نقد و بررسی
نقد No Doubt in Us | 2021
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده میدهد
ایدهای فانتزی در خدمت شناخت متقابل «No Doubt in Us» از فرضی آشنا در کمدیهای فانتزی آغاز میکند: امپراتور و ملکه پس از حادثهای بدنهایشان را با یکدیگر عوض میکنند. اما جذابیت این موقعیت صرفاً در آشفتگیهای روزمره یا موقعیتهای خندهآور نیست؛ جابهجایی، دو شخصیت را ناچار میکند از جایگاه امن خود بیرون بیایند و جهان را از چشم دیگری ببینند.
امپراتور باید با محدودیتها و حساسیتهایی روبهرو شود که پیشتر نادیده میگرفت، و ملکه به جایگاه دشوار و پرفشار فرمانروایی قدم میگذارد. سریال از همین تضاد، موتور روایی پرتحرکی میسازد. هر سوءتفاهم تازه میتواند به دردسری در دربار بدل شود و هر وظیفهای که یکی باید به جای دیگری انجام دهد، فرصتی برای آشکارشدن فاصله میان تصور و واقعیت است.
ایده، بهخودیخود بدیع نیست؛ تازگی اثر بیشتر در پیوند آن با مناسبات امپراتوری، جایگاه زن و مرد در ساختار قدرت، و رابطهای شکل میگیرد که در آغاز با دلخوری و بیاعتمادی گره خورده است. رابطهای که بهتدریج تغییر میکند هستهٔ عاطفی «No Doubt in Us» رابطهٔ امپراتور و ملکه است؛ رابطهای که بهجای آنکه از همان ابتدا بر تفاهم و صمیمیت استوار باشد، با فاصله، قضاوت و ناسازگاری آغاز میشود.
تفاوت منش آنها فقط برای تولید شوخی به کار نمیرود، بلکه نشان میدهد هرکدام چگونه از بیرون دربارهٔ دیگری داوری کردهاند. امپراتور نظم، ملاحظه و سیاستورزی را معیار شایستگی میداند؛ ملکه نیز با روحیهٔ مستقل و تواناییهای رزمیاش، در برابر قالبی که دربار برای او ساخته مقاومت میکند.
« سریال از همین تضاد، موتور روایی پرتحرکی میسازد. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
جابهجایی بدنها این داوریهای یکطرفه را مختل میکند. شخصیتها نه با شنیدن توضیحی اخلاقی، بلکه از راه تجربهٔ مستقیم دشواریهای دیگری به فهم تازهای میرسند. همین نکته، رشد رابطه را باورپذیرتر میکند: اعتماد از دل موقعیتهای کوچک، تصمیمهای دشوار و مشاهدهٔ بیواسطهٔ رنج طرف مقابل شکل میگیرد.
مسیر عاطفی اثر از سوءتفاهم به همدلی و نزدیکی میرسد، بیآنکه از ابتدا همهچیز را قطعی یا ساده جلوه دهد. طنز و کارکرد جابهجایی بدن کمدی سریال بیش از همه از تضاد میان ظاهر و هویت سرچشمه میگیرد. هر شخصیت باید با بدنی زندگی کند که به آن عادت ندارد و نقشی را اجرا کند که قواعدش را بهدرستی نمیشناسد.
این وضعیت، در فضای رسمی دربار، ظرفیت طنز فراوانی دارد: کوچکترین لغزش میتواند نگاه اطرافیان را برانگیزد و رفتار معمولی، در جایگاه تازه، معنایی متفاوت پیدا کند. با این حال، همان سازوکاری که در آغاز شاداب و خلاقانه است، گاهی به تکرار میافتد. شوخیهای مبتنی بر ناآشنایی با بدن یا دشواریِ تقلید رفتار دیگری، پس از چند بار دیگر غافلگیرکننده نیستند و قابل پیشبینی میشوند.
خوشبختانه طنز اثر فقط به این موقعیتها محدود نمیماند؛ واکنش شخصیتهای پیرامونی، قواعد خشک دربار و تفاوت میان شخصیت خصوصی و نقش عمومی نیز زمینهای برای شوخی فراهم میآورند. هرگاه سریال این منابع را با هم ترکیب میکند، کمدیاش زندهتر و کمتکرارتر به نظر میرسد. دربار؛ از پسزمینه تا میدان کشمکش فضای تاریخی و درباری به داستان وزن و دامنه میدهد.
« جابهجایی بدنها این داوریهای یکطرفه را مختل میکند. »
شخصیتها و اجرا
اگر ماجرا تنها به رابطهٔ دونفره محدود میماند، جابهجایی بدنها احتمالاً پس از چند قسمت به ترفندی فرسوده تبدیل میشد. حضور مناسبات قدرت، رقابتها و تهدیدهایی که امنیت کشور را به خطر میاندازند، انتخابهای شخصیتها را پیامددار میکند. ملکه در جایگاه امپراتور باید با تصمیمهایی روبهرو شود که دیگر صرفاً مسئلهای شخصی نیستند؛ امپراتور نیز درمییابد که زندگی ملکه در محیط قصر، برخلاف تصورش، از فشار و تعارض خالی نیست.
این پیوند میان کمدی عاشقانه و دسیسهٔ سیاسی، به سریال امکان میدهد حالوهوایی متنوع داشته باشد. در برخی لحظهها، خطرهای سیاسی به داستان فوریت میبخشند و در برخی دیگر، مناسبات دربار فرصتی برای نمایش طنز و سوءتفاهم میشوند. بااینهمه، تعادل میان این دو وجه همیشه یکسان نیست. گاهی روایت از کشمکش عاطفی به ماجرایی سیاسی میپرد و سپس دوباره به کمدی بازمیگردد، بیآنکه گذار میان این لحنها کاملاً نرم باشد.
این نوسان برای بعضی تماشاگران بخشی از تنوع اثر است و برای برخی دیگر میتواند ریتم را ناپیوسته جلوه دهد. شخصیتپردازی و نگاه به نقشها شخصیتپردازی زمانی بیشترین اثر را دارد که بهجای تکیه بر برچسبهای ساده، از تفاوت نگاه دو قهرمان بهره میگیرد. امپراتور و ملکه نمایندهٔ دو شیوهٔ متفاوت مواجهه با قدرتاند: یکی با نظم و محاسبه، دیگری با جسارت و کنش مستقیم.
سریال ابتدا این تفاوت را به شکل تقابل عرضه میکند، اما بهتدریج نشان میدهد هیچکدام بهتنهایی برای درک کامل دیگری کافی نیست. تجربهٔ زندگی در جایگاه طرف مقابل، ضعفها و ظرفیتهای هر دو را آشکار میکند. اثر همچنین از امتیاز موقعیت فانتزی برای طرح پرسشی ساده اما ثمربخش استفاده میکند: آیا میتوان دربارهٔ زندگی دیگری حکم داد، بیآنکه فشارهایی را که تحمل میکند بشناسیم؟
« این پیوند میان کمدی عاشقانه و دسیسهٔ سیاسی، به سریال امکان میدهد حالوهوایی متنوع داشته باشد. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
پاسخ سریال در قالب رفتار و تصمیم شخصیتها شکل میگیرد، نه موعظهای مستقیم. البته برخی شخصیتهای فرعی و خطوط فرعی، در مقایسه با زوج اصلی، گاه کارکردی بیشتر روایی دارند تا روانشناختی؛ بااینحال، حضور آنها فضای دربار را از یک صحنهٔ خالی برای ماجراهای عاشقانه فراتر میبرد. انیمیشن، طراحی و فضای دیداری «No Doubt in Us» از زبان بصری انیمیشن برای برجستهکردن تفاوت موقعیتها و واکنشهای عاطفی استفاده میکند.
طراحی شخصیتها و اغراقهای چهرهای، با لحن کمدی اثر سازگار است و بهویژه در لحظههای سردرگمی یا دستپاچگی، به شوخیها نیروی بیشتری میدهد. فضای تاریخی نیز از راه لباسها، معماری و محیطهای درباری، هویت بصری مشخصی پیدا میکند. بااینحال، کیفیت بصری در تمام لحظات یکدست نیست. برخی صحنهها از طراحی و ترکیببندی دلپذیری برخوردارند، اما جزئیات یا پرداخت حرکت در بخشهایی به همان اندازه چشمگیر نیست.
این نوسان بهویژه زمانی محسوس میشود که داستان از موقعیتهای آرام و گفتوگومحور به صحنههایی با تحرک بیشتر میرسد. در مجموع، تصویرها به روایت خدمت میکنند و شخصیتها را خوانا و زنده نگه میدارند، اما همیشه به سطحی از ظرافت نمیرسند که خود بهتنهایی عامل اصلی تماشای سریال باشد. ریتم و ساختار روایی ساختار سریال بر تکرار یک پرسش مرکزی بنا شده است: هر شخصیت چگونه میتواند مسئولیت دیگری را بدون افشای حقیقت بر عهده بگیرد؟
این پرسش، بهطور طبیعی، موقعیتهای تازهای برای داستان تولید میکند و امکان میدهد رابطهٔ دو قهرمان در کنار کشمکشهای بیرونی پیش برود. بخشهای موفقتر آنهایی هستند که وظیفهٔ تازه، هم بر طنز اثر میگذارد و هم شناخت شخصیتها را جلو میبرد؛ در این لحظات، ماجراهای درباری و تحول عاطفی در یک مسیر قرار میگیرند.
« پاسخ سریال در قالب رفتار و تصمیم شخصیتها شکل میگیرد، نه موعظهای مستقیم. »
قوتها و کاستیها
در مقابل، هرگاه یک موقعیت عمدتاً برای ایجاد آشفتگی یا کشدادن سوءتفاهم به کار رود، ریتم اندکی افت میکند. نوسان لحن نیز بر این مسئله اثر دارد: سریال گاهی میخواهد همزمان کمدی سبک، عاشقانهای تدریجی و روایتی سیاسی باشد، و همهٔ این عناصر در هر بخش به یک اندازه جا نمیافتند. با وجود این، تنوع ژانری بخشی از هویت آن است و مخاطبی که از تغییر حالوهوا استقبال کند، احتمالاً این جابهجاییها را بیشتر نشانهٔ گستردگی جهان داستان خواهد دید تا نقصی تعیینکننده.
جمعبندی «No Doubt in Us» اثری سرگرمکننده و خوشساخت در پیوند کمدی عاشقانه، فانتزی تاریخی و کشمکشهای درباری است. برگ برندهٔ اصلی آن نه صرفاً جابهجایی بدنها، بلکه استفاده از این ایده برای واداشتن دو شخصیت به تجربهٔ دشواریهای یکدیگر است. رابطهٔ مرکزی بهآرامی از بیاعتمادی فاصله میگیرد و به همدلی میرسد؛ تغییری که در بهترین لحظههای سریال از دل کنش و تجربه حاصل میشود.
تکرار برخی شوخیها، نوسان ریتم میان فضای عاشقانه و سیاسی، و نابرابری کیفیت بصری مانع از آن میشوند که اثر در تمام بخشها به یک اندازه موفق باشد. بااینحال، ترکیب فضای امپراتوری با طنز موقعیت و رشد تدریجی رابطه، به آن هویتی دلنشین میدهد. این مجموعه برای تماشاگرانی مناسب است که از داستانهای عاشقانهٔ آرام، شخصیتهای متضاد و موقعیتهای فانتزیِ آمیخته با ماجراجویی درباری لذت میبرند.
« در مقابل، هرگاه یک موقعیت عمدتاً برای ایجاد آشفتگی یا کشدادن سوءتفاهم به کار رود، ریتم اندکی افت میکند. »
ثبت دیدگاه