نقد و بررسی
نقد نزدیک‌تر کشیدن (Drawing Closer) | 2024
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد
روایتی عاشقانه در سایهٔ زمان «Drawing Closer» ساختهٔ تاکاهیرو میکی، درامی عاشقانه دربارهٔ دو نوجوان است که بیماری، آیندهٔ معمول و بدیهی را از آنان دریغ کرده است. آکیتو، نوجوانی هفده‌ساله که با آگاهی از فرصت کوتاه زندگی‌اش دست‌وپنجه نرم می‌کند، با هارونا آشنا می‌شود؛ دختری که زمان باقی‌مانده‌اش از او نیز کمتر است.
فیلم از همین تقارن تلخ آغاز می‌کند، اما علاقه‌اش نه به نمایش رنج جسمانی، بلکه به دگرگونی نگاه آدمی در مواجهه با محدودیت است: وقتی آینده دیگر وعده‌ای دور و نامعلوم نیست، لحظهٔ اکنون چه معنایی پیدا می‌کند؟ این پرسش، ستون اصلی اثر را می‌سازد. داستان با مصالحی آشنا پیش می‌رود: بیماری لاعلاج، دیداری سرنوشت‌ساز، دلبستگی و امیدی شکننده.
تازگی فیلم نه در کنار هم نشاندن این عناصر، بلکه در تأکید بر تفاوت واکنش دو شخصیت به مرگ است. آکیتو ابتدا می‌کوشد اندوه خود را پنهان کند و در رفتار با هارونا بیشتر بر شاد کردن او تمرکز دارد؛ هارونا نیز با صراحت و آرامشی خاص، مواجهه‌ای متفاوت با وضعیت خود نشان می‌دهد. این تفاوت، امکان شکل‌گیری رابطه‌ای را فراهم می‌کند که در آن مراقبت از دیگری به راهی برای فهم خویشتن بدل می‌شود.
« داستان با مصالحی آشنا پیش می‌رود: بیماری لاعلاج، دیداری سرنوشت‌ساز، دلبستگی و امیدی شکننده. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
عشق، مراقبت و معنای اکنون فیلم عشق را بیش از آنکه شور و هیجان ناگهانی بداند، نوعی توجه مداوم تصویر می‌کند: دیدن نیازهای دیگری، شنیدن آنچه بر زبان نمی‌آورد و تلاش برای بخشیدن لحظه‌هایی که از روزمرگی فراتر می‌روند. در این نگاه، عاشقانهٔ اثر بر وعدهٔ یک آیندهٔ طولانی بنا نشده است؛ اهمیت رابطه از همان آغاز در شکنندگی‌اش نهفته است.
شخصیت‌ها نمی‌توانند محدودیت را از میان بردارند، اما می‌توانند درون آن برای هم حضوری معنادار فراهم کنند. این مضمون گاه به‌روشنی و حتی با تأکیدی بیش از اندازه بیان می‌شود، اما همچنان هستهٔ عاطفی فیلم را زنده نگه می‌دارد. مخاطب می‌بیند که چگونه کنش‌های کوچک، در وضعیتی که زمان اندک است، وزن تازه‌ای می‌یابند.
مهربانی دیگر رفتاری فرعی یا تزئینی نیست؛ انتخابی است در برابر ترس، انزوا و احساس بی‌پناهی. از همین رو، فیلم در بهترین لحظه‌هایش به جای آنکه صرفاً از مرگ سخن بگوید، دربارهٔ کیفیت زندگی حرف می‌زند: دربارهٔ اینکه چگونه می‌توان در زمانی محدود، حضوری واقعی در زندگی دیگری داشت. بازی‌ها و پیوند عاطفی بازی رن ناگاسه در نقش آکیتو و ناتسوکی دگوچی در نقش هارونا، بخش مهمی از اثرگذاری فیلم را بر دوش می‌کشد.
« شخصیت‌ها نمی‌توانند محدودیت را از میان بردارند، اما می‌توانند درون آن برای هم حضوری معنادار فراهم کنند. »
شخصیت‌ها و اجرا
اجرای ناگاسه میان سکوت، نگرانی و تلاش برای حفظ ظاهر حرکت می‌کند؛ بازی او به شخصیت اجازه می‌دهد که اندوهش را همیشه به اعترافی آشکار تبدیل نکند. این خویشتن‌داری برای آکیتو مناسب است، زیرا بخشی از کشمکش او در فاصلهٔ میان آن چیزی است که می‌داند و آن چیزی که از دیگران پنهان می‌کند. دگوچی نیز به هارونا گرما و صمیمیتی می‌بخشد که رابطهٔ میان دو شخصیت را باورپذیرتر می‌کند.
حضور او در صحنه‌ها صرفاً به کارکرد «دختر بیمار» محدود نمی‌ماند؛ نگاه، لحن و واکنش‌هایش گاهی از کلمات گویاترند. بااین‌حال، این توانایی اجرایی نمی‌تواند تمام کاستی‌های نوشته را جبران کند. در برخی بخش‌ها، شخصیت هارونا بیشتر حامل پیام و محرک تحول آکیتو به نظر می‌رسد تا فردی با خواسته‌ها، تناقض‌ها و دنیای مستقل.
در نتیجه، نزدیکی عاطفی فیلم با او قوی است، اما شناخت ما از لایه‌های درونی‌اش به همان اندازه گسترش نمی‌یابد. گل‌ها و زبان تصویری لطافت گل‌ها یکی از عناصر تصویری محوری فیلم‌اند؛ عنصری که به‌تدریج از یک جزئیات زیبا فراتر می‌رود و به زبانی برای بیان احساس بدل می‌شود. وقتی گفت‌وگو دربارهٔ ترس، فقدان یا دوست داشتن دشوار است، گل می‌تواند حامل معنایی باشد که شخصیت‌ها قادر نیستند مستقیم بیان کنند.
« دگوچی نیز به هارونا گرما و صمیمیتی می‌بخشد که رابطهٔ میان دو شخصیت را باورپذیرتر می‌کند. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
این نمادپردازی با علاقهٔ آکیتو به هنر نیز پیوند می‌خورد و میان نگاه کردن، تصویر ساختن و معنا بخشیدن به جهان ارتباط برقرار می‌کند. فیلم از این موتیف با ظرافتی نسبتاً مؤثر استفاده می‌کند. گل‌ها نه فقط نشانهٔ زیبایی، بلکه یادآور ناپایداری‌اند: زیبایی‌شان وابسته به زمانی کوتاه است و همین گذرا بودن، تماشای آن‌ها را پرمعناتر می‌کند.
شیوهٔ بازگشت این تصویر در بخش‌های پایانی، بدون نیاز به شرح جزئیات داستان، نشان می‌دهد که چگونه یک نشانهٔ ساده می‌تواند پس از تجربهٔ عاطفی فیلم معنایی تازه پیدا کند. این کیفیت تصویری از نقاط ماندگار اثر است و به آن لطافتی می‌دهد که با فضای سوگوارانهٔ داستان در تعادل قرار می‌گیرد. ملودرام، گفت‌وگو و کاستی‌های روایت «Drawing Closer» از سازوکارهای آشنای ملودرام دوری نمی‌کند؛ از همان ابتدا شرایطی عاطفی می‌چیند که مخاطب را به تأثر دعوت می‌کند.
گاهی این دعوت به‌خوبی با موقعیت شخصیت‌ها هماهنگ است، اما گاهی فیلم به جای اعتماد به تصویر و بازی، معنای صحنه را با دیالوگ‌هایی توضیحی روشن می‌کند. برخی جمله‌ها چنان صریح پیام موردنظر را بیان می‌کنند که مجال کشف و تأویل را از تماشاگر می‌گیرند. این ضعف، به‌ویژه زمانی محسوس است که سکوت یا یک واکنش ساده می‌توانست اثرگذارتر باشد.
« فیلم از این موتیف با ظرافتی نسبتاً مؤثر استفاده می‌کند. »
قوت‌ها و کاستی‌ها
ریتم نیز همواره یکدست نیست. روایت در بخش‌هایی با مکث‌های طولانی پیش می‌رود و تکرار برخی لحظه‌های عاطفی، به جای افزودن عمق، از نیروی آن‌ها می‌کاهد. کندی به خودی خود برای داستانی تأملی ایراد نیست؛ مسئله آنجاست که همهٔ مکث‌ها به شناخت تازه‌ای از شخصیت یا رابطه نمی‌انجامند. در نتیجه، گاهی میان صحنه‌های تأثیرگذار فاصله‌ای بیش از اندازه ایجاد می‌شود و ضرباهنگ احساسی فیلم افت می‌کند.
بااین‌همه، این نارسایی‌ها مسیر کلی روایت را از دسترس مخاطب خارج نمی‌کنند؛ بیشتر مانع رسیدن فیلم به بیشترین ظرافت ممکن می‌شوند. مواجهه با مرگ، بی‌آنکه زندگی کوچک شود موضوع بیماری و مرگ می‌تواند یک اثر عاشقانه را به مجموعه‌ای از لحظه‌های اندوه‌بار تقلیل دهد. فیلم در برابر این خطر، می‌کوشد توجه را از سرنوشت ناگزیر به انتخاب‌های روزمرهٔ شخصیت‌ها منتقل کند.
آنچه اهمیت پیدا می‌کند فقط آگاهی از پایان‌پذیری نیست، بلکه واکنش هر فرد به این آگاهی است: آیا می‌توان همچنان به علاقه‌ها، روابط و لحظه‌های عادی دل بست؟ آیا شادی در وضعیتی چنین ناپایدار، فریب خود است یا شکلی از مقاومت؟ پاسخ فیلم بیش از آنکه استدلالی باشد، عاطفی است. اثر نشان می‌دهد که ارزش یک لحظه لزوماً با طول مدت آن سنجیده نمی‌شود و خاطره‌ای کوتاه می‌تواند اثری پایدار برجای بگذارد.
« در نتیجه، گاهی میان صحنه‌های تأثیرگذار فاصله‌ای بیش از اندازه ایجاد می‌شود و ضرباهنگ احساسی فیلم افت می‌کند. »
جمع‌بندی
البته این نگرش گاهی به نتیجه‌گیری‌های آشنا و کمی آرمانی نزدیک می‌شود؛ اما صمیمیت بازی‌ها و تأکید بر لحظه‌های کوچک، از تبدیل شدن آن به موعظه‌ای یک‌سره انتزاعی جلوگیری می‌کند. فیلم در نهایت، مخاطب را به یادآوری چیزی ساده اما دشوار می‌اندازد: دانستن اینکه زمان محدود است، لزوماً ما را به زندگی آگاهانه‌تر وادار نمی‌کند؛ این آگاهی باید در شیوهٔ دیدن و رفتار کردن تجسم یابد.
جمع‌بندی «Drawing Closer» اثری لطیف و عاطفی است که با تکیه بر رابطهٔ دو نوجوان، دربارهٔ زمان محدود، مراقبت و ارزش لحظه‌های معمولی سخن می‌گوید. بازی‌های صمیمی، تصویرپردازی نرم و نماد گل‌ها، به فیلم هویتی گرم و به‌یادماندنی می‌بخشند؛ در مقابل، دیالوگ‌های گاه کلیشه‌ای و توضیحی، ریتم نابرابر و پرداخت نه‌چندان عمیق هارونا از ظرافت آن می‌کاهند.
بااین‌حال، فیلم در انتقال حس فقدان و دگرگونی نگاه شخصیت‌ها موفق است. نتیجه، عاشقانه‌ای بی‌نقص نیست، اما اثری است که می‌تواند پس از پایان در ذهن بماند؛ نه فقط به سبب اندوهش، بلکه به‌سبب پرسشی که دربارهٔ نحوهٔ زیستن در زمان اندک مطرح می‌کند.
« بااین‌حال، فیلم در انتقال حس فقدان و دگرگونی نگاه شخصیت‌ها موفق است. »
ثبت دیدگاه