وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

بازگشت به سال‌های نخستین «Our Times» ساختهٔ تایوانیِ فرانکی چن، در ظاهر از همان مصالح آشنای کمدی‌های عاشقانهٔ دبیرستانی بهره می‌برد: دختری معمولی، پسری محبوب، دختری زیبا که همه نگاه‌ها به اوست، و نقشه‌ای برای برهم‌زدن رابطه‌ای که گمان می‌رود مانع رسیدن آدم‌ها به عشق دلخواهشان باشد.

اما فیلم نمی‌کوشد این آشنایی را پنهان کند؛ برعکس، با آغوشی باز به سوی آن می‌رود و می‌کوشد از دل همین قراردادها، تجربه‌ای شیرین و عاطفی بسازد. در مرکز داستان، تریولی لین قرار دارد؛ کارمند اداری‌ای که روزمرگیِ فرساینده‌اش خاطرهٔ دوران دبیرستان و عشق نوجوانی را در ذهنش زنده می‌کند. فیلم از این بازگشت به گذشته، نه صرفاً برای روایت یک ماجرای عاشقانه، بلکه برای یادآوری حسی استفاده می‌کند که با گذشت زمان کم‌رنگ می‌شود: شورِ خام و بی‌محاسبهٔ نخستین دلبستگی.

نوستالژی؛ بیش از بازسازی یک دوره یکی از مهم‌ترین جذابیت‌های فیلم، ساختن فضایی آشنا و دلنشین از نوجوانی است. مدرسه، دوستی‌های صمیمی، رقابت‌های کوچک و دل‌مشغولی‌هایی که در آن سن سرنوشت‌ساز به نظر می‌رسند، همگی در خدمت زنده‌کردن جهانی قرار می‌گیرند که برای شخصیت‌ها بزرگ و برای بزرگسالان دوردست است.

فیلم به‌خوبی می‌فهمد که نوستالژی فقط به لباس‌ها و اشیای قدیمی وابسته نیست؛ بیشتر به شیوه‌ای مربوط است که در آن گذشته را به یاد می‌آوریم: اغراق‌شده، پررنگ، آمیخته با شرم و شیرینی. از همین رو، خاطرات دبیرستانیِ تریولی لزوماً تصویری واقع‌گرایانه و بی‌پیرایه از نوجوانی نیستند. آن‌ها از صافیِ احساس و دلتنگی گذشته‌اند و همین امر به فیلم اجازه می‌دهد لحظه‌ها را اندکی رؤیایی‌تر از زندگی روزمره نشان دهد.

« نوستالژی؛ بیش از بازسازی یک دوره یکی از مهم‌ترین جذابیت‌های فیلم، ساختن فضایی آشنا و دلنشین از نوجوانی است. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

این کیفیت، در بهترین لحظات، تجربه‌ای گرم و صمیمی می‌آفریند؛ بیننده نه به‌خاطر تازگی موقعیت‌ها، بلکه به‌سبب حس آشنای بازگشت به سال‌هایی که دیگر دسترس‌پذیر نیستند، با فیلم همراه می‌شود. از نقشهٔ عاشقانه تا شکل‌گیری دوستی طرح اصلی بر توافقی میان تریولی و تای‌یوی بنا شده است: هرکدام در دلِ دیگری برای رسیدن به محبوب خود یاری می‌گیرد.

تریولی به اوضاع رابطهٔ پسر محبوب مدرسه و دختر زیبای کلاس چشم دوخته و تای‌یوی نیز دل‌باختهٔ همان دختر است؛ پس این دو، با هدفی خودخواهانه و ظاهراً روشن، وارد اتحادی موقت می‌شوند. اما فیلم به‌تدریج نشان می‌دهد که ارزش واقعی این همراهی در نقشه‌ای نیست که آن‌ها طراحی کرده‌اند، بلکه در رابطه‌ای است که حین اجرای آن شکل می‌گیرد.

تحول میان این دو شخصیت، مسیر عاطفی اصلی فیلم را می‌سازد. نخست، تفاوت‌هایشان مایهٔ شوخی و کشمکش است؛ سپس اعتماد و وفاداری جای بدگمانی را می‌گیرد و هرکدام برای دیگری به حضوری مهم بدل می‌شود. فیلم در این بخش از همان الگوی شناخته‌شدهٔ «دوستی که به عشق تبدیل می‌شود» پیروی می‌کند، اما گرمای رابطهٔ دو بازیگر اصلی کمک می‌کند این تحول کاملاً مکانیکی به نظر نرسد.

تریولی و تای‌یوی در کنار هم، لحظه‌هایی از خنده، دلخوری و مراقبت را تجربه می‌کنند که پیوندشان را ملموس‌تر می‌سازد. بازی‌ها و شیمی میان دو شخصیت اصلی نقطهٔ قوت محوری «Our Times» بازی‌های ویویان سانگ و دارن وانگ است. سانگ در نقش تریولی، هم دستپاچگی و شیطنت یک نوجوان را منتقل می‌کند و هم آسیب‌پذیریِ دختری را که هنوز در حال شناختن خودش است.

« تحول میان این دو شخصیت، مسیر عاطفی اصلی فیلم را می‌سازد. »

شخصیت‌ها و اجرا

اجرای او بر کمدی‌های بدنی و واکنش‌های چهره‌محور تکیه دارد، اما به آن‌ها محدود نمی‌ماند؛ در لحظه‌های آرام‌تر، احساسِ تردید و دلبستگی را نیز بی‌تکلف به نمایش می‌گذارد. دارن وانگ نیز تای‌یوی را از قالب پسر شرور و دردسرساز بیرون می‌آورد، بی‌آنکه جذابیت سرکشِ شخصیت را از میان ببرد. او می‌تواند هم خشن و خودرأی باشد و هم در موقعیت‌هایی ناگهان مهربان و مراقب جلوه کند.

آنچه این نقش را پذیرفتنی می‌کند، نه پیچیدگی روان‌شناختیِ فراوان، بلکه تغییر تدریجیِ رفتار او در برابر تریولی است. وقتی دو بازیگر در صحنه‌ای مشترک‌اند، فیلم نیرویی پیدا می‌کند که گاه از خودِ متن پیشی می‌گیرد؛ گرمای رابطه‌شان کمک می‌کند حتی موقعیت‌های بسیار آشنا همچنان سرگرم‌کننده و عاطفی بمانند.

طنز، احساس و هنرِ کلیشهٔ دوست‌داشتنی فیلم آشکارا از کلیشه‌های ژانر استفاده می‌کند: دختر ساده و کم‌توجه به ظاهر، پسر پرطرفدار، محبوبِ دست‌نیافتنی مدرسه و دوستی که راه را به سوی عشق باز می‌کند. بسیاری از مسیرهای داستانی را می‌توان پیشاپیش حدس زد و شخصیت‌ها نیز گاهی بیش از آنکه فردیت‌هایی مستقل باشند، نمایندهٔ تیپ‌های آشنا هستند.

با این همه، «Our Times» از آن دسته فیلم‌هایی است که کلیشه‌هایش را با چنان صداقت و سرزندگی‌ای عرضه می‌کند که تماشاگر ممکن است با وجود تشخیص آن‌ها، همچنان از همراهی با داستان لذت ببرد. کمدی فیلم از برخورد شخصیت‌ها، خرابکاری‌های نوجوانانه و تضاد میان ظاهر و باطن آن‌ها نیرو می‌گیرد. در سوی دیگر، لحظه‌های احساسی بر خاطرات و نشانه‌های کوچک تکیه دارند؛ چیزهایی که شاید به‌تنهایی ساده باشند، اما در بستر دلبستگیِ شکل‌گرفته میان دو شخصیت، معنایی عاطفی پیدا می‌کنند.

« او می‌تواند هم خشن و خودرأی باشد و هم در موقعیت‌هایی ناگهان مهربان و مراقب جلوه کند. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

فیلم گاهی در بیان احساساتش بی‌پروا و حتی اغراق‌آمیز است، اما همین اغراق با حال‌وهوای عاشقانه و نوستالژیکش سازگار می‌شود. برای تماشاگرانی که با این لحن همراه شوند، سادگیِ فیلم می‌تواند نه نقص، بلکه بخشی از دلنشینی آن باشد. ضعف‌های روایت و محدودیت شخصیت‌پردازی در نیمهٔ دوم، قصه به‌تدریج پیچ‌وخم‌های بیشتری پیدا می‌کند و ریتم آن همیشه به یک اندازه روان نیست.

برخی موقعیت‌ها بیش از آنکه از ضرورتِ درونی شخصیت‌ها برآیند، برای پیش‌بردن داستان یا افزایش بار عاطفی آن طراحی شده‌اند. در نتیجه، بخشی از روایت حالت تکراری می‌گیرد و فیلم برای رسیدن به نقطه‌های مهم خود، گاهی بیش از اندازه در مسیرهای آشنا مکث می‌کند. مدت نسبتاً طولانی اثر نیز این ناهماهنگی را محسوس‌تر می‌سازد: لحظه‌های جذاب فراوان‌اند، اما همهٔ آن‌ها به یک اندازه ضروری نیستند.

شخصیت‌پردازی هم در سطحی محدود باقی می‌ماند. فیلم از تجربه‌های گذشته و دگرگونی‌های عاطفیِ قهرمانان سخن می‌گوید، اما کمتر فرصت می‌یابد لایه‌های درونی آنان را با عمق کافی بررسی کند. بخش‌های مربوط به زمان حال نیز، با وجود آنکه چارچوبی برای بازگشت به خاطرات فراهم می‌کنند، همیشه به اندازهٔ بخش دبیرستانی پرقدرت نیستند.

این قاب بزرگسالی می‌توانست رابطهٔ میان گذشته و اکنون را پیچیده‌تر کند و نشان دهد خاطره چگونه بر انتخاب‌های امروز اثر می‌گذارد؛ اما در عمل، بیشتر نقش پلی روایی را دارد تا قلمرویی مستقل با کشمکش‌های عاطفیِ کامل. نوستالژی و فاصلهٔ میان گذشته و اکنون قرار دادن داستان در گذشته و آغاز روایت از زندگی بزرگسالی، فیلم را به سوی پرسشی ساده اما تأثیرگذار می‌برد: از عشق نخستین چه چیزی در ذهن باقی می‌ماند؟

« برای تماشاگرانی که با این لحن همراه شوند، سادگیِ فیلم می‌تواند نه نقص، بلکه بخشی از دلنشینی آن باشد. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

پاسخ «Our Times» بیشتر احساسی است تا فلسفی. گذشته در این فیلم جایی است که شخصیت‌ها در آن هنوز برای آرزوهای کوچک خود شجاعت دارند و هر نگاه یا پیام می‌تواند معنایی بزرگ بیابد. زمان حال، در مقابل، با خستگی و تکرار روزمره همراه است و یادآوریِ نوجوانی راهی برای بازیافتن بخشی از خودِ فراموش‌شده به نظر می‌رسد.

بااین‌حال، فیلم این تقابل را چندان عمیق نمی‌کند. وضعیت تریولی در بزرگسالی بیش از آنکه به‌تنهایی داستانی کامل بسازد، زمینه‌ای برای آغاز خاطره است. از این رو، بیننده بیش از آنکه درگیر زندگی امروز او شود، به گذشته‌اش دل می‌بندد. همین نابرابری، از یک سو نیروی بخش دبیرستانی را برجسته می‌کند و از سوی دیگر، ظرفیت عاطفیِ قاب معاصر را محدود نگه می‌دارد.

جمع‌بندی «Our Times» فیلمی است که بر تازگیِ طرح یا پیچیدگیِ روان‌شناختی تکیه ندارد؛ نیروی خود را از نوستالژی، طنز نوجوانانه و رابطهٔ گرم دو شخصیت اصلی می‌گیرد. داستان بارها به مسیرهای آشنا بازمی‌گردد و در بخش دوم گاه از ریتم می‌افتد، اما بازی‌های دلنشین ویویان سانگ و دارن وانگ به آن جان می‌بخشند.

فیلم در بهترین لحظاتش یادآور این نکته است که یک قصه می‌تواند هم‌زمان کلیشه‌ای و صمیمانه باشد: پیش‌بینی‌پذیریِ مسیر، الزاماً مانع اثرگذاریِ احساس نیست. این اثر بیش از آنکه تصویری دقیق و پیچیده از نوجوانی عرضه کند، خاطره‌ای لطیف از آن می‌سازد؛ خاطره‌ای پر از خنده‌های ناگهانی، دل‌بستگی‌های پنهان و احساساتی که در آن سن بزرگ‌تر از جهان به نظر می‌رسند.

« پاسخ «Our Times» بیشتر احساسی است تا فلسفی. »

جمع‌بندی

ضعف‌های روایی و کم‌عمقیِ برخی شخصیت‌ها مانع تبدیل‌شدنش به اثری کاملاً ماندگار می‌شوند، اما شیرینیِ رابطهٔ مرکزی و صمیمیتِ فضای دبیرستانی سبب می‌شود تجربه‌ای سرگرم‌کننده و عاطفی باقی بماند. «Our Times» برای دوستداران عاشقانه‌های نوستالژیک، فیلمی دلپذیر است؛ نه به سبب آنکه کلیشه‌ها را کنار می‌زند، بلکه چون می‌داند چگونه آن‌ها را با گرما و احساس دوباره زنده کند.