نقد و بررسی
نقد خودت باش (Be Yourself) | 2021
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده میدهد
مقدمه: قصهای از آغاز بزرگشدن «Be Yourself» در ظاهر دربارهٔ چهار دانشجوی روزنامهنگاری است که هماتاقی میشوند؛ اما موضوع اصلی آن نه صرفاً دانشگاه است و نه فقط پیدا کردن عشق. سریال به لحظهای میپردازد که آدمی از محیط آشنای خانواده جدا میشود و ناچار است در کنار کسانی زندگی کند که جهان را به شیوهای دیگر میبینند.
دوستی در اینجا دستاوردی ناگهانی نیست؛ رابطهای است که از دل دلخوریها، شوخیها، عادتهای مشترک و شناخت تدریجی شکل میگیرد. همین نگاه روزمره، به اثر گرمایی خوشایند میبخشد و آن را به روایتی دربارهٔ آزمونوخطاهای جوانی بدل میکند. دانشگاه بهمثابه فضای زندگی فضای دانشگاه در «Be Yourself» بیش از آنکه بستری برای رقابتهای بزرگ یا ماجراجوییهای خارقالعاده باشد، صحنهٔ مواجهه با جزئیات کوچک زندگی است: تقسیم فضای مشترک، کنار آمدن با خلقوخوی متفاوت، ساختن حلقهای اجتماعی و سنجیدن فاصلهٔ میان استقلال دلخواه و مسئولیتهای واقعی.
این انتخاب، با ریتم آرام سریال هماهنگ است. اهمیت بسیاری از لحظات نه در اتفاقی بزرگ، بلکه در واکنش شخصیتها به وضعیتهای معمولی نهفته است. رشتهٔ روزنامهنگاری نیز میتوانست به محور پررنگتری از روایت تبدیل شود؛ بااینحال، سریال بیشتر از حرفهٔ آینده، بر تجربهٔ زیستن در کنار هم تمرکز میکند.
« همین نگاه روزمره، به اثر گرمایی خوشایند میبخشد و آن را به روایتی دربارهٔ آزمونوخطاهای جوانی بدل میکند. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
روزنامهنگاری در پسزمینه، پیوندی موضوعی با مشاهده، روایت و شکلدادن به تصویر شخصی از جهان فراهم میآورد، اما اثر بیش از آنکه دربارهٔ کار روزنامهنگاری باشد، دربارهٔ آدمهایی است که میکوشند صدای خود را در سالهای نخست بزرگسالی پیدا کنند. چهار شخصیت، چهار مسیر متفاوت نیروی مرکزی سریال در کنار هم قرار گرفتن چهار دختر با منشها و پیشینههای متفاوت است.
این تفاوتها صرفاً برای ایجاد شوخی یا تنش طراحی نشدهاند؛ هر یک از شخصیتها با تصور خاص خود از موفقیت، استقلال و صمیمیت وارد زندگی مشترک میشود. برخورد این تصورها، هم سرچشمهٔ اختلاف است و هم فرصتی برای تغییر. روابطشان باورپذیرتر از آن است که با چند گفتوگوی صمیمانه به دوستی کامل برسند؛ اعتماد باید در زمان ساخته شود و گاهی با رفتارهای نادرست یا سوءتفاهم آسیب ببیند.
سریال همچنین از یکسانسازی شخصیتها پرهیز میکند. رشد فردی برای هرکدام معنای متفاوتی دارد: یکی باید از حصار احتیاط بیرون بیاید، دیگری با برداشتهایش از آزادی و استقلال روبهرو شود و دیگری بیاموزد که حفظ آرامش جمع همیشه به معنای نادیدهگرفتن نیازهای خود نیست. این مسیرها در بهترین لحظات، نشان میدهند که بالغشدن نسخهای واحد و ازپیشتعیینشده ندارد.
« برخورد این تصورها، هم سرچشمهٔ اختلاف است و هم فرصتی برای تغییر. »
شخصیتها و اجرا
بااینهمه، تقسیم توجه میان چهار شخصیت همیشه متوازن نیست و برخی خطهای داستانی مجال کافی برای رسیدن به عمق لازم پیدا نمیکنند. دوستی بهعنوان نیروی اصلی روایت مهمترین امتیاز «Be Yourself» در تصویرکردن دوستی زنانه است؛ دوستیای که بر پایهٔ شباهت کامل یا توافق دائمی شکل نمیگیرد. دخترها گاهی یکدیگر را میرنجانند، در قضاوت شتاب میکنند یا از درک نیازهای هم بازمیمانند، اما رفاقتشان به همین دلیل انسانیتر جلوه میکند.
صمیمیت در این مجموعه نه پناهگاهی بیتنش، بلکه رابطهای است که اعضایش را به بازنگری در رفتار وادار میکند. در این میان، حمایت دوستانه در برابر فشارهای بیرونی نیز اهمیت دارد. حضور دیگران میتواند به فردی که در موقعیت آسیبپذیری قرار گرفته، احساس تنها نبودن بدهد؛ و ارزش این حمایت، در عمل و همبستگی آشکار میشود، نه در سخنرانیهای اخلاقی.
از این منظر، عنوان سریال نیز معنایی فراتر از دعوتی ساده به خودبودن پیدا میکند: پذیرفتن خویش ممکن است آسانتر شود، وقتی اطرافیان فرصت تجربهکردن و تغییر را از آدم دریغ نکنند. لحن و ریتم: گرمای روزمرگی لحن اثر میان طنز، احساس و لحظات آرام زندگی روزانه حرکت میکند. شوخیها اغلب از تضاد میان شخصیتها و دشواریهای همزیستی برمیآیند و به همین دلیل با جهان داستان تناسب دارند.
« صمیمیت در این مجموعه نه پناهگاهی بیتنش، بلکه رابطهای است که اعضایش را به بازنگری در رفتار وادار میکند. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
سریال در لحظات عاطفی نیز معمولاً به جای تکیه بر حادثهای عظیم، از انباشت جزئیات و شناختی که در طول زمان شکل گرفته بهره میبرد. این ترکیب، فضایی گرم میسازد که تماشای آن را برای مخاطبی که به روایتهای شخصیتمحور علاقه دارد، دلنشین میکند. البته همین آرامش گاهی به کندی بدل میشود. ساختار رویدادمحور و اپیزودیک به مجموعه امکان میدهد از شخصیتی به شخصیت دیگر برود و رابطهها را مرحلهبهمرحله گسترش دهد، اما همیشه کشش روایی یکسانی ایجاد نمیکند.
بعضی موقعیتها بیش از اندازه طول میکشند و تأکید بر روابط عاشقانه در بخشهایی از مسیر، ممکن است توجه را از دوستیها و مسائل فردی که جذابترین وجه سریالاند، دور کند. کلیشهها و ناهمواریهای فیلمنامه «Be Yourself» در ترسیم عواطف روزمره موفقتر از ساختن غافلگیریهای روایی است. برخی موقعیتها و رابطهها از الگوهای آشنای درامهای جوانانه پیروی میکنند و مسیرشان از پیش قابل حدس است.
این امر لزوماً اثر را بیارزش نمیکند؛ گاهی تماشاگر برای همراهی با شخصیتها به پیچشهای پیاپی نیاز ندارد. اما وقتی چند گره داستانی با همان الگوهای شناختهشده پیش میروند، ظرفیت مجموعه برای کاوشی تازه و پیچیده محدود میشود. مسئلهٔ دیگر، نابرابری در پرداخت است. بعضی مسیرها فرصت مییابند آرامآرام شکل بگیرند، درحالیکه برخی پرسشها یا کشمکشها به اندازهٔ کافی بسط نمییابند.
« این ترکیب، فضایی گرم میسازد که تماشای آن را برای مخاطبی که به روایتهای شخصیتمحور علاقه دارد، دلنشین میکند. »
قوتها و کاستیها
در نتیجه، ممکن است تماشاگر احساس کند همهٔ شخصیتها به یک میزان دیده نشدهاند یا بعضی جنبههای زندگیشان صرفاً برای پیشبردن روایت مطرح شده است. این ناتمامی، بهویژه در مجموعهای که بر رشد فردی چهار شخصیت تکیه دارد، محسوس است. بازیها و انسجام گروهی بازیگران اصلی باید تفاوتهای شخصیتی را چنان زنده کنند که هماتاقیبودن چهار نفر از دل شخصیتها بیرون بیاید، نه از الزام فیلمنامه.
مجموعه در لحظاتی که گفتوگوها حالوهوای بداهه و طبیعی پیدا میکنند، بهترین استفاده را از ترکیب بازیگران میبرد. جذابیت گروهی نیز به این وابسته است که هر دختر در کنار دیگری وجه متفاوتی از خود نشان دهد؛ همان فردی که در یک رابطه محتاط است، ممکن است در رابطهای دیگر جسورتر ظاهر شود. کارگردانی نیز فضای مشترک را به عنصری روایی تبدیل میکند: اتاق و محیط دانشگاه فقط پسزمینه نیستند، بلکه مکانهاییاند که عادتها و مرزهای شخصیتها در آنها به هم برخورد میکند.
بااینحال، آرامش بصری و روایی اثر همیشه به انسجام دراماتیک نمیانجامد و در بخشهایی، نبودِ تمرکز روشن بر یکی از کشمکشها حس میشود. جمعبندی «Be Yourself» در بهترین لحظاتش، تصویری صمیمی از دوستی، استقلال و دشواریهای معمول آغاز بزرگسالی ارائه میدهد. ارزش اصلی آن نه در تازگی همهٔ طرحها، بلکه در توجه به تفاوتهای چهار شخصیت و درک این نکته است که رفاقت در گذر زمان و از میان اختلافها ساخته میشود.
« این ناتمامی، بهویژه در مجموعهای که بر رشد فردی چهار شخصیت تکیه دارد، محسوس است. »
جمعبندی
لحن گرم، لحظات طنزآمیز و رشد تدریجی رابطهها، تماشای مجموعه را برای علاقهمندان به درامهای آرام و شخصیتمحور دلپذیر میکند. در برابر این امتیازها، کلیشههای روایی، ریتم گاه کشدار، تمرکز پررنگ بر عاشقانهها و پرداخت نامتوازن برخی مسیرها قرار دارند. بنابراین، این سریال بیش از آنکه با تعلیق یا غافلگیری به یاد بماند، با حس آشنای زندگی مشترک و لحظههایی که دوستی را از یک آشنایی ساده به تکیهگاهی واقعی تبدیل میکنند، اثر میگذارد.



ثبت دیدگاه