نقد و بررسی
نقد روزی که تو شدی (The Day of Becoming You) | 2021
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد
ایده‌ای آشنا با ظرفیت‌های تازه «The Day of Becoming You» کمدی عاشقانه‌ای چینی است که با یکی از تمهیدهای شناخته‌شده‌ی این ژانر آغاز می‌شود: تعویض بدن دو آدم با شخصیت‌ها و موقعیت‌های اجتماعی کاملاً متفاوت. جیانگ یی، چهره‌ی مشهور و کم‌حرف یک گروه پسرانه، و یو شنگ‌شنگ، خبرنگار حوزه‌ی سرگرمی، پس از حادثه‌ای عجیب ناچار می‌شوند زندگی روزمره‌ی یکدیگر را تجربه کنند.
سریال از همان ابتدا وعده‌ی آشوبی شیرین می‌دهد؛ اما جذابیتش فقط در جابه‌جایی هویت‌ها و موقعیت‌های خنده‌دار خلاصه نمی‌شود. پرسش محوری آن این است که دیدن جهان از جای دیگری، تا چه اندازه می‌تواند برداشت ما از آدم‌ها را تغییر دهد. این ایده به خودی خود تازه نیست و بارها در سینما و تلویزیون به کار رفته است.
امتیاز سریال در این است که از آن برای ساختن کمدی، نزدیک‌شدن تدریجی دو شخصیت و گشودن راهی به سوی همدلی استفاده می‌کند. تعویض بدن، در بهترین لحظات، صرفاً وسیله‌ای برای شوخی نیست؛ آزمونی است برای آن‌که جیانگ یی و شنگ‌شنگ ناچار شوند با فشارها، مسئولیت‌ها و آسیب‌پذیری‌های زندگی دیگری روبه‌رو شوند.
آغاز کم‌شتاب و شکل‌گیری جهان داستان شروع سریال، در مقایسه با آنچه بعدتر از راه می‌رسد، چندان پرکشش نیست. بخش نخست بیشتر صرف معرفی جهان کاری دو شخصیت و فاصله‌ی میان آن‌ها می‌شود؛ فاصله‌ای که از تفاوت موقعیت اجتماعی، خلق‌وخو و نگاهشان به حرفه و شهرت پدید آمده است. برای مخاطبی که از همان دقیقه‌های اول منتظر کمدی پرتحرک است، این مقدمه ممکن است طولانی به نظر برسد.
« پرسش محوری آن این است که دیدن جهان از جای دیگری، تا چه اندازه می‌تواند برداشت ما از آدم‌ها را تغییر دهد. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
روایت در ابتدا بیشتر زمینه می‌چیند تا آن‌که نیروی اصلی خود را آشکار کند. با این همه، این کندی بی‌کارکرد نیست. شناخت مقدماتی از شخصیت‌ها کمک می‌کند جابه‌جایی بدن‌ها صرفاً مجموعه‌ای از شوخی‌های پراکنده نباشد. وقتی هرکدام ناچار می‌شوند در جایگاه دیگری قرار بگیرند، مخاطب می‌تواند تفاوت میان آنچه دیگران از آن دو می‌بینند و آنچه واقعاً تجربه می‌کنند را بهتر درک کند.
مشکل زمانی است که مقدمه بیش از اندازه طول می‌کشد و سریال برای رسیدن به موتور روایی جذاب خود، صبر تماشاگر را کمی بیش از حد می‌آزماید. کمدیِ جابه‌جایی و جزئیات بازی مهم‌ترین سرچشمه‌ی سرگرمی سریال، موقعیت‌هایی است که از ناسازگاری شخصیت‌ها با بدن و زندگی تازه‌شان پدید می‌آید. هرکدام باید در برابر دیگران نقش صاحب بدن را بازی کنند، درحالی‌که از عادت‌ها، روابط و انتظاراتی که به آن نقش گره خورده‌اند شناخت کاملی ندارند.
همین فاصله میان ظاهر مطمئن و آشفتگی درونی، زمینه‌ی موقعیت‌های کمیک را فراهم می‌کند؛ موقعیت‌هایی که گاهی به خنده‌ی بلند می‌انجامند و گاهی از دستپاچگی و اضطراب شخصیت‌ها طنزی ظریف می‌سازند. اما عامل تعیین‌کننده، فقط نوشته‌ی صحنه‌ها نیست؛ اجرای بازیگران است. بازیگرانی که نقش یکدیگر را بر عهده می‌گیرند، باید نه‌تنها لحن و ظاهر، بلکه ریتم رفتاری، حالت نگاه، شیوه‌ی واکنش و جزئیات حرکتی طرف مقابل را بازسازی کنند.
در این‌جا بازی‌ها اغلب هوشمندانه و باورپذیرند: شخصیت‌ها در بدن دیگری محو نمی‌شوند، بلکه تفاوت میان هویت درونی و ظاهر بیرونی‌شان همچنان قابل تشخیص می‌ماند. همین نکته باعث می‌شود جابه‌جایی برای تماشاگر روشن و لذت‌بخش باشد، بی‌آن‌که بازی به تقلیدی اغراق‌آمیز بدل شود. رابطه‌ی دو شخصیت و معنای همدلی رابطه‌ی جیانگ یی و شنگ‌شنگ به‌تدریج شکل می‌گیرد و همین تدریجی‌بودن، از نقاط قوت اثر است.
« روایت در ابتدا بیشتر زمینه می‌چیند تا آن‌که نیروی اصلی خود را آشکار کند. »
شخصیت‌ها و اجرا
آن‌ها ابتدا با سوءبرداشت‌ها و دشواری‌های عملی روبه‌رو می‌شوند؛ اما زندگی در موقعیت دیگری، امکان شناختی فراهم می‌کند که گفت‌وگوهای معمول و آشنایی‌های سطحی به‌تنهایی نمی‌توانستند ایجاد کنند. هرکدام کم‌کم درمی‌یابند که رفتار بیرونی دیگری، تمام حقیقت او نیست. عاشقانه‌ی سریال نیز از همین شناخت نیرو می‌گیرد.
رابطه‌ی این دو عمدتاً بر توجه، اعتماد و همراهی بنا شده است، نه بر سوءتفاهم‌های بی‌پایان یا کشمکش‌هایی که صرفاً برای به‌تعویق‌انداختن داستان ساخته شده باشند. این انتخاب به قصه لحنی دلنشین و سالم می‌دهد. البته لطافت رابطه گاهی به بهای پیچیدگی دراماتیک تمام می‌شود؛ اما برای اثری که قرار است در درجه‌ی نخست سرگرم‌کننده و گرم باشد، این سادگی لزوماً ضعف محسوب نمی‌شود.
شهرت، کار و فشار نگاه دیگران قرارگرفتن یکی از شخصیت‌ها در جایگاه یک ستاره‌ی موسیقی و دیگری در حرفه‌ی خبرنگاری سرگرمی، بستر اجتماعی مناسبی برای روایت می‌سازد. شهرت در این مجموعه فقط پس‌زمینه‌ای پرزرق‌وبرق نیست؛ بخشی از فشار دائمی زندگی جیانگ یی است. او باید با تصویری عمومی زندگی کند که دیگران از او می‌خواهند و در عین حال با دشواری‌های شخصی خود کنار بیاید.
شنگ‌شنگ نیز از سمت دیگری به همین جهان نزدیک می‌شود: او کارش را در فضایی دنبال می‌کند که در آن آدم‌ها گاه به موضوع خبر و قضاوت عمومی تقلیل می‌یابند. سریال در این زمینه گاهی به تأملی کوتاه درباره‌ی نگاه عمومی و فاصله‌ی میان چهره‌ی رسانه‌ای و انسان واقعی دست می‌یابد. وقتی شخصیت‌ها در جای یکدیگر قرار می‌گیرند، فرصت پیدا می‌کنند هزینه‌ی پنهان نقش‌های اجتماعی را لمس کنند.
« هرکدام کم‌کم درمی‌یابند که رفتار بیرونی دیگری، تمام حقیقت او نیست. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
با این حال، این لایه‌ی فکری همیشه با عمق و پیوستگی یکسان دنبال نمی‌شود. اثر بیش از آن‌که بخواهد تحلیل اجتماعی مفصلی ارائه کند، از این زمینه برای غنی‌ترکردن کمدی و رابطه‌ی عاشقانه بهره می‌گیرد. ریتم، کش‌آمدن و محدودیت‌های قالب اگرچه سریال پس از فعال‌شدن ایده‌ی مرکزی جان می‌گیرد، در ادامه از مشکل ریتم کاملاً رها نمی‌شود.
گاهی یک موقعیت یا احساس، پس از آن‌که اثرش را گذاشته، با صحنه‌ها و گفت‌وگوهای اضافی ادامه پیدا می‌کند. در بخش‌های پایانی نیز این احساس پررنگ‌تر می‌شود: روایت برای رسیدن به فرود خود زمان زیادی صرف می‌کند و برخی لحظات، به‌جای آن‌که تنش یا عاطفه‌ی تازه‌ای بیفزایند، تنها حرکت داستان را کند می‌کنند.
تعداد بالای قسمت‌ها در این مسئله سهم دارد. قصه‌ای که هسته‌ی اصلی‌اش یک عاشقانه‌ی کمدی و یک موقعیت فانتزی است، می‌توانست در قالبی فشرده‌تر متمرکزتر باشد. در شکل فعلی، تماشاگر ممکن است در میانه یا نزدیک پایان احساس کند سریال بارها به همان حال‌وهوا بازمی‌گردد، بی‌آن‌که هر بار چیزی به شناخت شخصیت‌ها یا مسیر رابطه بیفزاید.
این کش‌آمدن از جذابیت کلی اثر کم می‌کند، اما آن‌قدر نیست که دستاورد بازی‌ها و لحظات کمدی‌اش را از میان ببرد. لحن و تجربه‌ی تماشا «The Day of Becoming You» بیش از هر چیز سریالی سبک، گرم و خوش‌تماشا است. نه می‌کوشد فانتزی خود را به سازوکاری پیچیده و رازآلود تبدیل کند و نه بار عاطفی‌اش را به ملودرامی سنگین می‌سپارد.
« با این حال، این لایه‌ی فکری همیشه با عمق و پیوستگی یکسان دنبال نمی‌شود. »
قوت‌ها و کاستی‌ها
لحن اثر در بیشتر مسیر میان شوخی و احساس تعادل برقرار می‌کند: کمدی آن معمولاً از شخصیت‌ها و موقعیت‌هایشان برمی‌آید و عاشقانه‌اش نیز آرام‌آرام در دل همین آشفتگی شکل می‌گیرد. البته این تعادل همیشه بی‌نقص نیست. هرجا روایت به تکرار نزدیک می‌شود، کمدی قدرت پیشین خود را از دست می‌دهد و بخش‌های عاطفی نیز گاه بیش از اندازه کش پیدا می‌کنند.
با این حال، زوج اصلی و اجرای دو بازیگر در نقش یکدیگر بارها قصه را دوباره سرپا می‌کنند. حتی وقتی مسیر داستان قابل پیش‌بینی می‌شود، تماشای واکنش‌های متقابل و ریزه‌کاری‌های اجرایی همچنان لذت‌بخش باقی می‌ماند. جمع‌بندی این مجموعه نه شاهکاری بی‌نقص است و نه اثری که ارزش تماشایش فقط به ایده‌ی اولیه محدود شود.
قوت اصلی آن در اجرای دقیق بازیگران، کمدی برآمده از جابه‌جایی بدن‌ها و رابطه‌ای است که بدون تکیه‌ی افراطی بر سوءتفاهم، آهسته و طبیعی پیش می‌رود. در برابر، شروع کم‌شتاب، کش‌آمدن بخش‌هایی از روایت و طولانی‌بودن کلی مجموعه، از تمرکز آن می‌کاهد. در نهایت، «The Day of Becoming You» برای تماشاگرانی مناسب است که کمدی عاشقانه‌ای سبک و صمیمی می‌خواهند و از دیدن بازیگران در چالشِ تقلید شخصیت یکدیگر لذت می‌برند.
سریال در بهترین لحظاتش یادآوری می‌کند که نزدیک‌شدن به دیگری گاهی از همان‌جا آغاز می‌شود که برای مدتی کوتاه، جهان را از جای او ببینیم؛ و در لحظات کم‌رمق‌تر، نشان می‌دهد حتی ایده‌ای بامزه نیز برای حفظ تازگی به ایجاز و ریتمی سنجیده نیاز دارد.
« با این حال، زوج اصلی و اجرای دو بازیگر در نقش یکدیگر بارها قصه را دوباره سرپا می‌کنند. »
ثبت دیدگاه