وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

عنوان: دویدن در شهر، ایستادن در قصه «Tracers» فیلمی است که هویت خود را از حرکت می‌گیرد: دوچرخه‌ای که در خیابان‌های نیویورک می‌لغزد، بدن‌هایی که از دیوار و نرده و پشت‌بام عبور می‌کنند و قهرمانی که می‌کوشد با سرعت از تنگنای زندگی‌اش بگریزد. فیلم به‌روشنی می‌داند که مهم‌ترین جاذبه‌اش پارکور است؛ اما آن‌قدر که برای پرش‌ها و تعقیب‌ها انرژی می‌گذارد، برای ساختن داستان و شخصیت‌ها وقت صرف نمی‌کند.

حاصل، اثری پرجنب‌وجوش اما نابرابر است: در لحظه‌های حرکت تماشایی می‌شود و در فاصلهٔ میان آن‌ها بارها از نفس می‌افتد. طرح داستان و منطق پیش‌برنده کم، پیک دوچرخه‌سوار نیویورکی، زیر فشار بدهی و تهدید گرفتار است. آشنایی‌اش با نیکی، زن جوانی که به پارکور تسلط دارد، مسیر تازه‌ای پیش روی او می‌گذارد.

او به‌تدریج وارد جمعی می‌شود که مهارت‌های بدنی‌شان را نه فقط برای عبور از موانع شهری، بلکه برای سرقت به کار می‌گیرند. فیلم، از این نقطه، میان دو میل حرکت می‌کند: رهایی کم از گرفتاری‌های مالی و کشش او به دنیایی تازه که نیکی و گروهش نمایندگی می‌کنند. این طرح ظرفیت یک تریلر شهری پرتنش را دارد، اما بخش مهمی از عناصرش آشنا و کم‌غافلگیری‌اند.

بدهی، تهدید تبهکاران، گروهی با رهبر رازآلود، پیوند عاشقانه و مأموریتی که قهرمان را میان وفاداری و بقا قرار می‌دهد، همگی مصالحی شناخته‌شده‌اند. مسئله آن نیست که فیلم از الگوهای ژانری استفاده می‌کند؛ مسئله این است که کمتر می‌کوشد به آن‌ها معنای تازه‌ای بدهد. رخدادها اغلب برای رساندن شخصیت‌ها به صحنهٔ بعدی طراحی شده‌اند، نه برای آشکار کردن لایه‌ای تازه از آنان.

« طرح داستان و منطق پیش‌برنده کم، پیک دوچرخه‌سوار نیویورکی، زیر فشار بدهی و تهدید گرفتار است. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

پارکور؛ امتیاز اصلی فیلم بهترین لحظه‌های «Tracers» زمانی شکل می‌گیرند که شخصیت‌ها در حرکت‌اند. پارکور با فضای شهری پیوندی طبیعی دارد: پله‌ها، دیوارها، نرده‌ها و گذرگاه‌ها به مسیرهایی برای فرار و تعقیب بدل می‌شوند. این انتخاب به فیلم امکان می‌دهد اکشن را از الگوی متعارفِ تیراندازی و انفجار دور کند و بدن را به ابزار اصلی تعلیق بدل سازد.

تماشای عبور سریع از مانع‌ها، به‌ویژه در بخش‌هایی که مسیر حرکت روشن است، حس چابکی و خطر را منتقل می‌کند. بااین‌حال، فیلم همیشه از این امکان به‌خوبی بهره نمی‌برد. تدوین و حرکت دوربین گاه چنان شتاب‌زده‌اند که پیوستگی حرکت از دست می‌رود. دوربین لرزان قرار است به صحنه‌ها فوریت و خشونت ببخشد، اما در بعضی لحظه‌ها به‌جای افزایش هیجان، تشخیص جزئیات و فهم مسیر را دشوار می‌کند.

پارکور زمانی سینمایی و اثرگذار است که تماشاگر بتواند حرکت را دنبال کند، فاصله‌ها و خطرها را بسنجد و از مهارت اجراکنندگان لذت ببرد. هرگاه قاب بی‌قرار می‌شود، بخشی از این لذت قربانی آشفتگی بصری می‌شود. نیویورک به‌مثابه زمین بازی شهر در این فیلم صرفاً پس‌زمینه‌ای برای ماجرا نیست؛ هندسهٔ خیابان‌ها و ساختمان‌ها بخشی از طراحی اکشن را می‌سازد.

نیویورک با تضاد میان فضاهای باز، کوچه‌های فشرده و سازه‌های صنعتی، به فیلم بافتی زنده می‌دهد. پارکور در چنین محیطی معنا پیدا می‌کند، زیرا بدن‌ها نه در فضایی انتزاعی، بلکه در شهری واقعی و پرمانع حرکت می‌کنند. این جغرافیا، حتی در لحظه‌هایی که قصه کلیشه‌ای می‌شود، همچنان چشم را به خود می‌کشاند.

« پارکور؛ امتیاز اصلی فیلم بهترین لحظه‌های «Tracers» زمانی شکل می‌گیرند که شخصیت‌ها در حرکت‌اند. »

شخصیت‌ها و اجرا

اما استفاده از شهر گاهی به ثبت مکان‌ها محدود می‌ماند. فیلم از ظرفیت نیویورک برای ساختن تنش اجتماعی یا بازتاب وضعیت کم بهرهٔ چندانی نمی‌گیرد. شهر بیشتر مسیری برای فرار است تا نیرویی که بر شخصیت‌ها اثر بگذارد. با وجود این، حضور خیابان‌ها و چشم‌انداز شهری از معدود عناصری است که به اثر شخصیت بصری می‌دهد و آن را از یک اکشن بی‌مکان جدا می‌کند.

شخصیت‌ها و بازی‌ها کم قهرمانی است که گرفتاری‌هایش از نظر عاطفی قابل‌درک‌اند، اما فیلم برای شکل‌دادن به او به اندازهٔ کافی مکث نمی‌کند. فشار بدهی و فقدان‌های گذشته می‌توانند زمینهٔ شخصیتی پرمایه‌ای بسازند، ولی بیشتر به انگیزه‌هایی برای پیشبرد روایت بدل می‌شوند. کم میان درماندگی، هیجان و میل به تغییر جابه‌جا می‌شود، بی‌آنکه تحول درونی‌اش همیشه از دل انتخاب‌هایی روشن و تدریجی بیرون بیاید.

Taylor Lautner در نقش اصلی از نظر آمادگی جسمانی و اجرای حرکت‌ها متناسب با نقش است؛ فیلم نیز آشکارا روی توان بدنی او حساب می‌کند. بااین‌حال، در صحنه‌های دراماتیک، بازی او به همان اندازه قانع‌کننده نیست و شخصیت گاه بیش از آنکه فردی با کشمکش‌های پیچیده باشد، وسیله‌ای برای اتصال صحنه‌های اکشن به یکدیگر به نظر می‌رسد.

Marie Avgeropoulos برای نیکی حضوری نافذتر دارد و با ترکیبی از استقلال و رازآلودگی، به شخصیت جذابیت می‌بخشد؛ اما فیلمنامه فرصت نمی‌دهد او از قالب «زن مرموزی که قهرمان را وارد ماجرا می‌کند» فراتر برود. دیگر اعضای گروه نیز بیشتر با جایگاهشان در نقشهٔ سرقت شناخته می‌شوند تا با شخصیت‌پردازی مستقل.

« اما استفاده از شهر گاهی به ثبت مکان‌ها محدود می‌ماند. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

عاشقانه‌ای که ترمز می‌گیرد رابطهٔ کم و نیکی قرار است نیروی عاطفی داستان باشد، اما پرداخت آن بیش از اندازه به مکث‌ها و گفت‌وگوهای تکرارشونده متکی است. این پیوند می‌توانست در دل تمرین‌ها، خطرها و اعتماد متقابل شکل بگیرد؛ جایی که شخصیت‌ها از خلال عمل، یکدیگر را می‌شناسند. در عوض، فیلم گاهی میان صحنه‌های پرتحرک توقف می‌کند تا رابطه را با مکالمه و کشمکش‌های آشنا پیش ببرد؛ مکث‌هایی که نه عمق عاطفی کافی می‌سازند و نه به‌خوبی در ریتم کلی جا می‌گیرند.

در نتیجه، بخش عاشقانه و بخش جنایی همیشه در تعادل نیستند. وقتی فیلم بر تعقیب و پارکور تمرکز می‌کند، انرژی دارد؛ وقتی برای پیشبرد رابطه از حرکت می‌ایستد، کشش آن کاهش می‌یابد. مسئله کمبود فرصت برای عاشقانه نیست، بلکه کمبود تحول در آن است: رابطه بیشتر طول می‌کشد تا اینکه لایه‌لایه رشد کند.

ریتم، موسیقی و لحن «Tracers» برای تماشای سبک ساخته شده و در بهترین لحظه‌هایش با سرعتی خوشایند پیش می‌رود. ترکیب موسیقی پرضرب، حرکت‌های خیابانی و فضای جوانانهٔ گروه، حال‌وهوایی وابسته به زمانهٔ خود ایجاد می‌کند. همین ترکیب می‌تواند برای برخی تماشاگران یادآور موجی از فرهنگ شهری و موسیقی آن دوره باشد؛ عنصری که به فیلم نوعی جذابیت نوستالژیک می‌دهد، حتی اگر روایت به‌تنهایی چندان به‌یادماندنی نباشد.

بااین‌همه، ریتم یکدست نیست. فیلم گاهی به‌سرعت از یک موقعیت خطرناک به موقعیت بعدی می‌رسد، اما در بخش‌های عاشقانه و توضیحی بیش از اندازه مکث می‌کند. این نوسان باعث می‌شود اکشن و درام به‌جای آنکه یکدیگر را تقویت کنند، گاه مزاحم هم شوند. مخاطبی که برای تماشای پارکور آمده، ممکن است از توقف‌های طولانی خسته شود؛ و مخاطبی که به درام جنایی علاقه دارد، شاید از کم‌رمقی قصه و شتاب آن در عبور از پیامدها ناراضی بماند.

« در نتیجه، بخش عاشقانه و بخش جنایی همیشه در تعادل نیستند. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

جمع‌بندی «Tracers» فیلمی است که ارزش تماشایش بیش از هر چیز به حرکت وابسته است. پارکور، فضای نیویورک و انرژی بصریِ تعقیب‌ها، لحظه‌هایی سرگرم‌کننده می‌سازند؛ اما داستان کلیشه‌ای، شخصیت‌پردازی کم‌عمق، بازی‌های نابرابر و رابطهٔ عاشقانهٔ کش‌دار مانع از آن می‌شوند که این لحظه‌ها به تجربه‌ای منسجم و ماندگار تبدیل شوند.

فیلم نه می‌کوشد درام جنایی خود را پیچیده کند و نه همیشه در انتقال زیبایی و دشواری پارکور موفق است. بااین‌حال، برای تماشایی بی‌تکلف و سبک، می‌تواند جذابیتی محدود اما واقعی داشته باشد؛ به‌خصوص اگر انتظار اصلی، دیدن دویدن و جهیدن در فضای شهری باشد، نه روایتی تازه یا شخصیت‌هایی چندلایه.

«Tracers» در نهایت بیش از آنکه دربارهٔ رهایی باشد، دربارهٔ شتابِ گریختن است: شتابی که گاه تماشاگر را با خود می‌برد و گاه فقط فرصت نمی‌دهد ضعف‌های داستان را فراموش کند.

« جمع‌بندی «Tracers» فیلمی است که ارزش تماشایش بیش از هر چیز به حرکت وابسته است. »