وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

ایده‌ای کوچک با ادعایی بزرگ «Father of the Year» کمدی‌ای است که از مشاجره‌ای پیش‌پاافتاده آغاز می‌شود: دو دوست جوان، در آستانه ورود به زندگی بزرگسالی، درباره این بحث می‌کنند که پدر کدام‌یک در یک دعوا برنده خواهد شد. شوخیِ میان‌گپی، وقتی پدرانشان آن را جدی می‌گیرند، به زنجیره‌ای از درگیری‌ها و دردسرها بدل می‌شود.

فیلم به‌ظاهر از همین فاصله میان تصور پسران و واقعیت پدران نیرو می‌گیرد؛ فاصله‌ای که می‌توانست بستری برای طنز درباره غرور، بلوغ و رابطه‌های خانوادگی باشد. اما فیلم بیش از آنکه این موقعیت را بپروراند، آن را به نقطه شروعی برای آشوبی پی‌درپی تبدیل می‌کند. هر حادثه قرار است از حادثه پیشین بزرگ‌تر و خنده‌آورتر باشد، ولی تشدید ماجرا به‌ندرت معنای تازه‌ای به داستان می‌دهد.

ایده مرکزی ظرفیت یک کمدی جمع‌وجور را دارد، اما برای نگه‌داشتن فیلم در سراسر مسیر کافی نیست؛ به‌خصوص چون فیلمنامه راهی روشن برای پیوند دادن اتفاق‌های پراکنده به یک تحول عاطفی یا روایی قانع‌کننده پیدا نمی‌کند. کمدیِ آشوب، بی‌آنکه نظمی پدید آورد ساختار فیلم بر انباشتن موقعیت‌های شلوغ و اغراق‌آمیز تکیه دارد.

پدرها در رقابتی نامعقول گرفتار می‌شوند و پسران، که ابتدا بحث را بی‌اهمیت می‌پنداشتند، ناچارند با پیامدهای آن روبه‌رو شوند. در این مسیر، فیلم از دعواهای لفظی، رفتارهای نامتعارف و شوخی‌های بدنی بهره می‌گیرد؛ شیوه‌ای که برای مخاطبِ علاقه‌مند به طنز بی‌پروا می‌تواند لحظاتی سرگرم‌کننده بسازد.

« شوخیِ میان‌گپی، وقتی پدرانشان آن را جدی می‌گیرند، به زنجیره‌ای از درگیری‌ها و دردسرها بدل می‌شود. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

مشکل آن است که آشوب به‌تنهایی معادل کمدیِ مؤثر نیست. وقتی هر صحنه فقط برای افزایش سروصدا یا عبور از مرزهای بی‌نزاکتی طراحی شود، تماشاگر پس از مدتی به الگوی فیلم عادت می‌کند. شوخی‌ها غالباً پیش از آنکه به نتیجه برسند قابل حدس‌اند و تکرار مضمون‌های مشابه، اثرگذاری‌شان را کاهش می‌دهد.

فیلم از جسارت ظاهری استفاده می‌کند، اما کمتر نشان می‌دهد که پشت این جسارت، مشاهده‌ای دقیق از رفتار انسانی یا نگاه طنزآمیزی تازه نهفته است. دوستی در میان حاشیه‌ها رابطه بن و لری یکی از معدود تکیه‌گاه‌های گرم فیلم است. آن دو در آستانه تغییر مسیر زندگی قرار دارند و بازگشت موقتشان به زادگاه، فرصت مناسبی برای سنجیدن فاصله میان دوستی قدیمی و آینده‌ای تازه فراهم می‌کند.

بازی جویی براگ و مت شیولی به این همراهی انرژی و صمیمیت می‌بخشد؛ حتی زمانی که متن شخصیت‌ها را به واکنش‌هایی سطحی یا بیش از اندازه فوری محدود می‌کند. با این حال، فیلم نمی‌تواند پیوند این دو را به ستون اصلی روایت بدل کند. اختلاف‌نظر آغازینشان موتور اتفاق‌هاست، اما پیامد آن برای دوستی‌شان به اندازه‌ای که باید کاویده نمی‌شود.

بن و لری بیشتر در جایگاه کسانی باقی می‌مانند که باید حادثه بعدی را مدیریت کنند تا شخصیت‌هایی که تصمیم‌ها و تجربه‌هایشان به تحول قابل‌لمسی می‌انجامد. بنابراین، بخش «بلوغ» داستان بیشتر وعده‌ای در طرح کلی است تا دستاوردی که در شخصیت‌پردازی به‌روشنی احساس شود. پدرانی میان تیپ و شخصیت دو پدر، وین و مارڈی، با دو منش متفاوت وارد میدان می‌شوند.

« مشکل آن است که آشوب به‌تنهایی معادل کمدیِ مؤثر نیست. »

شخصیت‌ها و اجرا

تضاد میان آن‌ها زمینه‌ای آماده برای کمدی فراهم می‌کند: یکی رفتاری بی‌قید و خام دارد و دیگری در نسبت با او سنجیده‌تر و اهل قاعده به نظر می‌رسد. دیوید اسپید و نات فاکسون هر دو به نقش‌هایشان رنگی از شخصیت اجرایی خود می‌دهند؛ اسپید با طعنه و بی‌اعتنایی آشنا، و فاکسون با نوعی خونسردی خشک که می‌تواند در برابر ولنگاری طرف مقابل بنشیند.

با وجود این، تفاوت رفتاری به عمق شخصیتی نمی‌رسد. پدرها عمدتاً با چند ویژگی قابل تشخیص تعریف می‌شوند و فیلم کمتر می‌پرسد این ویژگی‌ها از کجا آمده‌اند یا چه چیزی را پنهان می‌کنند. عنوان اثر نیز امکان بحثی جالب‌تر را پیش می‌کشد: پدری خوب‌بودن دقیقاً به چه معناست؟ آیا حمایت، مسئولیت‌پذیری یا توانایی شنیدن فرزند مهم‌تر است، یا نمایش قدرت و اثبات برتری؟

فیلم گاه به این پرسش نزدیک می‌شود، اما اغلب پیش از آنکه آن را جدی بگیرد، دوباره به شوخی بعدی می‌گریزد. بازیگری پرانرژی در خدمت متنی نابرابر بازیگران جوان در نقش دو دوست، به فیلم نیرویی می‌دهند که فیلمنامه به‌تنهایی فراهم نمی‌کند. رابطه میان براگ و شیولی حس آشنایی و همراهی دارد و همین باعث می‌شود برخی لحظات کم‌جان، دست‌کم از نظر اجرای صحنه، قابل تحمل بمانند.

بازیگران بزرگسال نیز در محدوده لحن اغراق‌آمیز اثر کار می‌کنند و تلاش دارند از تیپ‌های آشکار، شخصیت‌هایی دست‌کم سرگرم‌کننده بسازند. بریجیت مندلر در نقش مردیث حضوری دلنشین دارد و به جهان فیلم رنگی متفاوت از رقابت‌های مردانه و رفتارهای پرسر‌وصدا می‌بخشد. با این حال، سهم او و چند شخصیت فرعی دیگر در پیشبرد داستان محدود است.

« با وجود این، تفاوت رفتاری به عمق شخصیتی نمی‌رسد. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

فیلم به‌سرعت میان آدم‌ها و موقعیت‌ها جابه‌جا می‌شود، بی‌آنکه فرصت کافی برای شکل‌گیری رابطه‌ای معنادار یا خاطره‌انگیز فراهم کند. حاصل، مجموعه‌ای از حضورهای گذراست که گاه انرژی دارند، اما به‌ندرت در ذهن می‌مانند. ریتم تند و پراکندگی روایی «Father of the Year» با شتاب حرکت می‌کند و تلاش دارد از مکث و سکون بگریزد.

در کمدی، ریتم سریع می‌تواند مزیت باشد؛ به‌ویژه زمانی که شوخی‌ها از زمان‌بندی دقیق، افزایش تدریجی تنش یا غافلگیری بهره ببرند. اما اینجا سرعت اغلب جای انسجام را می‌گیرد. رویدادها پشت سر هم می‌آیند، ولی پیوند علّی و معنایی میانشان همیشه استوار نیست. در نتیجه، داستان به‌جای آنکه گام‌به‌گام به سوی نقطه‌ای روشن پیش برود، گاهی شبیه رشته‌ای از طرح‌های کمدی جداگانه جلوه می‌کند.

این پراکندگی بر پایان‌بندیِ عاطفی روایت نیز سایه می‌اندازد، بی‌آنکه لازم باشد جزئیاتی از سرانجام ماجرا فاش شود. فیلم می‌خواهد هم درباره رابطه پدر و پسر حرف بزند، هم درباره مسئولیت و دوستی، و هم از رقابت و بی‌نظمی خنده بسازد. اما میان این هدف‌ها پیوند محکمی برقرار نمی‌کند. هر بار که وجهی عاطفی سر برمی‌آورد، شوخی یا حادثه‌ای تازه آن را کنار می‌زند؛ و هر بار که کمدی بالا می‌گیرد، کمبود زمینه‌سازی مانع از آن می‌شود که خنده به اوج برسد.

طنز بی‌پروا و مرزهای تکرار زبان کمدی فیلم عامدانه زمخت و بی‌پرواست. این انتخاب می‌تواند برای مخاطبی که شوخی‌های صریح و موقعیت‌های نامتعارف را می‌پسندد جذاب باشد، اما جسارت به‌خودی‌خود ارزش هنری نمی‌آفریند. بخش زیادی از شوخی‌ها بر مبتذل‌بودن یا قابل پیش‌بینی‌بودن تکیه دارند و به‌جای آنکه از شخصیت‌ها یا تناقض‌های موقعیت سرچشمه بگیرند، صرفاً برای ایجاد واکنشی فوری وارد صحنه می‌شوند.

« حاصل، مجموعه‌ای از حضورهای گذراست که گاه انرژی دارند، اما به‌ندرت در ذهن می‌مانند. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

این رویکرد همچنین دامنه عاطفی فیلم را محدود می‌کند. لحظات بالقوه صمیمانه درباره خانواده و رابطه نسل‌ها، به‌ندرت مجال پیدا می‌کنند تا از سطح اشاره فراتر روند. فیلم می‌توانست نشان دهد که مسخره‌کردن پدران، گاهی پوششی برای ترس از شناختن واقعی آنان است؛ اما این مضمون تنها در حاشیه باقی می‌ماند.

از همین رو، میان لحظه‌های خنده‌دار پراکنده و تجربه‌ای که تا مدتی پس از تماشا در ذهن بماند، فاصله‌ای محسوس وجود دارد. جمع‌بندی «Father of the Year» بر پایه ایده‌ای ساده و بالقوه بامزه ساخته شده است: یک کل‌کل جوانانه که پدران آن را به رقابتی واقعی بدل می‌کنند. انرژی بازیگران جوان، صمیمیت دو دوست و برخی لحظات شلوغ می‌تواند برای علاقه‌مندان به کمدی سبک و بی‌پروا سرگرمی گذرایی فراهم کند.

بااین‌حال، طرح کم‌مایه و پراکنده، شخصیت‌های سطحی و شوخی‌های تکراری اجازه نمی‌دهند فیلم از ایده آغازین خود فراتر برود. اثر می‌کوشد زیر لایه آشوب، داستانی درباره پدران و فرزندان و عبور از جوانی روایت کند، اما این مضمون را به اندازه کافی نمی‌پروراند. نتیجه کمدی‌ای است که گاه انرژی دارد، ولی به‌ندرت انسجام یا ظرافت؛ فیلمی مناسب تماشای سبک و بی‌توقع، نه اثری که شخصیت‌ها یا شوخی‌هایش به‌آسانی در خاطر بمانند.

« این رویکرد همچنین دامنه عاطفی فیلم را محدود می‌کند. »