نقد و بررسی

نقد به یاد بیار هاری (Remember, Hari) | 2018

جایگاه اثر و جهان داستان «Remember, Hari» اثری کره‌ای در قالب مجموعهٔ اینترنتی است که در سال ۲۰۱۸ آغاز شد و در پیوند با مجموعهٔ انیمیشنی «The Haunted House» ساخته شده است؛ بنابراین بهتر است آن را نه فیلمی مستقل، بلکه روایتی کوتاه و دنباله‌دار در جهان داستانیِ ازپیش‌شناخته‌شده‌اش بدانیم. فضای اصلی داستان، دبیرستانی است که برای هاری و دوستانش باید محل درس‌خواندن و گذران نوجوانی باشد، اما به‌تدریج به قلمرویی ناآرام بدل می‌شود؛ جایی که شایعهٔ تسخیر روح، اتفاق‌های غیرعادی و پرسش‌هایی دربارهٔ گذشته، مرز میان امر روزمره و فراطبیعی را مخدوش می‌کنند. در این نقد، جذابیت اصلی اثر نه در هراسِ محض، بلکه در برخورد چند حال‌وهوا نهفته است: اضطراب نوجوانانه، کنجکاوی معمایی، حضور موجودات یا نیروهای ناشناخته و رگه‌هایی از عاطفه و دلبستگی. داستان با تردید هاری آغاز می‌شود؛ او در برابر شایعه‌ها موضعی شکاک دارد، اما رخدادهای مدرسه کم‌کم این اطمینان را سست می‌کنند. ورود کانگ‌لیم نیز پرسش تازه‌ای به ماجرا می‌افزاید: آیا گذشته‌ای مشترک میان او و هاری وجود دارد، یا سخنش بخشی از همان فضای مبهم و رازآلود است؟ اثر این پرسش را به‌عنوان موتور تعلیق به کار می‌گیرد، بی‌آنکه از ابتدا همهٔ پاسخ‌ها را آشکار کند. مدرسه؛ فضایی آشنا با سایه‌های ناشناخته مدرسه در این مجموعه فقط پس‌زمینهٔ ماجرا نیست؛ خود به یکی از عناصر اصلی تعلیق تبدیل می‌شود. راهروها، کلاس‌ها و محیط‌های معمول دانش‌آموزی، به‌واسطهٔ شایعه‌ها و اتفاق‌های نامتعارف، معنایی دوگانه پیدا می‌کنند. جایی که روزها نشانهٔ نظم و تکرار است، در لحظه‌هایی دیگر می‌تواند مایهٔ بدگمانی و انتظار شود. این تضاد، به‌ویژه برای مخاطبی که با داستان‌های مدرسه‌ای و وحشت نوجوانانه آشناست، به‌سرعت قابل‌فهم است و به اثر امکان می‌دهد با ابزارهایی ساده، حال‌وهوایی پرتعلیق بسازد. نقطهٔ قوت این فضا آن است که ترس را از جهان آشنای شخصیت‌ها بیرون نمی‌برد. رخدادهای عجیب در مکانی اتفاق می‌افتند که هاری و دوستانش ناچارند هر روز به آن بازگردند؛ بنابراین تهدید، از یک حادثهٔ دور و استثنایی به بخشی از زندگی عادی آنان نزدیک می‌شود. مدرسه هم‌زمان خانهٔ دوستی، رقابت، شایعه و نگرانی است. البته مجموعه همیشه از این ظرفیت به یک اندازه بهره نمی‌گیرد. برخی موقعیت‌ها بیشتر بر یادآوری فضای ترسناک تکیه دارند تا بر ساخت تدریجی ترس، و در نتیجه اثرگذاری‌شان از آنچه زمینهٔ داستان نوید می‌دهد کمتر می‌شود. تعلیق، شایعه و راز کانگ‌لیم داستان با پرسشی ساده اما کارآمد پیش می‌رود: آیا ماجرای تسخیرشدن پارک جو مین حقیقت دارد؟ اهمیت این پرسش در خودِ پاسخ نیست، بلکه در تأثیری است که بر رفتار شخصیت‌ها می‌گذارد. هاری در آغاز می‌کوشد رخدادها را با منطق روزمره توضیح دهد؛ اما هر تجربهٔ تازه، احتمال‌های بیشتری پیش رویش می‌گذارد و او را وادار می‌کند میان باور و ناباوری دوباره داوری کند. این جابه‌جایی تدریجی، دستمایهٔ مناسبی برای تعلیق فراهم می‌آورد. در کنار این معما، حضور کانگ‌لیم لایهٔ دیگری از ابهام می‌سازد. ادعای آشنایی او با هاری، رابطه‌ای را مطرح می‌کند که تماشاگر هنوز از پیشینه و معنای آن اطلاع کافی ندارد. مجموعه از همین فاصلهٔ میان گفته‌ها و دانسته‌ها استفاده می‌کند: شخصیت‌ها به هم نزدیک می‌شوند، اما اطلاعاتشان را کامل در اختیار یکدیگر نمی‌گذارند. این شگرد گاه کنجکاوی‌برانگیز است و گاه به کندی روایت می‌انجامد؛ زیرا پنهان‌کاری وقتی مؤثر است که هر بار دریچه‌ای تازه بگشاید، نه آنکه صرفاً گفت‌وگوها را به تعویق بیندازد. بااین‌همه، تا پیش از روشن‌شدن رازهای اصلی، ترکیب این پرسش‌ها نیروی پیش‌برندهٔ قابل‌قبولی برای داستان به شمار می‌آید. شخصیت‌ها و بازی‌ها هاری مرکز عاطفی روایت است. تردید او به مخاطب کمک می‌کند با جهان داستان همراه شود: نه هر نشانه‌ای را بی‌درنگ می‌پذیرد و نه در برابر تجربه‌های تازه چنان سرسخت می‌ماند که تحولش ناممکن به نظر برسد. این موضع میانه، برای داستانی که میان رازآلودگی و امر فراطبیعی حرکت می‌کند، انتخاب مناسبی است. هاری به‌تدریج ناچار می‌شود دربارهٔ اطرافیانش، خاطرات و برداشت خودش از واقعیت تجدیدنظر کند؛ مسیری که اگرچه همیشه با ظرافت یکسان پرداخت نشده، به او امکان می‌دهد فراتر از یک تماشاگر منفعل باقی بماند. کااون و هیون‌وو نیز کارکردی مهم در بازنمایی روابط روزمرهٔ هاری دارند. حضور دوستان، فضای عاطفی اثر را از انزوای کامل بیرون می‌آورد و به ماجرا رنگ نوجوانانه می‌دهد. بااین‌حال، به سبب کوتاهی قالب و تمرکز روایت بر رازهای مرکزی، فرصت شخصیت‌پردازی برای همهٔ آنان برابر نیست. بعضی روابط بیش از آنکه از دل موقعیت‌های طولانی و جزئی شکل بگیرند، با نشانه‌های مختصر معرفی می‌شوند؛ ازاین‌رو ممکن است نزدیکی یا نگرانی شخصیت‌ها گاهی سریع‌تر از آنچه انتظار می‌رود به نظر برسد. بازی‌ها برای اثری کوتاه و نوجوان‌محور دلنشین و قابل‌قبول‌اند. بازیگران در مجموع به لحن سبک‌تر و گاه نمایشی داستان وفادار می‌مانند و به آن کمک می‌کنند از جدیتی سنگین و نامتناسب فاصله بگیرد. اجرای برخی لحظه‌های پرتنش به قدرتی بیش از آنچه مجموعه فراهم می‌کند نیاز دارد، اما گروه بازیگری به‌اندازه‌ای باورپذیر است که تماشاگر بتواند روابط و واکنش‌های اصلی را دنبال کند. سرچشمهٔ محدودیت در این بخش را باید بیش از هر چیز در نوسان لحن و شتاب پرداخت جست‌وجو کرد، نه در فقدان کامل ظرفیت بازیگران. درهم‌آمیزی وحشت، عاطفه و فضای نوجوانانه «Remember, Hari» از کنار هم نشاندن ژانرها نیرو می‌گیرد. وحشت، معما و عاطفه در اینجا قرار نیست به یکدیگر کاملاً حل شوند؛ هرکدام بخشی از تجربهٔ تماشا را شکل می‌دهند. صحنه‌های ناآرام و شایعه‌های مدرسه‌ای، حس خطر را تقویت می‌کنند؛ در مقابل، رابطه‌های دوستانه و عاطفی اجازه می‌دهند داستان از یک رشته اتفاق‌های دلهره‌آور فراتر رود. این تنوع برای مخاطبی که به دنبال روایتی کوتاه و سرگرم‌کننده است، مزیت محسوب می‌شود و مانع از آن می‌شود که اثر در یک حال‌وهوا ثابت بماند. بااین‌حال، آمیزش ژانرها به ظرافت نیاز دارد. هرگاه فضای عاطفی به‌سرعت تغییر می‌کند یا داستان از لحظه‌ای رازآلود به صحنه‌ای سبک‌تر می‌رسد، گذار میان لحن‌ها گاه ناهموار احساس می‌شود. رگهٔ عاشقانه نیز می‌تواند جذابیت روایی بیافریند، اما وقتی فرصت کافی برای شکل‌گیری تدریجی رابطه‌ها وجود ندارد، بعضی لحظه‌ها از نظر احساسی به اندازهٔ لازم رسوب نمی‌کنند. این مسئله به‌ویژه در قالب کوتاه مجموعه اهمیت دارد: زمان اندک، امکان گسترش جهان داستان را محدود می‌کند و اثر باید میان پیش‌برد معما و پرداخت شخصیت‌ها تعادل برقرار سازد.