‌آورند. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

رابطهٔ آن‌ها بیشتر به‌واسطهٔ آنچه دربارهٔ آن گفته می‌شود پیش می‌رود تا آنچه تماشاگر در صحنه‌ها احساس می‌کند. بنابراین، بازگشتن به گذشته یا تصور آینده‌ای مشترک وزن عاطفی لازم را پیدا نمی‌کند. کمدی نیز از همین کمبود تأثیر می‌پذیرد. شوخی‌ها در چند موقعیت به نتیجه می‌رسند، اما فیلم به‌ندرت از ریتمی برخوردار می‌شود که خنده را به جریان طبیعی روایت بدل کند.

گاهی طنز زیر بار گفت‌وگوهای توضیحی و پیام‌های مستقیم فرو می‌رود؛ گاهی هم صحنه‌ها پیش از آن‌که موقعیت کمیک به‌درستی ساخته شود، به نتیجهٔ مورد نظر می‌رسند. حاصل، اثری است که لحظه‌هایی سرگرم‌کننده دارد، اما نمی‌تواند شور یک کمدی رمانتیک را در سراسر مسیر حفظ کند. لباس‌ها و موسیقی؛ نقاط قوت دیداری و شنیداری در میان عناصر فیلم، طراحی لباس‌ها از دلپذیرترین جلوه‌هاست.

پوشش شخصیت‌ها، به‌خصوص در فضای تلویزیونی و محیط کاری، ظاهری چشم‌نواز و متناسب با جهان مرتب و پرزرق‌وبرق داستان می‌سازد. لباس‌ها به لیا تصویری از اعتمادبه‌نفس و آمادگی حرفه‌ای می‌بخشند و به فضای اثر رنگ و طراوت می‌دهند؛ حتی وقتی متن از حرکت بازمی‌ایستد، تصویر هنوز چیزی برای تماشا عرضه می‌کند.

موسیقی نیز حال‌وهوایی گرم و خوشایند به فیلم می‌دهد. ترانه‌ها در لحظاتی که روایت به انرژی و سبکی بیشتری نیاز دارد، به آن کمک می‌کنند و کیفیت شنیداری اثر را از یکنواختی بیرون می‌آورند. این امتیازها، هرچند نمی‌توانند ضعف شخصیت‌پردازی یا دیالوگ‌ها را جبران کنند، مانع از آن می‌شوند که تجربهٔ تماشا کاملاً بی‌روح شود.

« رابطهٔ آن‌ها بیشتر به‌واسطهٔ آنچه دربارهٔ آن گفته می‌شود پیش می‌رود تا آنچه تماشاگر در صحنه‌ها احساس می‌کند. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

فیلم در ظاهر و صدا از آراستگی برخوردار است؛ دشواری اصلی‌اش این است که این آراستگی به عمق روایی هم‌سنگی تبدیل نمی‌شود. دیالوگ‌های تصنعی و فرصت‌های ازدست‌رفته بخش مهمی از ضعف فیلم در دیالوگ‌هایی نهفته است که به‌جای آن‌که از شخصیت‌ها برخیزند، گویی برای رساندن یک گزاره نوشته شده‌اند.

وقتی آدم‌ها پیوسته دربارهٔ درس رابطه، رشد فردی یا معنای واقعی موفقیت حرف می‌زنند، صدای متمایز خود را از دست می‌دهند. این مسئله به‌خصوص در داستانی که بناست بر صمیمیت و کشش عاطفی تکیه کند، آسیب‌زاست: عشق باید در سکوت‌ها، اختلاف‌ها و لحظه‌های کوچک هم شکل بگیرد، نه فقط در جملاتی که معنای آن را شرح می‌دهند.

از همین رو، فیلم گاه به اثری تبدیل می‌شود که دربارهٔ احساسات حرف می‌زند، بی‌آن‌که به اندازهٔ کافی آن‌ها را مجسم کند. درام کاری، رابطهٔ سابق و حضور کتاب همگی ظرفیت ایجاد موقعیت‌های زنده و متناقض را دارند، اما فیلمنامه اغلب راه ساده‌ترِ توضیح مستقیم را برمی‌گزیند. چنین رویکردی نه‌تنها شخصیت‌ها را تخت می‌کند، بلکه تماشاگر را نیز از مشارکت در تفسیر روایت محروم می‌سازد.

جمع‌بندی «Relationship Goals» فیلمی خوش‌ظاهر و گاه خوش‌موسیقی است که در چند لحظه، به‌ویژه با کمک بازی Annie Gonzalez، از سرگرم‌کنندگی خالی نیست. اما ایدهٔ رقابت شغلی و بازگشت عشق قدیمی، زیر فشار روایت موعظه‌ای و حضور پررنگ پیام‌های کتاب، ظرفیت کامل خود را پیدا نمی‌کند. شخصیت‌های اصلی عمق کافی نمی‌یابند، گفت‌وگوها مصنوعی به گوش می‌رسند و کمدی و شیمی عاشقانه آن‌قدر جان نمی‌گیرند که فیلم را از افت‌وخیز ریتمی بیرون آورند.

« چنین رویکردی نه‌تنها شخصیت‌ها را تخت می‌کند، بلکه تماشاگر را نیز از مشارکت در تفسیر روایت محروم می‌سازد. »

جمع‌بندی

این اثر بیش از آن‌که دربارهٔ رابطه‌ای باشد که در برابر چشم ما شکل می‌گیرد، دربارهٔ اصولی است که می‌خواهد به ما بگوید رابطه باید چگونه باشد. برای تماشاگرانی که به داستان‌های عاشقانهٔ معنوی و پیام‌محور علاقه دارند، ممکن است لحظه‌هایی دلنشین داشته باشد؛ اما کسانی که انتظار کمدی رمانتیکِ پرتحرک، شخصیت‌پردازی چندلایه و گفت‌وگوهای طبیعی دارند، احتمالاً با تجربه‌ای کم‌رمق‌تر روبه‌رو خواهند شد.