وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

ایده‌ای جذاب، میان ملودرام و نمایش پرزرق‌وبرق «All’s Fair» از طرحی برخوردار است که در نگاه نخست ظرفیت درامی فراوان دارد: گروهی از وکیلان زن از شرکتی مردسالار جدا می‌شوند و دفتر حقوقی خود را بنیان می‌گذارند؛ جایی که پرونده‌های طلاقِ پرمخاطره، رقابت حرفه‌ای و روابط شخصی در هم می‌تنند.

طلاق در این مجموعه صرفاً موضوعی حقوقی نیست، بلکه میدان برخورد قدرت، ثروت، میل و آسیب‌پذیری است. از همین رو، فضای داستان می‌تواند هم به نقد مناسبات نابرابر بپردازد و هم کشمکش‌هایی انسانی و پیچیده بسازد. اما سریال بیش از آن‌که این ظرفیت را به کاوشی منسجم بدل کند، آن را در قالب ملودرامی پرزرق‌وبرق و پرهیاهو عرضه می‌کند.

این فاصله میان ایده و اجرا، کلید فهم تجربه تماشای مجموعه است. «All’s Fair» بیش از آن‌که در پی واقع‌نماییِ روندهای حقوقی یا ترسیم دقیق سازوکار قدرت باشد، به نمایشی پرکنتراست از آدم‌های جاه‌طلب، بحران‌های پرسر‌وصدا و موقعیت‌های اغراق‌شده علاقه دارد. اگر تماشاگر این قرارداد سبکی را بپذیرد، ممکن است از انرژی و بی‌پروایی اثر لذت ببرد؛ اگر انتظار درامی حقوقی سنجیده و شخصیت‌محور داشته باشد، فاصله میان وعده و دستاورد محسوس‌تر خواهد شد.

دفتر حقوقی به‌مثابه میدان قدرت جذاب‌ترین بُعد داستان، تصور شرکتی است که زنانِ حاضر در آن فقط در برابر موکلان و طرف مقابل نمی‌جنگند، بلکه باید برای تثبیت جایگاه خود در حرفه‌ای مردسالار نیز تلاش کنند. این ایده امکان می‌دهد استقلال اقتصادی و حرفه‌ای زنان با روابط پیچیده‌ترشان با یکدیگر گره بخورد: همبستگی، رقابت و وفاداری در چنین محیطی به‌سادگی از هم جداشدنی نیستند.

« طلاق در این مجموعه صرفاً موضوعی حقوقی نیست، بلکه میدان برخورد قدرت، ثروت، میل و آسیب‌پذیری است. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

سریال با قرار دادن کشمکش‌های درون دفتر در کنار پرونده‌های طلاق، نشان می‌دهد که جنگ بر سر قدرت فقط در دادگاه رخ نمی‌دهد؛ گاه همان‌قدر جدی در جلسه‌های کاری، تصمیم‌های مدیریتی و مرزهای دوستی جریان دارد. با این حال، مضمون توانمندسازی زنان بیشتر در سطح صورت‌بندی و تصویر باقی می‌ماند تا آن‌که از دل کنش‌های دقیق و پیامدهای باورپذیر رشد کند.

شخصیت‌ها در جهانی زندگی می‌کنند که ثروت و نفوذ تعیین‌کننده‌اند، اما سازوکار این جهان گاه آن‌قدر ساده‌سازی می‌شود که تقابل‌ها به جای پیچیدگی اجتماعی، شکل نمایشی و فوری پیدا می‌کنند. در نتیجه، اثر فرصت دارد درباره قیمت موفقیت و تناقض‌های آن حرف بزند، اما معمولاً شتاب در رسیدن به موقعیت بعدی مجال تأمل را می‌گیرد.

شخصیت‌ها و مسئله‌ی تمایز گروه بازیگران و تنوع حال‌وهوای شخصیت‌ها از امتیازهای اصلی مجموعه است. Allura، Liberty و Emerald هر یک با منش و شیوه‌ی متفاوتی وارد میدان می‌شوند و حضور چهره‌هایی چون Dina و Carr نیز به روابط حرفه‌ای و عاطفی داستان بُعد رقابتی می‌بخشد. همین تفاوت‌ها کمک می‌کند دفتر حقوقی صرفاً مجموعه‌ای از نقش‌های هم‌شکل نباشد.

برای بخشی از مخاطبان، تماشای برخورد این شخصیت‌ها و دیدن واکنش‌های متفاوتشان به بحران‌ها، خود به‌اندازه‌ی پرونده‌ها جذاب است. اما تفاوت در خلق‌وخو به‌تنهایی معادل عمق شخصیت‌پردازی نیست. گاهی شخصیت‌ها بیش از آن‌که از تصمیم‌ها و تناقض‌های درونی‌شان شناخته شوند، با حضور پررنگ، لحن خاص یا رفتارهای نمایشی به یاد می‌مانند.

« شخصیت‌ها و مسئله‌ی تمایز گروه بازیگران و تنوع حال‌وهوای شخصیت‌ها از امتیازهای اصلی مجموعه است. »

شخصیت‌ها و اجرا

برخی روابط نیز فرصت کافی نمی‌یابند تا به پیوندهایی چندلایه تبدیل شوند؛ تغییر موضع‌ها و تنش‌ها ممکن است به‌جای آن‌که حاصل تحول تدریجی باشند، بیشتر نقش سوختِ حرکت داستان را ایفا کنند. به این ترتیب، مجموعه گروهی به‌یادماندنی می‌سازد، اما همیشه نمی‌تواند نشان دهد چه چیزی در درون هر کدام از آنان تغییر کرده است.

بازیگری و فاصله‌ی میان چهره و نقش حضور بازیگرانی چون Naomi Watts، Niecy Nash، Sarah Paulson و Glenn Close به اثر جاذبه‌ی ویژه‌ای می‌دهد. در چنین مجموعه‌ای که لحن آن عمداً پرحرارت و اغراق‌آمیز است، بازیگران باید میان جدیت درام و آگاهی از وجه نمایشی آن تعادل برقرار کنند. بعضی اجراها از همین دوگانگی نیرو می‌گیرند: بازیگر به موقعیت‌ها وزن می‌دهد، اما هم‌زمان اجازه می‌دهد لبه‌ی مضحک یا بیش‌ازحد پرزرق‌وبرقشان دیده شود.

نتیجه، در بهترین لحظه‌ها، سرگرم‌کننده و سرزنده است. با این همه، بازی Kim Kardashian در نقش Allura برای همه باورپذیر از کار درنمی‌آید. مسئله صرفاً کم‌وزیاد بودن مهارت یک بازیگر نیست؛ نقش به حضوری نیاز دارد که هم اقتدار حرفه‌ای را منتقل کند و هم آسیب‌پذیری شخصی را. هر جا اجرای او با این دو وجه به‌روشنی پیوند نمی‌خورد، ممکن است توجه تماشاگر از کشمکش داستانی به خودِ اجرا منحرف شود.

از سوی دیگر، کیفیت کلی بازی‌ها یکدست نیست و بعضی لحظه‌ها چنان با تأکید و مکث‌های نمایشی اجرا می‌شوند که فاصله‌ی میان بازیگر و شخصیت آشکار می‌شود. این ناهمواری با دیالوگ‌هایی که خود گاه مصنوعی‌اند، بیشتر به چشم می‌آید. دیالوگ، لحن و شوخی‌های اغراق‌شده «All’s Fair» به طبیعی‌نماییِ گفت‌وگوها وابستگی چندانی ندارد.

« نتیجه، در بهترین لحظه‌ها، سرگرم‌کننده و سرزنده است. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

شخصیت‌ها اغلب جمله‌هایی می‌گویند که بیش از آن‌که حاصل گفت‌وگویی زنده و روزمره باشند، برای اثرگذاری، کنایه یا برجسته‌کردن موقعیت طراحی شده‌اند. این انتخاب گاهی با فضای شیک و ملودراماتیک سریال هماهنگ است، اما وقتی تقریباً همه‌ی صحنه‌ها در همان سطح از تأکید باقی می‌مانند، دیالوگ‌ها مصنوعی جلوه می‌کنند.

تماشاگر کمتر حس می‌کند آدم‌هایی را می‌شنود که در لحظه به هم پاسخ می‌دهند و بیشتر با عباراتی روبه‌روست که برای ساختن تصویری پررنگ از قدرت یا خشم نوشته شده‌اند. همین اغراق، در عین حال، می‌تواند سرچشمه‌ی بخشی از لذت تماشا باشد. شوخی‌های نمایشی و موقعیت‌های شلوغ، برای مخاطبی که با فضای سبک و خودآگاهانه‌ی سریال همراه شود، جذابیت دارند؛ گویی اثر می‌خواهد از واقع‌گرایی فاصله بگیرد و به ملودرامی پرزرق‌وبرق و گاه عامدانه نامتعارف تبدیل شود.

مشکل هنگامی پدیدار می‌شود که این لحن نه به شوخیِ مؤثر می‌رسد و نه درام را محکم می‌کند. در برخی صحنه‌ها، اغراق به انرژی بدل می‌شود؛ در برخی دیگر، فقط بر شلوغی می‌افزاید. روایت و پرونده‌های طلاق پرونده‌های طلاق این امکان را دارند که هر قسمت را به روایتی مستقل درباره‌ی ازدواج، پول، فریب و قدرت تبدیل کنند و در همان حال، آینه‌ای برای بحران‌های وکیلان باشند.

چنین ساختاری می‌تواند ریتمی متنوع بسازد: مسئله‌ای تازه در بیرون، و تغییری کوچک یا بزرگ درون گروه. اما روایت کلی در بسیاری از لحظه‌ها به جای آن‌که از دل پرونده‌ها و پیامدهایشان رشد کند، به الگوهایی آشنا تکیه می‌کند. رازهای رسواکننده، روابط پرتنش و رقابت‌های کاری به‌سرعت وارد صحنه می‌شوند، بی‌آن‌که همیشه عمق یا تازگی لازم را پیدا کنند.

« همین اغراق، در عین حال، می‌تواند سرچشمه‌ی بخشی از لذت تماشا باشد. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

از این رو، داستان برای گروهی از تماشاگران کم‌رمق یا کش‌دار به نظر می‌رسد، در حالی که برخی دیگر ممکن است همان پیش‌بینی‌پذیری را بخشی از سرگرمیِ سبک‌سرانه‌ی اثر بدانند. مسئله‌ی اصلی نه حضور کلیشه‌ها به‌خودی‌خود، بلکه ناتوانی در دگرگون‌کردن آن‌هاست. وقتی پرونده‌ها فقط بهانه‌ای برای بحران بعدی باشند و کشمکش‌های شخصی نیز از الگوهای آشنا فراتر نروند، مجموعه از فرصت خود برای ساختن تعلیق اخلاقی و عاطفی استفاده‌ی کامل نمی‌کند.

با این حال، ترکیب پرونده‌های پرمخاطره با روابط متغیر درون دفتر، همچنان نیروی محرکه‌ای دارد که می‌تواند مخاطبِ علاقه‌مند به ملودرام را با خود همراه کند. شکوه بصری و تجربه‌ی تماشا فضای پرزرق‌وبرق سریال فقط تزئینی نیست؛ بخشی از شیوه‌ی روایت آن است. پوشش‌ها، محیط‌های مجلل و تصویرسازیِ دنیای ثروتمندان، طلاق را نه فقط جدایی عاطفی، بلکه نزاعی بر سر دارایی، منزلت و اختیار نشان می‌دهند.

این شکوه به اثر هویت بصری می‌بخشد و آن را از درامی حقوقیِ سرد و خشک دور می‌کند. در عین حال، تضاد میان ظاهر آراسته و آشفتگی روابط، می‌تواند لحظه‌هایی کمیک یا تلخ بسازد. اما زیبایی و تجمل به‌تنهایی جای پرداخت روایی را نمی‌گیرد. وقتی هر بحران در پوششی چشمگیر عرضه می‌شود، خطر آن هست که تصویر، جای معنای عاطفی یا اجتماعی را بگیرد.

سریال در بهترین حالت از این تضاد برای ساختن لذتی آگاهانه و پرزرق‌وبرق بهره می‌برد؛ در ضعیف‌ترین حالت، در سطح نمایش باقی می‌ماند و اجازه نمی‌دهد تماشاگر زیر ظاهر صیقلیِ جهان آن، پیچیدگی کافی ببیند. جمع‌بندی «All’s Fair» مجموعه‌ای نابرابر اما دارای هویت روشن است: درامی حقوقی درباره‌ی وکیلان زن که بیش از واقع‌نمایی، به ملودرام، تجمل و اغراق علاقه دارد.

« مسئله‌ی اصلی نه حضور کلیشه‌ها به‌خودی‌خود، بلکه ناتوانی در دگرگون‌کردن آن‌هاست. »

جمع‌بندی

ایده‌ی دفتر مستقل زنان و میدان پرتنش طلاق جذاب است؛ شخصیت‌های متنوع و شوخی‌های گاه نامتعارف نیز می‌توانند آن را برای مخاطبی که از آشوب نمایشی لذت می‌برد، تماشایی کنند. در مقابل، دیالوگ‌های مصنوعی، روایت کلیشه‌ای و اجرای نه‌چندان باورپذیر Kim Kardashian مانع از آن می‌شوند که ظرفیت ایده به درامی استوار و ماندگار بدل شود.

این اثر بیش از آن‌که برای هر سلیقه‌ای ساخته شده باشد، به قرارداد خاصی از تماشا نیاز دارد: پذیرش این‌که هیاهو، تجمل و اغراق بخشی از جاذبه‌اند، نه لزوماً نشانه‌ی عمق. اگر معیار اصلی، شخصیت‌پردازی دقیق و قصه‌ای تازه باشد، مجموعه ناامیدکننده می‌شود؛ اما اگر جذابیت را در برخوردهای پرتنش، فضای چشمگیر و ملودرامی بی‌پروا بجوییم، می‌توان از آن سرگرمی گرفت.

«All’s Fair» قواعد بازی را با همان قدرتی که وعده می‌دهد تغییر نمی‌دهد، اما گاه از آشفتگی و شکوه خود نمایشی می‌سازد که تماشایش ــ موافق یا مخالف ــ بی‌اثر نیست.