نقد و بررسی
نقد Go For Broke | 2024
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد
بازگشت به دلِ جهان تبهکاری «Go For Broke» فیلمی است که از همان آغاز، آرامش و خویشتن‌داری را کنار می‌گذارد. داستانش درباره ژانگ یائو، مردی که خانواده‌اش را به‌دست قاچاقچیان مواد مخدر از دست داده، و آن دو، فرمانده گروه مبارزه با مواد مخدر، است؛ دو شخصیتی که برای نابودکردن شبکه‌ای جنایتکار با یکدیگر همکاری می‌کنند.
این طرح آشنا، بستری برای ترکیب انتقام، نفوذ پنهانی و تعقیب‌وگریز فراهم می‌آورد؛ اما فیلم خیلی زود نشان می‌دهد که قصد ندارد در محدوده یک تریلر جنایی متعارف بماند. با کارگردانی مارک ما و بازی نیک چونگ و ایتن خوان، اثر میان خشونت، ملودرام و پیچش‌های پی‌درپی حرکت می‌کند و گاهی چنان بر شتاب خود می‌افزاید که مجال مکث و تأمل از تماشاگر می‌گیرد.
روایت؛ پیچش به‌مثابه موتور حرکت یکی از مهم‌ترین ابزارهای فیلم برای حفظ توجه مخاطب، آشکارشدن تدریجی اطلاعات و تغییر برداشت ما از موقعیت‌هاست. روایت می‌کوشد بارها مسیر انتظار را عوض کند و در لحظاتی که گمان می‌رود ماجرا به ثبات رسیده، دوباره ورق را برگرداند. این انتخاب، انرژی و غافلگیری می‌آفریند و برای تماشاگرانی که از قصه‌های خطی و قابل‌پیش‌بینی خسته‌اند، جذاب است.
« بازگشت به دلِ جهان تبهکاری «Go For Broke» فیلمی است که از همان آغاز، آرامش و خویشتن‌داری را کنار می‌گذارد. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
فیلم به‌ویژه در نیمه دوم با بازنگری در آنچه پیش‌تر دیده‌ایم، نشان می‌دهد که ساختار آن صرفاً به دنبال تعقیب یک مجرم به‌دست قهرمانان نیست. بااین‌حال، پیچش داستانی وقتی اثرگذار است که پس از آشکارشدن، اجزای پیشین را روشن‌تر کند؛ نه آن‌که صرفاً برای شوکه‌کردن مخاطب به روایت افزوده شده باشد.
«Go For Broke» در این زمینه همیشه موفق نیست. بعضی تغییر مسیرها به‌جای آن‌که نتیجه‌ای طبیعی از شخصیت‌ها و موقعیت‌ها باشند، بیشتر شبیه ترفندی برای بالا نگه‌داشتن هیجان به نظر می‌رسند. انباشت اطلاعات تازه نیز گاه به قصه حالتی شلوغ می‌دهد؛ گویی هر شخصیت باید گذشته‌ای پیچیده و هر صحنه باید افشاگری دیگری داشته باشد.
حاصل، روایتی سرگرم‌کننده اما نه‌چندان منضبط است: فیلم می‌تواند غافلگیر کند، ولی همیشه نمی‌تواند آن غافلگیری را به اقناعی پایدار بدل سازد. شخصیت‌ها میان زخم و اغراق ژانگ یائو بر محور فقدان و خشم تعریف می‌شود؛ گذشته‌ای تلخ که انگیزه کنش‌های او را شکل می‌دهد و رابطه‌اش با عدالت را پیچیده می‌کند.
« Go For Broke» در این زمینه همیشه موفق نیست. »
شخصیت‌ها و اجرا
در سوی دیگر، آن دو نماینده قانون است، اما همکاری این دو به‌سادگیِ تقابل مأموران پاک با جنایتکاران نیست. فیلم از این دوگانه برای ساختن تنش بهره می‌گیرد و میان انتقام شخصی و اجرای قانون فاصله می‌اندازد؛ هرچند معمولاً برای کاوش عمیق‌تر در این تعارض، شتاب می‌کند. نیک چونگ در نقش ژانگ یائو حضوری پررنگ دارد و به شخصیت نوعی آشفتگی و بی‌ثباتی می‌بخشد.
گاه این بازی به مرز اغراق نزدیک می‌شود و واکنش‌ها بیش از آن‌که روان‌شناختی و ظریف باشند، بیرونی و نمایشی جلوه می‌کنند. این کیفیت لزوماً در همه لحظات ضعف نیست: فیلم خود نیز به سوی نمایشی پرهیاهو متمایل است و بازی اغراق‌شده می‌تواند با جهان آن هم‌خوان شود. ایتن خوان نیز در نقش آن دو به روایت وجهی محاسبه‌گرتر می‌دهد، اما شخصیت‌پردازی کلی اثر آن‌قدر پراکنده است که گاهی به‌جای تمرکز بر تحول چند چهره اصلی، توجه را میان گذشته‌های متعدد و انگیزه‌های فرعی تقسیم می‌کند.
اکشن؛ پرانرژی، بی‌پروا و گاه کارتونی فیلم در صحنه‌های اکشن، قاعده واقع‌نمایی را به‌راحتی کنار می‌گذارد. درگیری‌ها، تیراندازی‌ها و خشونت، اغلب با شدت و نمایشی‌بودنی همراه‌اند که بیشتر از آن‌که بر دقت عملیاتی تکیه کنند، به خلق هیجان لحظه‌ای می‌اندیشند. چنین رویکردی به فیلم ریتمی پرتحرک می‌دهد؛ صحنه‌ها از نظر انرژی کم نمی‌آورند و قاب عریض و طراحی صحنه نیز به نمایش مقیاس بزرگ‌تر درگیری‌ها کمک می‌کند.
« در سوی دیگر، آن دو نماینده قانون است، اما همکاری این دو به‌سادگیِ تقابل مأموران پاک با جنایتکاران نیست. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
در میان بخش‌های اکشن، یک رویارویی مسلحانه طولانی در حوالی میانه فیلم از نمونه‌های برجسته این شیوه است. اما همین انتخاب، مرز میان خشونت جدی و خشونت کارتونی را باریک می‌کند. برخی لحظات چنان اغراق‌آمیزند که به‌جای افزایش اضطراب، نوعی لذت از آشوب و بی‌قاعدگی ایجاد می‌کنند. این دوگانگی به فیلم هویتی خاص می‌دهد: تماشاگر ممکن است هم‌زمان از شدت صحنه‌ها سرگرم شود و از غیرواقعی‌بودن آن‌ها فاصله بگیرد.
مسئله آن‌جاست که فیلم همیشه روشن نمی‌کند این اغراق را باید جدی گرفت یا با آن همراه شد. بااین‌همه، برای مخاطبی که اکشن پرتحرک و بی‌پروایانه را بر واقع‌گرایی ترجیح می‌دهد، این بخش از تجربه فیلم احتمالاً از نقاط قوت اصلی آن خواهد بود. جهان فیلم؛ آشوبی که گاهی خنده می‌آفریند فضای اثر بر پایه بی‌اعتمادی ساخته شده است: قدرت و فساد در هم می‌تنند و کمتر جایی برای آسودگی باقی می‌ماند.
این جهان تیره، از یک‌سو به داستان توطئه و نفوذ پنهانی کمک می‌کند و از سوی دیگر، با شدت و تراکم بیش‌ازحدش به حال‌وهوایی نزدیک می‌شود که ناخواسته بامزه است. فیلم چنان با اطمینان بر شلوغی و اغراق خود پافشاری می‌کند که تماشاگر ممکن است به‌جای مقاومت در برابر آن، به لذت تماشای بی‌نظمی‌اش تن دهد.
« در میان بخش‌های اکشن، یک رویارویی مسلحانه طولانی در حوالی میانه فیلم از نمونه‌های برجسته این شیوه است. »
قوت‌ها و کاستی‌ها
این لحن، هم فرصت است و هم خطر. اگر مخاطب با قراردادهای فیلم کنار بیاید، آشفتگی روایت و نمایش‌گری صحنه‌ها بخشی از جذابیت آن می‌شوند. اما اگر انتظار داشته باشد همه اجزا با منطق واقع‌گرایانه و لحنی یکدست پیش بروند، شکاف‌های فیلم بیشتر به چشم می‌آیند. اثر میان تریلر جدی، ملودرام انتقامی و سرگرمی پرهیاهو رفت‌وآمد می‌کند؛ همین آمیزه به آن شخصیت می‌دهد، ولی گاهی نیز انسجامش را تضعیف می‌کند.
پیام ضد مواد؛ صراحت به بهای ظرافت مواد مخدر و پیامدهای ویرانگر آن، نه‌تنها بخشی از زمینه داستان، بلکه محور اخلاقی فیلم‌اند. اثر در نمایش قربانیان و خشونت ناشی از این جهان، قصد دارد موضعی روشن و قاطع اتخاذ کند. این صراحت ممکن است برای تماشاگرانی که با روایت‌های بی‌طرفانه یا چندوجهی درباره جرایم سازمان‌یافته روبه‌رو شده‌اند، یادآور مسئولیت اخلاقی سینمای عامه‌پسند باشد.
بااین‌حال، فیلم به‌جای آن‌که پیام خود را از دل پیچیدگی شخصیت‌ها و پیامدهای انتخاب‌هایشان بیرون بکشد، بارها آن را مستقیم و آشکار بیان می‌کند. به همین دلیل، گاه احساس می‌شود قصه در خدمت رساندن یک هشدار قرار گرفته است، نه آن‌که پیام از دل قصه زاده شود. این تأکید مستقیم، فضای لازم برای ابهام و داوری مستقل تماشاگر را محدود می‌کند و شخصیت‌ها نیز غالباً در سویه‌ای روشن از تقابل اخلاقی قرار می‌گیرند.
« اگر مخاطب با قراردادهای فیلم کنار بیاید، آشفتگی روایت و نمایش‌گری صحنه‌ها بخشی از جذابیت آن می‌شوند. »
جمع‌بندی
یکی از نقدهای مطرح‌شده درباره فیلم، همین تبلیغ‌گونه‌شدن پیام ضد مواد و تصویر یک‌طرفه جهان آن است. جمع‌بندی «Go For Broke» فیلمی برای تماشای آرام و سنجیده نیست؛ نیروی اصلی‌اش در شتاب، غافلگیری‌های مکرر و صحنه‌های اکشن پرهیاهویی است که گاهی تا مرز خشونت کارتونی پیش می‌روند. فیلم در سرگرم‌کردن مخاطبی که از آشوب روایی و پیچش‌های پی‌درپی استقبال می‌کند، توانمند است؛ اما همین شلوغی به انسجام قصه و باورپذیری بعضی تحول‌ها آسیب می‌زند.
بازی نیک چونگ به اثر مرکز ثقل می‌دهد، هرچند نمایش‌گری شخصیت و اغراق کلی فیلم گاهی از ظرافت روان‌شناختی آن می‌کاهد. این اثر همچنین میان تریلر جنایی جدی و سرگرمی اغراق‌شده گرفتار می‌ماند و پیام ضد موادش را با چنان صراحتی پیش می‌برد که مجال چندانی برای پیچیدگی اخلاقی باقی نمی‌گذارد.
اگر معیار، واقع‌گرایی و پرداخت منسجم باشد، «Go For Broke» ناامیدکننده خواهد بود؛ اما اگر آن را به‌عنوان تجربه‌ای پرسرعت، پرپیچ‌وخم و آگاهانه افراطی ببینیم، دیوانگی کنترل‌نشده‌اش می‌تواند بخشی از لذت تماشا باشد.
« یکی از نقدهای مطرح‌شده درباره فیلم، همین تبلیغ‌گونه‌شدن پیام ضد مواد و تصویر یک‌طرفه جهان آن است. »
ثبت دیدگاه